Микеланжело"Юлий ИИ". Тахминан 1507-1508-йиллар. Баландлиги 292 см, Сан-Петронио черкови, Болоня, Италия.
„Пайғамбар Дониёр“ (Микеланжело томонидан фреска)

Юлий ИИ (италянча: Гиулио ИИ бенедиcенте) — Микеланжелонинг йўқолган бронза ҳайкали, у томонидан Болоняда Рим Папаси Юлий ИИ буйруғи билан яратилган.

Яратилиш тарихи

Юлий ИИ 1508-йилда Болоняни забт этди ва шаҳар ўз ҳукмронлигига қайтишини нишонлаш учун Микеланжелога бронза ҳайкалини яратишга топширди[1]. Ҳайкал от устида ўтирган понтификни тасвирлаши керак эди. Бу иш учун Микеланжело 1000 дукат олиши керак эди[2]. Микеланжело портретларни ёқтирмасди ва бронза қуйиш унинг санъати эмас деб ҳисоблар эди, лекин итоат қилишга мажбур бўлди[3]. Биринчи уриниш муваффақияциз тугади ва ҳайкалнинг пастки қисмини эритишга тўғри келди[3].

Ҳайкал 15-февралда[4] ниҳоясига етди ва 1508-йил 21-февралда Болонядаги Сан-Петронио черкови[5] фронтонига ўрнатилди. Микеланжелонинг ўзи дастлаб Флоренсияга қайтиб, у ерда бир ойдан камроқ вақт қолди[3], кейин эса Римга[1] қайтди. 1511-йил 30-декабрда ҳайкал вайрон қилинди[6]. Васарининг сўзларига кўра, у "Бентивоглио томонидан вайрон қилинган ва бронза Алфонсо Феррарскийга сотилган, у ундан „Юлиа“ деб номланган катта тўп ясаган ва ҳайкалнинг фақат бошини сақлаб қолган"[5].

Ҳайкал ўрнига Худонинг Ота ҳайкали ўрнатилди: „Билингки, Худонинг Ўзи Устоздир“ (лотинча: Сcитоте қуониам Деус ипсе эст Доминус).

Иш ҳақида маълумот

Васарининг таърифига кўра, Микеланжело ҳайкалнинг кўринишига „(…) улуғвор, тантанали кўринишда, ҳашаматли ажойиб либосда, жасорат, куч, энергия ва жиддийликка тўла юз ифодасини“ берди[5]. Бўлажак ҳайкалнинг лойдан ясалган макети Рим папасининг Болонядан кетишидан олдин якунланган. „Юлий ИИ“ нинг ўнг қўли билан фотиҳа бераётгандек шакл ва чап қўлида ҳайкалтарошнинг режасига кўра, китоб бўлиши керак эди, лекин папа: „Менга қилич беринг, мен адабиётни тушунмайман“ деди[5].

Санъатдаги тасвир

Баччо Бандинелли Клемент ВИИ мақбараси дизайни Микеланжело[1] томонидан яратилган ушбу ҳайкал таъсири остида яратилган. Лойиҳанинг ўзи рад этилди, аммо Бандинеллининг эскизи сақланиб қолди. Унда папа ўтирган ҳолда тасвирланган, унинг чап қўлида китоб бор, ўнг қўли эса жуда кескин кўтарилган; бутун тана гўё ўқталиш учун бурилган. Айнманнинг сўзларига кўра, бу йўқолган ҳайкал ўзининг давомини Сикста капелласи шифти кўринишидаги Дониёр пайғамбар фрескаларидан топган[1]. У, шунингдек, Микеланжелонинг ўтирган фигурани тасвирлайдиган бошқа асарлари „Жулиано деъ Медиcи“, „Лорензо ИИ Медиcи“ ва „Мусо“[1] га параллел таъкидлайди.

Ҳайкал Ирвинг Стоуннинг „Оғриқлар ва қувончлар“ (1961) биографик романида эслатиб ўтилган. Бронза руҳонийнинг чап қўлида Авлиё Петернинг янги жомеси калитлари бўлиши керак[7].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Эинем 1973.
  2. ↑ Сймондс 1893.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Сcиглиано 2005.
  4. ↑ Ҳиббард 1974.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 Вазари 1970.
  6. ↑ Эрпель 1990.
  7. ↑ Ирвинг Стоне. „Тҳе Агонй анд тҳе Эcстасй“ 516. www.сcрибд.cом. 2013-йил 1-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 29-октябр.

Адабиётлар