Yeliuy
Елиуй шунингдек, Элиуй, Елигу , Елиу (ибронийча: אֱלִיהוּא „ У менинг Худойим“ ёки „ Менинг Худойим Яҳова“) ― Иовнинг (Исломдаги Айюб алайҳиссалом билан бирхиллаштирилади) қариндоши ва энг яқин одамларидан бири — Инжилдаги Иов китобининг бош қаҳрамони. Унда у Вузитлик[1] деб аталади, яъни Нахорнинг Милкадан ўғли Вуздан келиб чиққан (Ибтидо 22:21) ва шунинг учун Иовнинг қариндоши эди.
Иовга қилган нутқида (Иов. 32-37) у ўзини Иовнинг бошқа дўстлари билан солиштирганда „йилларда ёш“ деб атайди: „Мен йилларга ёшман, сен эса кексасан; Шунинг учун мен сизларга ўз билимимни ошкор этишдан чўчидим ва қўрқдим“(Иов 32:6)[1]. У тортишаётганларни яраштиришга ҳаракат қилади ва одамларни тавбага ундаш учун Худо томонидан офатлар юборилишини исботлайди.
Талмуд, Брокгаус ва Эфрон яҳудий энсиклопедиясига кўра, унинг „Мен сизнинг олдингизда ўз фикримни билдиришдан қўрқдим“ деган сўзларидан шундай хулосага келади: ким ўз устози олдида ҳукмфармолик билан гапирса, илон чақиб ўлдиришига лойиқдир. (Эрувин, 63а).
Иов китобининг кириш қисмида Елиуй ҳақида эслатиб ўтилмаган ва унинг нутқлари фақат 32-37-бобларда келтирилган, бу эса бу нутқлар Иов китобига бошқа муаллиф томонидан анча кейинроқ киритилган деган тахминга олиб келди.
Елиуй ўз нутқида Раббийнинг буюклиги ва мўжизаларини фасоҳатли ва шеърий тасвирлайди:
Худо қанчалар буюк!
Унинг буюклигига ақлимиз етмайди,
Худонинг умрини ҳисоблайдиган соннинг ўзи йўқ.
У сув томчиларини йиғиб,
Уларни ёмғирга айлантиради.
Булутлардан ёмғир ёғдиради,
Одамзод бундан баҳраманд бўлади.
Худо қандай қилиб булутларни юргизишини
Ёки Ўз масканидан туриб, момақалдироқни қандай гумбурлатишини
Ким ҳам тушуна олади?
Мана, қаранглар, Худо шундай чақмоқ чақтирадики,
Ҳатто денгиз туби ҳам ёришиб кетади.
Худо Ўз қудратли ишлари билан халқларни бошқаради,
Уларга фаровонлик ато қилади.
Чақмоқни қўлига олиб,
Белгиланган жойга бориб уришни амр қилади.
Чақмоғи бутун фалак остида чақнаб,
Ернинг тўрт бурчига етиб боради.
Ундан кейин гулдурос эшитилади,
Худо Ўзининг улуғвор овози билан гумбурлаган садо чиқаради,
Унинг овози эшитилганда чақмоқ чақнайверади.
Ўз овози билан Худо ажойиб гулдурос ҳосил қилади,
Унинг қилган ишларига ақлимиз етмайди.
У буюрса ерга қор ёғади,
Худо айтгани учун сел ёғади.
У ҳамма одамларнинг ишларини тўхтатиб қўяди,
Шунда инсонлар Худонинг қудратини билиб олади.
Жониворлар ўз инларига киради,
Ўз уяларида яширинади.
Бўрон ўз маконидан чиқади,
Совуқ шамол эсади.
Худо нафаси билан муз ҳосил қилади,
Бепоён сувлар музлаб қолади.
Булутларни сув билан тўлдиради-да,
Уларнинг орасидан чақмоқ чақтиради.
Худо булутларга йўл кўрсатади,
Худонинг амрлари бажо бўлиши учун
Шамолу сув ер юзи бўйлаб айланади.
У баъзан, одамзодни жазолай деб, ёмғир ёғдиради.
Баъзан эса ерни суғорай,
Одамзодга Ўз севгимни кўрсатай деб, булутларни юборади.
Бир дақиқа жим туринг, Аюб, қулоқ солинг,
Худонинг ажойиб ишлари ҳақида ўйлаб кўринг.
Худо қандай қилиб булутларни бошқаришини
Ёки чақмоқ чақтиришини биласизми?
Қандай қилиб булутлар осмонда осилиб туришини,
Билими баркамол Худонинг ажойиботларини биласизми?
Ахир, ер юзида эсган гармсел туфайли
Кийимларингиз ҳам исиб кетади-ку!
Осмон сайқалланган бронзадай қаттиқ,
Худо уни ёйиб қўйган!
Шундай қилиш сизнинг ҳам қўлингиздан келадими?
Худога қандай гапиришни бизга ўргатинг.
Биз нотавонлар даъвоимизни тушунтира олмаймиз.
Гапирмоқчи бўлганимни бирортаси Худога айтиши керакми?
Ахир, инсон гапирса, албатта ҳалок бўлади-ку!
Шамол булутларни ҳайдагандан сўнг
Тиниқ осмонда чарақлаб турган қуёшга
Ҳеч ким қарай олмайди.
Шимолдан ёрқин нурлар таралмоқда,
Худо ажойиб улуғворликка бурканган.
Биз Қодир Худога етолмаймиз,
Унинг қудрати юксакдир.
У тўғри ҳукм чиқаради, адолатига хиёнат қилмайди.
Шунинг учун инсонлар Ундан қўрқади.
Ҳа, қалби донолар Худони кўради."