Yu Zho
Ю Руо (хитойча лíнг), ёки Ю-цзу (милоддан аввалги 518-458) — қадимги хитой файласуфи.
| Ю Зҳо | |
|---|---|
| Касби | Файласуф |
Биография
Лу қироллигида туғилган. Конфуций шогирди. Лун Юэда тилга олинган талабалар орасида фақат Ю Руо ва Ценг Тзунинг исмларига ҳурматли „тзу“ (ўқитувчи) қўшилган. Бу Конфуцийнинг уларга нисбатан алоҳида муносабатини билдиради. Бир мунча вақт Ю Руо Конфуций шогирдлари томонидан унинг давомчиси деб ҳисобланган. Сима Қианнинг ёзишича, Ю Руо Конфуцийдан 43 ёш кичик эди (Ши чи, 67-боб). Аммо бошқа манбаларда рақамлар мавжуд: 13, 33, 36. Сима Цян ҳам Ю Руонинг Конфуцийга ўхшаганини таъкидлаган (Ши чи, 67-боб). Ю Руонинг сўзларига кўра, олижаноб одам (жун-цзу) ўз ҳаракатларини илдизга қаратади. Агар илдиз қўйилган бўлса, унда Тао туғилади. Инсониятнинг (жен) илдизи сифатида Ю Руо „филиал тақво ва биродарлик севгиси“ тамойилларига ишонган (Лун Ю.1, 2). Лу подшолиги ҳукмдори билан суҳбатда Ю Руо „халқ фаровон бўлса, ҳукмдорга етади, агар халқ етмаса, ҳукмдор ҳам фаровон бўла олмайди“ деган позициясини билдирган. Шу муносабат билан Ю Руо ҳукмдорга Чжоу солиқ тизимини жорий қилишни таклиф қилади (Лун Ю. ХИИ, 9). Бу тизимга (хитойча чíче) кўра ҳосилнинг ўндан бир қисми ғазнага тўланиши керак эди. Маросимдан фойдаланганда, Ю-цзи сўзларига кўра, энг қимматли нарса уйғунликдир (хитойча хихи ҳе), бунинг натижасида қадимги ҳукмдорларнинг йўли (Тао) гўзал эди. Бу мутафаккир учун хулқ-атвор қоидаларидаги асосий тамойилдир.
Ҳаёт ва таълимотларнинг гувоҳликлари
Ю Руо шундай деди: "Одамлар фақат осмон ва ер юзаси орасидаги бўшлиқда яшайдими? Қилин барча тўрт оёқли югурувчи ҳайвонларга тааллуқли бўлгани каби, олов қуши — феникс тукли учувчи қушларни, Тайшан тоғи — адирлар ва тепаликларни, дарёлар ва денгизларни — йўлдаги кўлмакларни англатади — шунинг учун донишмандлар одамларга нисбатан. бир хил тоифа. Уларнинг барчаси ўзларининг бир хиллигидан келиб чиқади ва ўз шахсларининг тўпланишидан ажралиб туради. Аммо одамлар туғилгандан бери Кунг Тзудан ҳам улуғвор донишманд бўлмаган! („Менгзи“, 3-боб, биринчи қисм: 有若曰：‘豈惟民哉？麒麟之於走獸，鳳凰之於飛鳥，太山之於丘垤，河海之於行潦，類也。聖人之於民，亦類也。出於其類，拔乎其萃，自生民以來，未有盛於孔子也。)
Ю-тзу ухлашни ёқтирмасди ва шунинг учун кафтини ёқиб юборди. 有子惡臥而焠掌
Адабиёт
Китайская философия. Энсиклопедический словар. М., 1984. С. 514.
История китайской философии. М., 1989. По именному указателю.
 | Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |