Yekaterina Yushenko sahifasining manbasini koʻrish

Yekaterina Yushenko{{Olim bilgiqutisi
| ismi                   = Yekaterina Logvinovna Yushenko
| tavallud_sanasi        = [[1919-yil]] [[8-dekabr]]
| tavallud_joyi          = [[SSSR]] [[Chigirin]]
| vafot_sanasi           = [[2001-yil]] [[15-avgust]]
| vafot_joyi             = [[Ukraina]] [[Kiyev]]
| fuqaroligi             = {{UKR}} {{SSSR}}
| ilmiy_darajasi         = fizika-matmatika fanlari doktori
| ilmiy_rahbari          = [[Gnedenko Boris Vladimirovich]]
}}
'''Yekaterina Logvinovna Yushenko''' (qizligida — Rvacheva; 1919-yil 8-dekabr, Chigirin, SSSR — 2001-yil 15-avgust, Kiyev) — sovet va ukrainalik dasturchi va kibernetik, dunyodagi birinchi yuqori darajadagi dasturlash tillaridan birining muallifi („Dasturlashning manzil tili“ — 1955-yil). Ukraina Milliy Fanlar akademiyasining muxbir a’zosi (1979-yil), Moldova Fanlar akademiyasining faxriy aʼzosi (2001-yil)<ref>Membrii Academiei de Ştiinţe a Moldovei: Dicţionar (1961—2006) / Ch.: Î.E.P. Ştiinţa, 2006</ref>, Fan va texnologiya sohasidagi Ukraina Davlat mukofotining ikki marta laureati (1978-yil), [[SSSR Vazirlar Kengashining mukofoti|SSSR Vazirlar Kengashi mukofoti]] laureati, [[Премия имени В. М. Глушкова|V M. Glushkova mukofoti]] laureati.

== Hayoti ==
Chigirinda o‘qituvchilar oilasida dunyoga kelgan. Akasi — V. L. Rvachyov. Yekaterina Yushenko [[1942-yil|1942-yilda]] O‘rta Osiyo universitetini tamomlagan. U Ukraina Fanlar akademiyasi Matematika institutining Lvov ehtimollik nazariyasi bo‘limida (1946—1950), Ukraina Fanlar akademiyasi Matematika institutining katta ilmiy xodimi (1950-1957), Ukraina Fanlar akademiyasi Kibernetika institutining bo‘lim mudiri (1957-yildan) bo‘lib faoliyat olib borgan.

== Ilmiy faoliyati ==
Yekaterina Yushchenko ehtimollar nazariyasi va matematik statistika sohasidagi ilk ilmiy tadqiqotlarini Matematika institutining Lvov bo‘limida akademik B. V. Gnedenko rahbarligida olib borgan. [[1950-yil|1950-yildan]] boshlab  Hisoblash usullari laboratoriyasiga rahbarlik qilgan, tez orada bu  joy Hisoblash usullari va dasturlash laboratoriyasi nomini olgan. [[1951-yil|1951-yilda]] [[MESM]] guruhlari bilan uchrashgan va [[1954|1952-yilning]] boshidanoq [[MESM]] <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.icfcst.kiev.ua/MUSEUM/theoretical_r.html |sarlavha=История научной школы теоретического программирования в Украине. Е. Л. Ющенко, Б. В. Гнеденко, О. Л. Перевозчикова, Г. Е. Цейтлин |ish=www.icfcst.kiev.ua |qaralgan sana=2021-08-23 |arxivsana=2010-03-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100311093015/http://www.icfcst.kiev.ua/museum/theoretical_r.html}}</ref> uchun dasturlarni ishlab chiqqan, shu jumladan raketa va kosmik komplekslar uchun tashqi ballistika muammolarini hal qilish, ishlab chiqarish rejalarini koʻrib chiqish, yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyalarini yotqizishni optimallashtirish, uzoq masofalarda (SSSR va boshqa sotsialistik mamlakatlar boʻyicha) va boshqalar.

Yekaterina Yushchenko SSSRda birinchi fizika-matematika fanlari doktori bo‘lgan, unga dasturlash bo‘yicha ishlari uchun ushbu daraja berilgan. U jahon amaliyotida birinchilardan bo‘lib konstruksiyalari zamonaviy til tarkibiga kirgan dasturlash tillaridan biri — [[Adres tili|Adres tilini]] taklif qildi<ref>{{Veb manbasi |til=ru-RU |url=https://www.youtube.com/watch?v=jxBGtAxclD4 |sarlavha=Виставка "Наука це Вона" у Міністерстві закордонних справ: про Ющенко К. Л. |qaralgan sana=2021-08-23 |arxivsana=2021-08-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210823120751/https://www.youtube.com/watch?v=jxBGtAxclD4}}</ref>. Yekaterina Logvinovna [[1957-yil|1957-yilda]] cheklangan nashrda yozilgan va nashr etilgan mashhur „Dasturlash elementlari“ kitobining mualliflari (B.V.Gnedenko va V.S.Korolyuk bilan) qatorida boʻlgan va 1961 va 1963-yillarda katta tirajlarda qayta nashr etilgan, shuningdek, tarjimada: [[1964-yil|1964-yilda]] Ruminiya, GDR, Vengriya, Polsha, Yugoslaviya va Daniyada va [[1969-yil|1969-yilda]] Fransiyada. Bu kitob A. I. Kitov va N. A. Krinitskiyning SSSRdagi birinchi rasmiy darsligi „Elektron raqamli mashinalar va dasturlash“ (1959 y., 1961-yilda ikkinchi nashr) bilan bir qatorda mamlakat oliy o‘quv yurtlarida katta shuhrat qozongan. Uning rahbarligida va bevosita ishtirokida bir qator instrumental va texnologik komplekslar yaratilgan. Ushbu sohadagi faoliyati uchun Ukraina SSRning ikkita Davlat mukofoti va SSSR Vazirlar Kengashining mukofoti, kompyuter algebrasi sohasidagi nazariy ishlanmalar uchun — Glushkov akademik mukofoti bilan taqdirlangan. Shuningdek, Y. Yushenko [[malika Olga ordeni]] bilan taqdirlangan<ref>[http://zakon.rada.gov.ua/cgi-bin/laws/main.cgi?nreg=231%2F99 Нагороджена Указом Президента України від 4 березня 1999 року № 231.]</ref>.

Y. L. Yushenko 5 ta mualliflik guvohnomasini olgan, SSSRning 14 ta Davlat standartlarini ishlab chiqqan. U 200 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, shu jumladan 26 ta monografiya<ref name="автоссылка1">{{Veb manbasi |url=https://yushchenko.infoua.net/publikaciyi.html |sarlavha=Публікації {{!}} Катерина Ющенко – творець програмування |ish=yushchenko.infoua.net |qaralgan sana=2021-08-23 |arxivsana=2021-08-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210818150207/https://yushchenko.infoua.net/publikaciyi.html}}</ref>, darsliklar va oʻquv qoʻllanmalar (40 dan ortiq, shu jumladan qayta nashrlar), ularning bir qismi Germaniya, Chexiya, Vengriya, Yugoslaviya, Fransiya, Daniya va boshqa mamlakatlarda tarjima qilingan va nashr etilgan. Y. Yushchenko 45 nafar fan nomzodi va 11 nafar fan doktorini tayyorlagan. „Kibernetika va tizim tahlili“ va „Programmalash muammolari“ jurnallarining tahrir hay’ati a’zosi, Ukraina Milliy fanlar akademiyasining „Kibernetika“ muammosi bo‘yicha ilmiy kengashi a’zosi, Ilmiy darajalarni berish boʻyicha malaka kengashi aʼzosi boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:8-dekabrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1919-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:15-avgustda vafot etganlar]]
[[Turkum:2001-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Kiyevda vafot etganlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha olimlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha dasturchilar]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]]
[[Turkum:Fizika-matematika fanlari doktorlari]]