Yaylov

Яйлов — чорва моллари эркин (ҳайдаб) боқиладиган ўтзор. Табиий ва экма ўтзорлар мавжуд. Табиий яйловда, асосан, кўп йиллик ўтлар ва чала буталар ўсади, маданий яйловга эса бир ва кўп йиллик дуккакли, бошоқли ўтлар уруғи аралаштириб экилади (қаранг Маданий яйлов, Табиий яйлов).

Яйлов чорва моллари учун энг арзон ва қимматли кўк озуқа манбаи. Моллар яйловда боқилганда боғлаб (оғилда) парвариш қилинганига қараганда маҳсулдорлиги 25—40% га ортади, маҳсулотининг сифати яхшиланади.

Географик зоналлик ва вертикал зоналлик қонуниятларига қўра, шимолдан жанубга томон ва текисликдан тоғларга кўтарилган сари ўт қоплами тури ва табиий иқлим шароитлари ҳам ўзгариб боради. Шу сабабли яйловлар қуйидагича тавсифланади: тундра, ўрмон, ўрмон-дашт, дашт, чала чўл, чўл, тоғ зоналари (субалп — денгиз сатҳидан 1800—2800 м баландликда ва алп — денгиз сатҳидан 2800—3400 м баландликда) яйловлари.

Ўзбекистонда қорамол, қўй, эчки подалари, от уюрлари адир ва тоғли зоналарда мавсумий — эрта баҳордан кеч кузга қадар, туя, қоракўл қўйлари чўл зоналарида йил бўйи яйловларда боқилади. Маданий яйловлар яратишда Қорақум, Қизилқум чўлларида қора саксовул, изен, қандим, қўнғирбош, чогон, камфоросма каби чўляйлов экинлари экилади. Табиий яйловлар ҳосилдорлигини ошириш учун улардан тўғри фойдаланиш ва яйловлар ҳолатини яхшилаш чоралари кўрилади. Бунинг учун ҳар йили моллар боқиладиган яйловлар алмаштирилади; ўт ҳам навбат билан ўрилади; ўтзорлар ўғитланади; зарарли ва заҳарли ўтларга қарши курашилади.

Ўзбекистонда жами пичанзорлар майд. 112 минг га, Я.лар майд. 22,15 млн.га бўлиб, унинг асосий қисми чўл ва тоғли ҳудудларда жойлашган, шундан 19,4 млн.га Я. сув билан таъминланган (2001).

Яйлов