Юрий Шабанов

Юрий Федорович Шабанов (русча: Юрий Фёдорович Шабанов, 1937-йил 11-ноябр[1] Хабаровск — 2010-йил 30-март, Москва) — совет ва рус шахмат гроссмейстери (2003), республика тоифасидаги ҳакам (1997).

Катта шахмат бўйича икки карра жаҳон чемпиони: Бад Зwисченаҳн (2003)[2] ва Ҳалле(2004)[3]. Россия катталар жамоасида уч карра Европа чемпиони 2001, 2002[4] ва 2006[5][6]. Шахмат бўйича уч карра Москва чемпиони (2005, 2006 ва 2007). Катта шахмат бўйича Россия чемпиони (1999). Узоқ Шарқ чемпиони (1961). Магадан — Узоқ Шимол вилоятининг кўп карра чемпиони (1961-1980).

Биография

Юрий Федорович Шабанов 1937-йилда Узоқ Шарқ нашриётининг бош муҳаррири оиласида туғилган. У деярли отасиз ўсган, чунки отаси Иккинчи Жаҳон уруши пайтида вафот этган. Уруш тугаганидан кейин унинг оиласи Хабаровскдан кўчиб ўтди. Биринчидан, улар Иркуцк вилоятининг Нижнеудинск шаҳрига, кейинроқ Лвовга кўчиб ўтишди. Шабанов шахматни 1951-йилда ўргана бошлаган.

Биринчи ўринни эгаллаган ёш ўйинчи 1954-йилда Украина терма жамоаси таркибида Киэвда бўлиб ўтган Бутуниттифоқ ёшлар олимпиадасида иштирок этди. У 9 очкодан 7 очко жамғариб, ярим финалда иккинчи ўринни эгаллади. У 12 баллдан 8,5 балл тўплаб, финалда учинчи ўринни эгаллади.

Ўша йили Ленинград шаҳрида ёшлар ўртасида Бутуниттифоқ чемпионати бўлиб ўтди. Юрий учинчи доскада Украина жамоасида ўйнади. Жамоа ленинградликлар билан 4 ва 5-ўринларни бўлишиб олди. Ушбу турнирда Борис Спасский, Михаил Тал, Эдвард Гуфелд ва бошқалар иштирок этишди, аммо Юрий Шабанов уларни учратмади.

Кейинчалик Хабаровск шаҳрида ўтказилган шахмат бўйича вилоят биринчилиги ғолиби бўлди. Шахмат бўйича болалар боғининг устуворлиги 1955-йилда Хабаровскда бўлиб ўтди: Юрий 10 баллдан 9 балл тўплади ва биринчи ўринни эгаллади. 1957-йилда Благовешченск шаҳрида Хабаровск ва Приморе ўлкаси, Амур, Сахалин ва бошқа вилоятларнинг етакчи шахматчиларининг зона мусобақаси бўлиб ўтди. Бу вақтда Юрий Шабанов Магадан кончилик техникумининг талабаси эди ва 17 баллдан 12 балл тўплаб, биринчи ўринни эгаллаганидан сўнг СССР спорт усталигига номзод бўлди. Кейинчалик у Челябинск шаҳрида бўлиб ўтган РСФСРнинг 17-чемпионатида иштирок этиш ҳуқуқини олди. Юрий 19 баллдан 10,5 балл тўплаб, 6-9-ўринларни эгаллади.

Шабанов бир неча бор РСФСРнинг Узоқ Шарқ ярим финалида ғалаба қозонган ва Россия чемпионатларида қатнашган. 1960-йилдан бери Магадан вилоятининг кўп карра чемпиони бўлди. Юрий геология бўйича диплом билан тақдирланган ва ўз мутахассислиги бўйича ишлаган, шунинг учун шахмат ўйнашга кўп вақт топа олмади. Фақат 1964-йилги Труд чемпионатидан сўнг, Юрий биринчи ўринни эгаллаб, СССР спорт устаси унвонига сазовор бўлди, шахмат унинг ҳаётида биринчи ўринга чиқди.

Юрий Шабановнинг амалий кучи ўсди. У 70-йилларнинг энг кучли шахмат усталаридан бири эди. У 1978-йилда Труд чемпионатининг финалида яна ғалаба қозонди. Юрий СССРнинг ярим финалида мунтазам иштирок этган, аммо ҳар сафар унга ҳал қилувчи қадам учун бирор нарса этишмаган. Шабанов болалар ва ўсмирлар спорт мактабида инструктор бўлиб ишлаган Ярославлга кўчиб ўтгандан кейингина, Юрий Федорович ўз орзусини амалга оширди ва Совет чемпионатининг Биринчи лигасига кирди ва у ерда 80-йилларда бешинчи ўринни эгаллади.

Шабанов 90-йилларда халқаро устага айланди. У кучли рус катта шахмат ҳаракатига қўшилди ва 2000-йиллардан бери Москвада яшади. 2004-2008-йилларда Москва жамоавий чемпионатларида қатнашган. У 2001, 2002, 2004, 2006, 2007 ва 2008-йилларда Россия катталар жамоаси таркибида олтита Европа чемпионатида қатнашган. 1999-2007-йилларда катталар ўртасидаги Россия чемпионатида қатнашган. 2003-2007-йилларда шахмат бўйича катталар ўртасидаги Москва чемпионатида ҳам қатнашган. Юрий Федорович Москва — Санкт-Петербург жамоаларининг анъанавий ўйинларида иштирок этди. 2002 ва 2005-йилларда Москва жамоаси таркибида Санкт-Петербург ўйинлар шулардан жумласидан эди.

Спорт ютуқлари

Юрий Омскдаги РСФСР чемпионатида 1973-йилда Виталий Цешковскийга қарши ўйинда (ўнгда).
Йиллар Шаҳарлар Чемпионат + − = Натижа Ўрин
1956 Иркуцк Зоне РСФСР тоурнамент оф Сибериа анд тҳе Фар Эаст 9½ оф 13 ИИИ-ИВ
1957 Благовешченск Зоне РСФСР тоурнамент оф Сибериа анд тҳе Фар Эаст 12 оф 17 И
1957 Челябинск 17тҳ РСФСР Чампионшип (Челябинск Семифинал) 10½ оф 19 ВИ-ИХ
1957 Аwардед тҳе титле оф тҳе УССР Cандидате Мастер оф Спорц
1959 Благовешченск Гамес оф тҳе РСФСР (Фар Эастерн Зоне) 6½ оф 8 И
1961 Кҳабаровск Чампионшип оф тҳе Фар Эаст 10½ оф 13 И
1963 Ростов-он-Дон 1/2 Финалс оф CС ДСО Труд 10 оф 13 И
1964 Каменск ИИИ Финалс оф CС ДСО Труд 12½ оф 17 И-ИИ
1964 Ҳе фулфиллед реқуиременц фор тҳе УССР Мастер оф Спорц
1964 Рига Смалл Чампионшип оф тҳе ВCСПС (Гроуп ИИ) 6 оф 9 ИИ
1965 Чебоксарй Семифинал оф тҳе 33тҳ УССР Чампионшип 9 оф 16 ВИИ-ВИИИ
1967 Ленинград Финалс оф тҳе РСФСР Гамес 6½ оф 11
1969 Свердловск Қуалифйинг тоурнамент фор тҳе 37тҳ УССР Чампионшип 12 оф 17 И-ИИИ
1969 Барнаул Семифинал оф тҳе 37тҳ УССР Чампионшип 9 оф 17 ВИИИ-ИХ
1971 Москва Финалс оф CС ДСО Труд (1/4 УССР Финал) 10 оф 17 ИИИ-В
1971 Даугавпилс УССР Чампионшип Семифинал 8½ оф 17 ВИИ-ВИИИ
1972 Ростов Финалс оф тҳе РСФСР Чампионшип, 1/4 УССР Финалс 11 оф 19 В-ВИ
1972 Узҳҳород УССР Чампионшип Семифинал 10½ оф 17 ИИ-В
1973 Омск Финалс оф тҳе 29 РСФСР чампионшип 6 оф 15 13
1973 Фрунзе УССР семи-финал 7½ оф 15 ИХ-ХИ
1974 Тула 30тҳ РСФСР Чампионшип 5½ оф 15 13-14
1977 Бăлțи Қуалифйинг тоурнамент фор тҳе УССР Чампионшип 5½ оф 13
1978 Астракҳан Финалс оф CС ДСО Труд 10½ оф 15 И-ИИ
1978 Краснодар Финалс оф тҳе 7тҳ РСФСР Спартакиад 6½ оф 11 ВИИ
1981 Владимир 35тҳ РСФСР Чампионшип 8 оф 15 ВИИ
1982 Ставропол 36тҳ РСФСР Чампионшип 7 оф 14 ИХ-Х
1983 Краснодар Финалс оф тҳе 8тҳ РСФСР Спартакиад 5 оф 11 ИХ
1985 Бердянск ИВ Финалс оф ВС ДСО Труд 8½ оф 15 ИИИ
1985 Кострома Қуалифйинг тоурнамент оф тҳе 53 УССР Чампионшип 1 1 15 8½ оф 17 ВИИИ-Х
1985 Тбилиси Алехандер Котов Мемориал 3 0 8 7 оф 11 ИИ
1987 Курск Чампионшип оф тҳе РСФСР 4 2 11 9½ оф 17 ВИ-ИХ
1990 Ярославл Интернатионал тоурнамент „Ярославл-90“ 3 1 6 6 оф 10 ИИ-ВИ
1990 Куйбйшев 43рд Чампионшип оф тҳе РСФСР 2 2 11 7½ оф 15 ВИИИ
1990 Сочи Мичаэл Чигорин Мемориал 3 1 7 6½ оф 11 В
1991 Сочи Интернатионал Тоурнамент 6½ оф 11 ИВ-ВИ
1992 Орёл 45тҳ Руссиан Чампионшип 2 2 7 5½ оф 11 ИХ-ХИИ
1996 Элиста 49тҳ Руссиан Чампионшип 2 3 6 5 оф 11 40
1999 Москва Финалс оф тҳе Руссиан Сениор Чесс Чампионшип 7½ оф 9 И
1999 Гладенбач 9тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 6 1 4 8 оф 11 В-ХИ
2000 Роwй 10тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 8 оф 11 ИВ
2001 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 5½ оф 7 И
2001 Арcо 11тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 8 оф 11 ИВ-Х
2002 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 5 оф 6 И
2003 Ашдод Интернатионал Опен Чесс Чампионшип ин Исраэл 5 оф 9 41
2003 Тула Мичаэл Ботвинник Мемориал амонг сениорс 6½ оф 10 И
2003 Бад Зwисченаҳн 13тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 7 0 4 9 оф 11 И
2004 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 4½ оф 7 ИИИ
2004 Арвиэр 4тҳ Эуропеан Сениор Чесс Чампионшип 6 оф 9 ВИ
2004 Ҳалле 14тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 6 0 5 8½ оф 11 И
2005 Москва Мосcоw Сениор Чесс Чампионшип 7½ И
2006 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 4½ оф 7 И
2006 Мосcоw ИИ Интернатионал Чесс Фестивал Мосcоw Опен 2006 (Тоурнамент А — Сениор) 5½ И
2006 Москва Мосcоw Сениор Чесс Чампионшип 6 И
2007 Москва ИИИ Интернатионал Чесс Фестивал Мосcоw Опен 2007 (Тоурнамент А — Сениор) 5 И
2007 Москва Мосcоw Сениор Чесс Чампионшип 6 И
2007 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 6 оф 8 ИИ
2007 Гмунден 17тҳ Wорлд Сениор Чесс Чампионшип 6 0 5 8½ оф 11 ИИ-ИВ
2008 Дресден Эуропеан Сениор Теам Чесс Чампионшип 6½ оф 9 ИИИ

Манбалар

  1. ↑ Гаиге, Жеремй (1987), Чесс Персоналиа, А Биобиблиограпҳй, МcФарланд, 386-бет, ИСБН 0-7864-2353-6
  2. ↑ Cроwтҳер, Марк (1 Деcембер 2003), Тҳе Wеэк ин Чесс 473, Лондон Чесс Cентер
  3. ↑ Cроwтҳер, Марк (8 Новембер 2004), Тҳе Wеэк ин Чесс 522, Лондон Чесс Cентер
  4. ↑ Cроwтҳер, Марк (4 Марч 2002), Тҳе Wеэк ин Чесс 382, Лондон Чесс Cентер
  5. ↑ Cроwтҳер, Марк (13 Марч 2006), Тҳе Wеэк ин Чесс 592, Лондон Чесс Cентер
  6. ↑ Вон Дагоберт Коҳлмеер (6 Марч 2006), Сениорен-Теам-ЭМ: Москау сиэгт вор Деуцчланд, ЧессБасе Неwс