Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Yuriy Usachov

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Юрий Владимирович Усачов
Таваллуди 1957-йил 9-октябр (1957-10-09) (69 ёш)
Донецк, Ростов, Россия
Фуқаролиги Rossiya Россия
Касби Механик инженер
Мукофотлари "Россия Федерацияси Қаҳрамони"

Юрий Владимирович Усачов (русча: Юрий Владимирович Усачёв; 1957-йил 9-октабрда туғилган) - собиқ космонавт , Москва, Стар cитйда истиқомат қилади. Усачов тўртта космик парвоз фахрийси. Жумладан Мир космик стансияси бортида иккита узоқ муддатли миссиялар ва Халқаро космик станция бортида яна иккита парвоз. Фаолияти давомида у 2004-йил 5-апрелда нафақага чиқишидан олдин етти марта коинот саёҳатини ўтказган[1].

Шахсий ҳаёти

Калининградлик Вера Сергеэвна Усачова (Назарова) билан турмуш қурган. Уларнинг битта қизи бор - Женя. Унинг онаси Анна Григоревна Усачова Донецкда яшайди. Отаси вафот этган. Унинг беш ёш катта акаси ва беш дақиқа катта эгизак синглиси бор. У фото ва видео тасвирга олишни яхши кўради[2].

Та'лим

Усачов 1975-йилда Донецк давлат мактабини тамомлаган. 1985-йилда Москва авиация институтини муҳандислик дипломи билан тамомлаган.

Тажриба

Авиация институтини тугатгач, у Энергиа компаниясига ишга кирди[3] ЭВА тренинги, космосдаги келажак қурилиши, жамоатчилик билан алоқалар ва эргономика билан ишлайдиган гуруҳларда қатнашди.

Космонавт фаолияти

Юрий Усачев, 2-экспедиция командири, ХКСдаги Звезда хизмат модули бортида сузмоқда.

1989-йилда у Космонавтларни тайёрлаш марказига космонавт номзоди лавозимига тайинланди. 1989-йилдан 1992-йилгача умумий космик тайёргарлик курсидан ўтди. У Мир-13, 14 ва 19 миссиялари учун захира экипаж а'зоси эди. 1994-йил 8-январдан 1994-йил 9-июлгача “Мир” космик стансиясида бошқарув кенгаши муҳандиси лавозимида ишлаган.

Мир ЭО-15

Усачов коинотга биринчи саёҳатини 1994-йил 8-январда амалга оширди. Усачов космонавтлар Виктор Афанасев ва Валерий Поляков билан бирга “Союз ТМ-18” космик кемаси бортида УТC соат 10:05:34 да Байқўнғир космодромидан ҳавога кўтарилди. Усачов борт муҳандиси бўлиб ишлаган. Икки кунлик парвоздан сўнг "Союз ТМ-18" 10-январ куни соат 11:15 УТC да "Мир" космик станциясининг Квант-1 модулига қўнди[4].. Уч космонавт Мирнинг 15-яшовчи экипажига айланди. Усачов борт муҳандиси бўлиб ишга киришди. У 14-январ куни “Мир” бортида бўлган, жўнаб кетаётган “Союз ТМ-17” космик кемаси деорбита куйишидан олдин одатий кўрикдан ўтиш чоғида Кристалл модулига икки марта кўз билан зарба берган. Ҳодисадан сўнг Мир’даги ЭО-15 экипажи Кристаллни текширди ва ҳеч қандай зарар кўрмаганлигини аниқлади. Усачов ўша ерда эканлигида 30-январ, 24-март ва 24-майда: Прогресс М-21, Прогресс М-22 ва Прогресс М-23 космик кемалари Мирга етиб келди. "Прогресс" космик кемаси озиқ-овқат, сув, ёқилғи, эҳтиёт қисмлар ва "Мир" тизимларига техник хизмат кўрсатиш учун ускуналар ва тиббий тажрибалар учун қўшимча жиҳозларни етказиб берди.

Усачов ва Афанасев "Союз ТМ-18" бортида 1994-йил 9-июл куни соат ГМТ 10:32:35 да Қозоғистоннинг Аркалиқ шаҳридан 110 км шимолга қўнишди. Усачов “Мир” космик стансиясида 182 кун парвоз қилди.

Мир ЭО-21

1996-йил 21-февралдан 2-сентабргача Усачов Мир ЭО-21 экспедицияси бошқаруви муҳандиси бўлиб ишлаган. Усачов космонавт Юрий Онуфриенко билан бирга бўлган “Союз ТМ-23” космик кемаси 1996-йил 21-февралда соат УТC 12:34:05 да Байқўнғир космодромидан ҳавога кўтарилди. Икки кунлик автоном парвоздан сўнг, "Союз" космик кемаси 23-феврал куни соат УТC 14:20да "Мир" космик стансиясининг олдинга қараган портига туташди[5]. Бир ой ўтгач, у ва Онуфриенкога НАСА астронавти Шеннон Луcид қўшилди. Мир-21да бўлганида Усачев кўплаб тадқиқот тажрибаларини ўтказди. Янги модул Природа, Мир космик стансиясининг еттинчи ва охирги модули, 1996-йил 26-апрелда етиб келди[6]. Унинг асосий мақсади масофадан зондлаш орқали Ер ресурслари тажрибаларини ўтказиш ва масофадан зондлаш усулларини ишлаб чиқиш ва текшириш эди. Мир ЭО-21 вақтида Прогресс М-31 космик кемаси билан та'минланган. Усачов ва Онуфриенкога Шеннон Луcид кетганидан кейин франсуз астронавти Клоди Андрé- Дешайс қўшилди.

1996-йил 2-сентабрда Усачов, Юрий Онуфриенко ва Клоди Андрé-Дешайс "Союз ТМ-23" капсуласида Ерга қайтишди. Космик кема соат УТC 07:41:40 да Оқмоладан 108 км жануби-ғарбга (Целиноград) қўнди. "Союз ТМ-23" ва "Мир" бортида Усачов коинотда 193 кун ўтказди.

СТС 101

Усачов навбатдаги СТС-101да учди. Бу Халқаро космик стансия (ХКС) қурилишига бағишланган учинчи Шуттле миссияси эди. 2000-йил 9-май, соат кундузги 6:11да ЭДТ Спаcе Шуттле Атлантис Кеннеди космик марказидан космосга кўтарилди. Усачов миссия бўйича мутахассис сифатида хизмат қилган. СТС-101 нинг асосий миссияси Халқаро космик стансияга та'минот етказиб бериш эди. Бунда етказиб бериш Спаcеҳаб қўш модули ва Спаcеҳаб Интегратед Cарго Cарриэр схемасидан фойдаланган ҳолда космосда юриш ва кейин стансияни 230 дан 250 низом милягача (370 дан 402 кмгача) қайта юклаш эди. Усачов ва НАСА астронавти Сюзан Хелмс стансияга кирган биринчи экипаж аъзолари бўлди[7]. Миссиянинг 5 ва 6-парвоз кунларида Усачов ва Ҳелмс Заря модулидаги олтита батареядан иккитасини батареяни зарядловчи электроника билан алмаштирдилар. Усачов ва Хелмс, шунингдек, Заря модулига янги Радио-телеметрия тизимини ўрнатдилар. Бу хотира блоки стансия ер билан алоқада бўлмаганда бортда ма’лумотларни сақлаши мумкин[8]. Янги хотира блоки ўзининг режалаштирилган ишлаш муддати тугашига яқин бўлган хотира блокини алмаштирди. Парвознинг 8-кунида у Хелмс билан бирга бешта люкни ёпиб, ИССдан орқага қайтишни бошлади. Шу куни Усачов Россия миссиясини бошқариш марказида тўпланган рус оммавий ахборот воситалари билан суҳбатлашишга ҳам вақт ажратди. Эртаси куни Усачов бошқа кема экипажи а'золари билан бирга орбитада ўз вақтида ишлатилган жиҳозларни жойлаштиришда давом этди.

29-май куни ЭДТ 4,076,000 миля миссиясини бажаргандан сўнг Атлантис соат тонгги 2:20 да КСC Рунwай 15 да парвозга учди[9]. Атлантис 9 кун, 21 соат, 10 дақиқалик миссия давомида ер шарини 155 марта айланиб чиқди.

Экспедиция 2

Усачев камералар билан жиҳозланган Звезда хизмат модулида сузмоқда.

Усачов Спаcе Шуттле лойиҳаси доирасида СТС-102 бортида коинотга тўртинчи сафарини амалга оширди. 2001-йил 8-март куни соат 06:42 да КСCдан ишга туширилган ЭСТ Дисcоверй, бир кундан кейин, 9-март 6:38 УТC да ИСС билан муваффақиятли туташди. Усачов ва НАСА астронавтлари Сюзан Хелмс ва Жеймс Воссдан иборат Экспедиция 2 экипажи кейинги 167 кун давомида ХКС бортида яшаб, ишлади. Усачов 2-экспедиция командири эди[3]. 2-экспедиция давомида ХКСга ишга туширилган тадқиқот об'эктлари иккита ЭХПРЕСС (Коинот станциясига экспериментларни қайта ишлашни тезлаштириш) токчаларини ўз ичига олди. Улардан бири фаол рафларни изоляциялаш тизими ва фойдали юк ускуналарини чеклаш тизимини ўз ичига оларди. Шунингдек, улар бўлажак тажрибаларни ўтказиш учун Тақдир лабораториясини тайёрладилар. Асосий э'тибор космосда ишлаш ва яшаш вақтида экипаж а'золарини радиациядан қандай ҳимоя қилишни яхшироқ тушунишга қаратилди. 2-экспедиция давомида ХКСга тўртта космик кема ва битта "Союз" миссияси амалга оширилди: СТС-102, СТС-100, СТС-104, СТС-105 ва Союз ТМ-32.

Усачов, Ҳелмс ва Восс СТС-105 экипажи билан 2001-йил 22-августда учинчи экспедиция экипажини олиб келган Шуттле рейсида Ерга қайтишди.

Космик юришлар

Усачов 7 марта космик саёҳатни амалга оширган. У "Мир" космик станциясида бўлганида олтита космик юришни амалга оширди ва 2-экспедиция командири сифатида ХКСга ташрифи давомида яна бир ички космик юришни амалга оширди.

Усачов Орлан скафандрини Звезда хизмат модулининг олдинги люкидан ўтказмоқда.

1996-йил 15-мартда Усачов ўзининг биринчи марта космосга юришини амалга оширди. У космонавт Онуфриенко билан коинотга чиқишни УТC соат 01:04 да бошлади. Улар иккинчи Стрела бумини ўрнатдилар ва Мир Cооперативе Солар Аррай (МCСА) ни ўрнатишга тайёрланишди. Космосга чиқиш 5 соат 51 дақиқа давом этди.

1996-йил 20-майда Усачов ўзининг иккинчи марта космосга юришини амалга оширди. Космосга чиқиш соат УТC 22:50 да бошланди ва 5 соат 20 дақиқа давом этган ҳолда 04:10 УТC да тугади. Космосга чиқиш пайтида икки космонавт Мир кооператив қуёш массивини (МCСА) Кристалл модули тагида жойлашган ўрнатиш модулининг ташқи қисмидаги ўрнатилган жойидан олиб ташлашди. Массивни Квант-1 модулига етказиш ва кўчириш учун улар Стрела бумини ишлатишди. Икки космик саёҳатчи, шунингдек, Пепси Cола қутисининг алюминий ва нейлон пуп моделини шиширди, кейин уни Ер фонида суратга олишди[10] Пепси Cола компанияси процедура учун пул тўлаган ва филмдан телевидениэ рекламасида фойдаланишни режалаштирган. Бироқ, реклама ҳеч қачон эфирга узатилмаган. Хабарларга кўра, Пепси кейинчалик консерва дизайнини ўзгартирган.

Усачов 1996-йил 24-майда ўзининг учинчи марта космосга юришини амалга оширди. У космонавт Онуфриенко билан коинотга чиқишни соат УТC 22:50 да бошлади. Улар МCСА ни Квант-1 модулига ўрнатдилар. Космосга чиқиш 5 соат 34 дақиқа давом этди.

1996-йил 30-майда Усачов ўзининг тўртинчи марта космик юришини амалга ошириш учун "Мир" космик станциясидан ташқарига чиқди. У космонавт Онуфриенко билан коинотга чиқишни соат УТC 18:20 да бошлади. Улар Природа ташқарисида модулли оптоэлектрик мултиспектрал сканерни (МОМС) ва Квант-2 модулига тутқичларни ўрнатдилар. Бу келажакда автотранспортдан ташқари ҳаракатлар пайтида стансия ташқарисида ҳаракатланишни осонлаштиради. МОМС Ер атмосфераси ва атроф-муҳитни ўрганиш учун ишлатилган. Космик юриш 4 соат 20 дақиқа давом этди.

1996-йил 6-июнда Усачов ўзининг бешинчи марта космосга юришини амалга оширди. У ва Онуфриенко Швейсария/Россия Комза тажрибасида микро-метеороид детекторларини ўрнатдилар, кассеталарни алмаштирдилар ва заррачаларга та'сир қилиш тажрибасини, Мир намунасини қайтариш тажрибасини ва қурилиш материалларини космик шароитларга та'сир қиладиган СКК-11 касетини ўрнатдилар[10].. Космосга чиқиш 3 соат 34 дақиқа давом этди.

Усачов 1996-йил 13-июнда ўзининг олтинчи марта космосга юришини амалга оширди. Космосга чиқиш УТC вақти билан 12:45 да бошланди ва 18:27 УТC да тугалланиб, 5 соату 42 дақиқа давом этди. Усачов ва Онуфриенко космик юриш пайтида Квант-1 модулига Рапана трусс структурасини (тажриба ўрнатиш нуқтаси) ўрнатдилар. Икки космонавт, шунингдек, Природада эгар шаклидаги шпал синтетик диафрагма радар антеннасини қўлда жойлаштирди. Катта антенна Мир ичидаги буйруқларни олгач, тўлиқ очилмади.

2001-йил 8-июнда Усачов ўзининг еттинчи марта космосга юришини амалга оширди. У ва НАСА астронавти Жеймс Восс скафандрлар кийиб, "ички" космик юриш пайтида Звезда хизмат кўрсатиш модулининг олд томонидаги кичик, шарсимон ўтказиш бўлимига киришди[11]. ХКСда космосга чиқиш кема иштирокисиз биринчиси бўлди[12]. ХКС Ернинг қоронғи томони устидан учиб ўтгандан сўнг, улар бўлинманинг Ерга қараган қисмидаги люкни олиб ташлашди ва уни коинот вакуумига очишди ва CДТ вақти билан соат 9:21 да расман космик юришни бошлашди. Юриш 9:40 да тугади ва 19 дақиқа давом этди. Усачов ва Восс ўрнатиш конусини омбордан чиқарди ва айланадиган тутқич ёрдамида уни пастки порт люкига ўрнатди. Доcкинг конуснинг ўрнатилиши Россия доcк бўлимининг келишига тайёргарлик кўриш учун зарур эди.

Мукофотлар

Манбалар

  1. ↑ „Биограпҳиэс оф УССР/Руссиан Cосмонауц: Юри Владимирович Усачёв“. СПАCЕФАCТС.де (2009-йил 6-июл). Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  2. ↑ НАСА. „НАСА Биограпҳй: Юрй Владимирович Усачев“ (2001-йил 1-август). Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  3. ↑ 3,0 3,1 НАСА. „Тҳе Интернатионал Спаcе Статион Эхпедитион Тwо Cреw Интервиэwс wитҳ Cоммандер Юрй Усачев“ (2002-йил 9-май). 2001-йил 17-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 13-июн.
  4. ↑ Марк Wаде. „Мир ЭО-15 Миссион“. 2010-йил 7-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  5. ↑ Роберт Чристй. „Эвенц оф 1996“. Заря.инфо. 2011-йил 26-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 10-июн.
  6. ↑ „Миссионс то Мир ин 1996“. РуссианСпаcеWеб.cом. Қаралди: 2010-йил 11-июн.
  7. ↑ НАСА. „СТС-101 Дай 5 Ҳигҳлигҳц“ (2000-йил 23-май). 2021-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  8. ↑ НАСА. „СТС-101 Дай 7 Ҳигҳлигҳц“ (2000-йил 25-май). 2021-йил 30-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  9. ↑ НАСА. „СТС-101 Дай 11 Ҳигҳлигҳц“ (2000-йил 29-май). 2021-йил 30-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  10. ↑ 10,0 10,1 НАСА. „НАСА-2 Шаннон Луcид: Эндуринг Қуалитиэс“. Қаралди: 2010-йил 11-июн.
  11. ↑ Ричард Стенгер. „Алпҳа cреw перформс фирст спаcеwалк“. CНН (2001-йил 8-июн). Қаралди: 2010-йил 12-июн.
  12. ↑ НАСА. „Эхпедитион Тwо Cреw: Репорт #18“ (2001-йил 8-июн). 2010-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 10-июн.