Ёш камончи (италянча: Гиоване арcиэре) — Ню-Ёркдаги Метрополитан санъат музейи коллексиясидан олинган мармар ҳайкал. Музей ишчилари Микеланжелони[1] тугаб бораётган кватроченто ҳайкалининг муаллифи деб билишади, гарчи бундай атрибуция умумий қўллаб-қувватланмайди (хусусан, Уилям Уоллес томонидан баҳсли)[2].

Микеланжелонинг муаллифлиги тарафдорлари яқинда бу асарни „Манхеттен Амури“ деб аташди ва уни Якопо Галли[3] буюртмаси асосида Микеланжело томонидан тайёрланган „ҳақиқий ўлчамдаги Купидон“[4] ҳайкали билан тенглаштиришди.

Тарихи

"Ёш камончи" ҳайкалини меъмор Стенфорд Уайт (инглизча: Станфорд Wҳите) Пейн Уитни (инглизча: Пайне Wҳитней) оиласининг Манхеттендаги қароргоҳи учун сотиб олган. Бу уй Франсиянинг АҚШдаги элчихонаси Маданият департаментининг Ню-Ёркдаги офиси эди[5]. Ҳайкал қабулхонада, Уайт томонидан ишлаб чиқилган фаввора тепасида ўрнатилган.

1990-йилда уни Метрополитан санъат музейи куратори Жеймс Девид Драпер синчковлик билан текширган (инглизча: Жамес Давид Драпер). Драпер бу Микеланжелонинг устози Бертолдо ди Жованни техникаси билан яхши таниш бўган флоренсиялик ҳайкалтарошнинг иши деб қарор қилди.

1996 ва 1997-йилларда Санъат институти ва Ню-Ёрк университети Фан ва санъат коллежи профессори Кетлин Вайл-Харрис Брандт (инглизча: Катҳлеэн Wеил-Гаррис Брандт) томонидан нашр этилган „Бурлингтон Магазине“ журналида бу ҳайкалнинг муаллифлигини Микеланжелога боғлаган[2].

2009-йилдан бери ҳайкал Ню-Ёрк Метрополитан Санъат музейида, Франсиядан олинган махсус ижара асосида сақланади. Ижара муддати — 10-йил[5].

Тавсиф

Бу яланғоч боланинг тугалланмаган мармар фигураси. Ҳайкалнинг тиззадан қўллари ва оёқлари йўқ. Юз ифодаси ўзгармас, бош чапга бироз эгилган.

Брандт ёш камончининг жингалак сочлари Микеланжело муаллифлигидан далолат беради, Колумбия университети профессори Жеймс Бек эса (инглизча: Жамес Беcк) унинг ғайритабиийлигини, импрессионизмини таъкидлади[1]. Тўқмоқнинг тўлиқлиги ҳам саволлар туғдиради, чунки Микеланжело учун иккибчи даражали деталларни тугалланмаган ҳолда қолдириб, майда деталларни бажариш одатий ҳол эмас эди[1]. Шунингдек, ҳайкал композициясида контрапосто йўқ, бу Микеланжелонинг (Драпер) ёшлиги ва тажрибасизлигидан далолат беради.

Боланинг орқа томони ҳам саволлар туғдиради. Брандтнинг фикрича, бу Микеланжелонинг тажрибасизлигининг яна бир далилидир, аммо Лео Стайнбергнинг сўзларига кўра, „жуда узун думғаза суяги белнинг нормал узунлигига зид келади“[1].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Миранда Сиэгел. „Ис Тҳис а Мичелангело? Ор а персуасиве нинетеэнтҳ-cентурй факе?“ (2009-йил 25-октябр). 2011-йил 31-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-июн.
  2. ↑ 2,0 2,1 Анн Ланди. „Литтле Арчер, Биг Мйстерй“ (2009-йил 1-декабр). 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-июн.
  3. ↑ Адриан Дармон. „Мичелангело ин Парис“ (2000). 2015-йил 18-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-июн.
  4. ↑ Вазари 1970.
  5. ↑ 5,0 5,1 „Марбле Сcулптуре Аттрибутед то Мичелангело он Лоан то Метрополитан Мусеум фром Френч Републиc“. 2012-йил 7-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 29-июн.

Адабиётлар