Юрий Василевич Батраков (1926-йил 6-май — 2013-йил 22-май[1]) — совет ва рус астрономи.

Юрий Василевич Батраков
Таваллуди 1926-йил 6-май
Тошкент, СССР
Вафоти 2013-йил 22-май (87 ёш)
Санкт-Петербург, Россия
Фуқаролиги Sovet Ittifoqi СССР Rossiya Россия
Соҳаси астрономия
Иш жойлари РФА назарий астрономия институти, РФА амалий астрономия институти
Таълими Ленинград университети
Илмий даражаси Физика-математика фанлари доктори
Илмий унвони Профессор
Мукофотлари

Биографияси

Тошкент шаҳрида туғилган, 1950-йилда Ленинград университетини тамомлаган, сўнг ушбу университетнинг аспирантурасини тамомлаган. 1953-1955-йилларда аспирантурани тугатгач, Ленинграддаги механика институтида ишлаган, 1955-йилдан СССР Фанлар академиясининг Назарий астрономия институтида (1967-йилдан — илмий ишлар бўйича директор ўринбосари, 1978-йилдан — профессор) ишлаган. 1998-йилдан — РФА ААИ бош илмий ходими.

Осмон механикасидаги асосий ишлари. Ҳаракатланувчи тугун билан фазовий чекланган думалоқ уч жисмли вазифанинг даврий ечимларини топган (1955-йил). Эллипсоидал сайёранинг сунъий йўлдошлари учун нисбий мувозанат позициялари (либрация нуқталари) мавжудлиги аниқланган (1957-йил), ҳозирда бу нуқталарда геостационар йўлдошлар жойлаштирилган; (1958-йил) астероидларнинг асосий ярим ўқларини тақсимлашда мутаносибликка нисбатан ассиметрия мавжудлигини аниқлаган: мутаносибликнинг ички томонида ташқи томонига қараганда ўртача кўпроқ астероидлар мавжуд. СССРда биринчи сунъий йўлдошлар ҳаракатининг таҳлилий назариясини (1959-йил, В. Ф. Проскурин билан биргаликда) яратган. Вақт хатоси билан оптик кузатишлар натижасида сунъий йўлдош орбиталарини аниқлаш усулини (1960-йил) ва резонансли сунъий йўлдошлар ҳаракатидан Ернинг тортишиш майдонини аниқлаш методини ишлаб чиққан (1963-йил). Кичик жисмнинг катта сайёралар билан тўқнашуви ҳолатида безовталанувчи ҳаракатни ўрганиш учун алоқа қилувчи оралиқ орбиталарнинг янги синфи яратган (1974-1980-йиллар). У (1974-йил, А. С. Баранов билан биргаликда) юлдуз кластерларидаги динамик ишқаланиш, агар кластер айланмаса, юлдуз кластерларидаги динамик ишқаланиш кластер марказига яқин жойда массив юлдузларнинг тўпланишига олиб келади ҳамда агар у айланса, кластер текислигига яқин жойда массив юлдузларнинг тўпланишига олиб келади. Чебишев сплайнларидан фойдаланишга асосланган самовий жисмларнинг эфемеридларини қуриш усули (1981—1982-йиллар) ишлаб чиқилган. Самовий жисмларнинг якуний орбиталарини аниқлаш усулини таклиф қилган (1984-йил), унда дастлабки кузатишлар ўрнига алоҳида ҳодисаларда олинган орбиталардан фойдаланилади.

„Кичик сайёраларнинг эфемеридлари“ йиллик тўпламининг ижрочи муҳаррири эди. 1980-йилдан СССР Фанлар академияси Астрономия кенгашининг „Осмон механикаси“ бўлимининг „Кичик сайёралар ва кометалар динамикаси“ ишчи гуруҳига раҳбарлик қилган.

РСФСРда хизмат кўрсатган фан арбоби (1987-йил). 2702-сонли астероид— Батраков унинг шарафига номланган.

Адабиёт

  • Колчинский И. Г.,Корсунь А. А.,Родригес М. Г.. Астрономы : Биографический справочник. Киев: Наукова думка, 1986. 

Манбалар

  1. ↑ Батраков Ю. В Архивировано 28 декабря 2013 года.