Yuriy Chertok
Юрий Владимирович Черток (1957-йил 31-январ, Нукус) – совет ва рус шашкачиси, шашка бўйича мураббий. АҚШ (2009)[1], РСФСР (Россия) (1989) ва КазССР (Қозоғистон) (1973, 1975) чемпиони. Лондондаги Бутунжаҳон интеллектуал олимпиадасининг кумуш медали совриндори (1999). Халқаро шашка бўйича СССР спорт устаси (1978), халқаро спорт устаси (1998). Россияда хизмат кўрсатган мураббий (1998), Бошқирдистонда хизмат кўрсатган жисмоний тарбия ходими (1994). Салават Юлаев ордени соҳиби (2001), „Ишимбой вилоятидаги хизматлари учун“ медали билан тақдирланган биринчи инсон (2012). „Башнефт“ шашка клуби раиси ва бош мураббийи, республика ва Россия терма жамоалари бош мураббийи (25 йилдан ортиқ тажрибага эга), Минтақалараро халқаро шашка федерацияси ижрочи директори ва Россиянинг Европа шашка конфедерациясидаги вакили. Европа клублари ўртасида мусобақалар тизимини яратиш ташаббускорларидан бири, Россияда клубла ўртасидаги мусобақалар тизимининг асосчиси (Россияда биринчи профессионал шашка клуби – Нефтяник, Ишимбай (ҳозирги Башнефт, Уфа, 1999-йил). Россия Халқаро шашка федерацияси (ФМДР) асосчиларидан бири. Бошқирдистондаги биринчи шашка китобининг муаллифи(1988).
| Юрий Черток | |
|---|---|
| Таваллуди |
1957-йил 31-январ |
| Фуқаролиги |
Россия |
| Таълими | Қарағанда политехника институти |
| Касби | Спорт мураббийи |
Ҳаёти
Юрий Владимирович Черток 1957-йил 31-январда Ўзбекистон ССР Қорақалпоғистон Мухтор Совет Социалистик Республикасининг Нукус шаҳрида таваллуд топган.
Таълими
1964—1974-йиллар давомида Қарағанда 63-сон ўрта мактабда таҳсил олган. 1974—1979-йиллар давомида Қарағанда политехника институти таҳсил олган.
Профессионал фаолияти
Черток беш ёшидан шашка ўйнай бошлаган. 13 ёшида у Қарағанда Пионерлар уйининг шашка бўлимига ўқишга кирган[2]. Биринчи мураббийи Борис Маркович Гинзбург шашка бўйича иккинчи даражали спорт устаси бўлган[2]. 14 ёшида, машғулотларни бошлаганидан 1 йил ўтиб, у Қарағанда вилояти чемпионатида катталар ўртасида учинчи ўринни эгаллаган[2]. 16 ёшида катталар ўртасида Қозоғистон чемпиони, 18 ёшида рус ва халқаро шашка бўйича республика чемпиони бўлган[3]. 1979-йилда Қарағанда политехника институтини тамомлагач, Ишимбой шаҳрига, „Башнефтегеофизика“ трестининг Ишимбой дала геофизик конторасига ишга жойлашган ва 1979-йилдан 1981-йил охиригача муҳандис-геофизик бўлиб фаолият юритган[2].
Шу икки йил ичида спортдаги фаолияти сустлашган: Улар менгаусобақаларга боришга рухсат беришлари жуда қийин эди[2]. 1981-йил декабр ойида Юрий Черток Суздалдаги социалистик мамлакатлар халқаро турнирининг бронза медали совриндори бўлган, бу ҳақда СССРнинг бош газетаси „Правда“ хабар берган. Хабарни КПСС шаҳар қўмитаси котиби Юрий Уткин ўқиб чиқган, у Чертокга болалар билан ишлашни таклиф қилган. 1982-йилда Юрий Черток шаҳар Пионерлар саройида болаларга дарс бера бошлаган. 1982-йилдан 1999-йилгача спорт ишларида: Пионерлар саройи шашка тўгараги раҳбари, „Урожай“ ВСО шашка бўйича болалар спорт мактаби мураббий-ўқитувчиси, Ишимбой касаба уюшмалари ВДФСО касаба уюшмалари шашка бўйича болалар спорт мактаби катта мураббийи лавозимларида фаолият юритган. Чертокнинг биринчи гуруҳ ўқувчилари ичида: Гулнора Вагапова (ҳозирги мураббий, спорт устаси), Игор Федоров (ҳозирги мураббий, спорт устаси), Олга Куваицева (мураббий, спорт устаси), Елена Демочкина (мураббий, гроссмейстер), Анатолий Татаренко (спорт устаси), Александр Мелников (мураббий, спорт устаси). Юрий Черток: „Буларнинг кўпчилиги биринчи ва менимча энг муваффақиятли ҳозирда Бошқирдистонда, Россиянинг бошқа минтақаларида ва хорижда жуда самарали ишлайдиган жуда ҳурматли спортчилар ва мураббийлардир“[2]. Чертокнинг шогирдлари ичида: Виталий Стумпф (спорт устаси), Гузел Ишмуратова (ҳозирги гроссмейстер), Ринат Ишимбаэв (халқаро спорт устаси), Фидан Ишмуратов (мураббий, спорт устаси) ҳам бор. 1986-йилда Ишимбойда шаҳар шашка клуби очилган. Ўша йили Ишимбойда биринчи марта РСФСР чемпионати, 1988-йилда эса аёллар ўртасида СССР чемпионати бўлиб ўтган. Ўшандан бери Ишимбой шаҳрида Россия чемпионатлари ва чемпионатларини ўтказиш анъанага айланган. 1989-йилда шашка бўйича Болалар ва ўсмирлар спорт мактаби (келажакдаги СДЙУСҲОР) очилган.
Ишимбой шаҳри Россиянинг шашка спортининг етакчи марказларидан бирига айланган, шунинг учун 1994-йилда Набережне Челнидан Тамара Тансиккужина, 1996-йилда эса гроссмейстерлар Владимир Милшин (Харков) ва Александр Георгиев (Санкт-Петербург) кўчиб ўтишган. 1999-йилдан бошлаб Россиянинг биринчи профессионал шашка клуби „Нефтяник“ раиси ва бош мураббийи, 2002-йилдан „Башнефт“ профессионал шашка клуби АНО раиси ва бош мураббийи. 2002-йилда Юрий Черток Россия шашка федерацияси вице-президенти ва Россия терма жамоаси бош мураббийи бўлган. Юрий Черток шогирдлари орасида ўттиздан ортиқ спорт усталари бор. Улар орасида жаҳон ва Европа чемпионатларининг ғолиб ва совриндорлари (классик, блиц, тезкор ўйин, жамоавий баҳсларда) – Тамара Тансиккужина, Александр Георгиев, Муродулло Амриллаев, Айнур Шайбаков, Олеся Абдуллина, ўсмирлар ўртасида жаҳон чемпиони елена Демочкина (Милшина), Тамара Тансйккужина , Гузел Георгиева, Олеся Абдуллиналар бор.
Мукофотлари
- Халқаро шашка бўйича СССР спорт устаси, 1978-йил
- Халқаро магистр, 1998-йил
- Россияда хизмат кўрсатган мураббий, 1998-йил
- Салават Юлаэв ордени, 2001-йил
- Бошқирдистон Республикасининг Фахрий ёрлиғи, 2021-йил май
- Бошқирдистонда хизмат кўрсатган жисмоний тарбия ходими, 1994-йил
- „Ишимбой туманидаги хизматлари учун“ медали, 2012-йил.
Библиография
- Черток Ю.В. Любителю шашек. - Уфа: Бошқирд китоб нашриёти, 1988. - 96 б.
- Черток Ю.В., Зубов Э.В. Любителю шашек. - 2-нашр. - М .: Графпресс, 2015. - 128 б.
Манбалар
- ↑ Юрий Черток – чемпион США по шашкам | башинформ.рф
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 Мухамадеев И. Шашки — наголо! (интервью) // Истоки : Газета. — 2010. — 25 08 (№ 34).
- ↑ Главному шашисту Башкортостана и России Юрию Чертоку – 50 лет | башинформ.рф