Юрий Герасимович Даллакян (арманча Յուրի Դալլաքյան; 22-май 1928-йил Термиз — 14-июл 2008-йил Ереван) — совет ва арман конструктор муҳандиси. Арманистон Давлат мукофоти лауреати (2001). Еревандаги ма'рифатпарвар Грегорий соборининг бош дизайнери (2001).

Юрий Герасимович Даллакян
арманча: Յուրի Դալլաքյան
Таваллуди 22-май 1928-йил
Вафоти 14-июл 2008-йил(2008-07-14)
(80 ёшда)
Ереван, Арманистон
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР Арманистон
Касби инженер
Унвони Архитектура ва шаҳарсозлик соҳасидаги Арманистон Давлат мукофоти (2001).

Таржимаи ҳоли

Ҳунарманд оиласида дунёга келган. Унинг отаси Даллакян (Россия империяси Домакянц паспортида) Герасим Ферагеэвич 1890-йилда Елизаветпол губерниясининг Елизаветпол (Гандзак, арманча: Գանձակ) шаҳрида таваллуд топган. Биринчи жаҳон урушида Герасим Ферагеэвич турк фронтида рус армиясининг айрим қисмларида жанг қилди. Онаси Маргарита Павловна Агасян 1900-йилда Елизаветпол вилояти Шуша (Шуши, Арманистон) шаҳрида тикувчиси оиласида таваллуд топган. 1920-йилларнинг ўрталарида тақдир тақозоси билан ёшлар Туркистонга кўчиб ўтдилар: биринчи – Туркистон шаҳри Термизда, кейин эса – Чарджоу шаҳрида (ҳозирги Туркманобод, Туркманистон), у ерда Юрий Герасимовичнинг болалиги ва ўсмирлиги ўтган.

1946-йилда ўрта мактабни тамаомлагандан сўнг, у Чарджоудан Ереванга кўчиб ўтди (1955-йилда бутун оиласи кўчиб ўтди). Ўша йили у Ереван саноат коллежининг архитектура бўлимига ўқишга кирди. Александр Таманян, у ерда у бўлажак рафиқаси билан учрашди. Техникумни тугатгач, у Ереван политехника институтининг саноат ва қурилиш факултетига ўқишга кирди. Карл Маркс (ҳозирги Арманистон Миллий Политехника Университети), уни 1955-йилда қурилиш муҳандиси мутахассислиги бўйича тамомлаган.

У ўзининг узоқ йиллик фаолияти давомида Ереванда Армпромпроэкт, Ерванпроэкт, АрмНИИСА ва бошқа бир қатор лойиҳа институтларида катта дизайн лавозимларида ўз фаолиятини юритган. У вафотигача дизайн фаолиятини тўхтатмади[1].

Фаолияти

Юзлаб ижодкорлар орасида Ю. Г. Даллакян турар-жой, саноат ва фуқаролик обектлари муҳандиси сифатида танилган. Жумладан:

  • Ереван тиббиёт институти гумбази (курс иш)
  • Кўчадаги турар-жой бинолари. Абовян Ереванда
  • “Кировакан (Ванадзор) кимё заводи” биноси
  • Еревандаги ЕрНИИММ "Мергелян" бинолари
  • "Ереван лампалар заводи" ишлаб чиқариш бинолари
  • Нор Норкдаги телемарказ биноси
  • Еревандаги Зейтун туманидаги талабалар ётоқхонаси
  • “Даллакян” лойиҳаси асосидаги кўп қаватли турар-жой бинолари, шу жумладан Еревандаги “Россия” кинотеатри қаршисидаги ўн бир қаватли бино ва Месроп Маштоц проспектидаги шунга ўхшаш бино (1968), унда кўп йиллар давомида Аэрофлот агентлиги жойлашган. Юрий Герасимович бу уйда оиласи билан яшаган (1968—2008).
  • "Ереван CҲП" саноат обектларини боғлайдиган эстакада
  • " Ереван коняк заводи " бинолари
  • Санкт-Петербург ҳудудидаги бинолар. Этчмиадзин: барча арманлар католикосининг қароргоҳида семинария ва заргарлик буюмлари музейи омбори.
  • Ереванда каноп йўл майдонлари[2]
  • Габриэл Сундукян номидаги Ереван драма театри биноси
  • Константин Станиславский номидаги Ереван Рус драма театрининг реконструксия қилинган биноси.
  • "Ереван матбаа комбинати" биноси
  • Вардан Мамиконян ёдгорлигининг таянч тузилиши
  • Хачатур Абовян номидаги Арманистон давлат педагогика институти корпуси.
  • Еревандаги "Децкий мир" универсал дўконини реконструксия қилиш ва кенгайтириш лойиҳаси
  • Еревандаги ма'рифатпарвар Грегорий собори[3][4] дизайнернинг сўнгги йирик иши бўлиб чиқди. Арманистонда насронийликнинг қабул қилинганлигининг 1700 йиллигига бағишланган собор қурилиши қийинчиликларга дуч келди ва ер остини та'мирлашга келганида ишини тугатди. Етказиб бериш муддати ҳам, миллий лойиҳа ҳисобланган обектнинг гаровга қўйилган нархи ҳам таҳдид остида эди. Бошланган тузилма учун Ю. Г. Даллакян бошчилигида зудлик билан янги дизайнни яратиш зарурати пайдо бўлди[5]. У топган, юз саҳифалик ҳисоб-китоблар ва беш юз варақ ишчи чизмаларда ўз аксини топган зилзилаларга чидамли, ресурсларни тежайдиган муҳандислик ечимлари туфайли бино ўз вақтида ва бюджетдан ошиб кетмай барпо этилди. Бу ме'мор Степан Кюркчяннинг функсионал ва эстетик дизайнини тўлиқ ўзида мужассам этган. Хусусан, бино соборнинг улкан гумбазини устунларсиз қурди, бу унинг ички қисмини тубдан яхшилади.

Мукофотлари

Санкт-Петербург собори қурилишига қўшган ҳиссаси учун Арманистон Республикаси Президентининг 922-сонли буйруғи билан Ереван шаҳридаги ма'рифатпарвар Григорий 2001-йилги шаҳарсозлик ва архитектура бўйича Давлат мукофоти ме'мор Степан Кюркчян, дизайнер Юрий Даллакян ва қурилиш менежери Вазген Погосянга берилди[6].

Манбалар

  1. ↑ Вестник строителей Армении, 8-9 (61-62) 2001 г.
  2. ↑ „Станция подвесной канатной дороги в Ереване | Библиотека изображений "РИА Новости"“. 2021-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 21-июн.
  3. ↑ Первопрестольный Святой Эчмиадзин. Собор Григория Просветителя. Памятная книга помазания и освящения. 2001 г.
  4. ↑ Республика Армения. Еженедельное издание ЗАО Республика Армения. 15-22.06.2001 № 15:
  5. ↑ Официальная газета Республики Армения «Айастани Анрапетутюн», 19.01.2000, № 7(2477).
  6. ↑ Государственный архив Республики Армения, Указ НҲ-992 от 10.12.2001.