Ziyosfera

Zara

Зара (испанча Зара [θара]) Индитех компаниялар гуруҳининг етакчи чакана савдо тармоғи бўлиб, испаниялик магнат Аманcио Ортегага тегишли, у шунингдек Массимо Дутти, Пулл анд Беар, Ойшо, Зара Ҳоме, Утерқüэ, Страдивариус, Лефтиэс ва Бершка каби дўконларга эгалик қилади. Асосий офис Испаниянинг Ла-Коруня шаҳрида жойлашган бўлиб, у ерда биринчи дўкон 1975-йилда очилган. Айтилишича, Зара лойиҳани ишлаб чиқишдан то сотувга чиқишгача атиги 2 ҳафта[2] вақтни олади, бу саноатдаги ўртача 6 ойга нисбатан. Бундан ташқари, йил давомида 10 000 дан ортиқ янги дизайнлар ишлаб чиқилади. Зара ишлаб чиқариш харажатлари паст бўлган мамлакатларда ишлаб чиқариш майдончаларини ташкил этиш учун кийим-кечак саноатида кенг тарқалган тенденцияга қарши тура олди. Эҳтимол, улар энг ноодатий стратегияни танлагандир — компания ўз фойдасининг бир қисмини реклама учун сарфлашдан кўра, янги шохобчалар очишга сарфлайди.

ЗАРА
Эгаси Марта Ортега
Қачон асос солинган 1975-йил
Жойлашуви Спаин Ла Коруня
Асосчи(лари) Аманcио Ортега
Росалíа Мера
Маҳсулот(лар)и Кийимлар ва уй учун маҳсулотлар
Айланма даромади 19.1 млрд евро (2018-йил)
Шўба корхоналари 2,007 до'кон[1]
Вебсайти ҳттп://www.зара.cом/

Лоуис Вуиттон мода директори Даниэл Пиэт Зарани "балки дунёдаги энг инновацион чакана савдо тармог'и" деб та'рифлади. Зара, шунингдек, CНН томонидан „Испаниянинг муваффақият тарихи“[3] сифатида тасвирланган.

Тарих

Зара асосчиси Амансио Ортега 1975-йилда биринчи Зара дўконини очган. Ортега дастлаб компанияни Зорба деб номламоқчи эди, бу унинг севимли актёри Энтони Куиннинг Зорба юнон филмида ўйнаган қаҳрамони шарафига. Бироқ, қаҳрамон номидан фойдаланиш ҳуқуқини олишнинг иложи бўлмади. Мавжуд ҳарф қолипларидан фойдаланиб, янги ном яратилди — Зара, яҳудийча Сара исмининг испанча талаффузи[4].

Биринчи дўкон Ла Корунядаги асосий кўчада жойлашган эди[5]. Зара концепциясининг муваффақияти туфайли компания кенгайишни бошлади ва кейинчалик янги дўконлар очди.

Биринчи дўконда машҳур мода уйларининг эгизак моделлари арзон нархларда тақдим этилди[6]. Дўкон компания учун муваффақият қозонди ва Ортега бутун Испания бўйлаб янги Зара дўконларини очишни бошлади. 1980-йилларнинг бошида Ортега маҳсулотни лойиҳалаш ва тарқатиш жараёнининг янги моделини ишлаб чиқишга киришди. Кийим-кечак саноати одатда дастлабки дизайндан бошлаб кийим-кечакларни сотишгача деярли 6 ой давом этган ишлаб чиқариш схемасидан фойдаланган. Ушбу схема ишлаб чиқарувчилар ва дистрибюторларни йилига 2-3 тўпламгача чеклаб қўйди. Истеъмолчиларнинг диди ва афзалликларини олдиндан билишга уриниш ўзига хос қийинчиликларни келтириб чиқарди, чунки ишлаб чиқарувчилар ҳам, дистрибюторлар ҳам доимо сотилмаган товарлар билан қолиб кетиш хавфи остида эди.

Ортега истеъмолчиларнинг ўзгарувчан дидига ва янги пайдо бўлаётган тенденцияларга тезда жавоб беришга имкон берадиган „тезкор мода“ деб атаган нарсани яратиш орқали ушбу „дизайн-диффузия“ схемасидан чиқиш йўлини қидирди. Унинг орзуси Хосе Мария Кастелано (Хосе Мария Кастелано) билан учрашгунга қадар амалга ошмай қолди. Ахборот технологиялари бўйича мутахассис Кастелано CонАгра Испания бўлимининг молия директори бўлишдан олдин Аэгон Эспана ахборот технологиялари бўлимида ишлаган. Cастеллано 1984-йилда Ортегага қўшилди ва глобал кийим саноатида инқилоб қиладиган тарқатиш схемасини ишлаб чиқишга киришди.

Cастелланонинг янги компютерлаштирилган схемаси туфайли компания кийимни лойиҳалашдан сотишгача бўлган вақтни 10-15 кунгача қисқартиришга муваффақ бўлди. Барча ишларни битта дизайнерга юклаш ўрнига, улар ўзларининг ички дизайнерлар жамоасини яратдилар — ХХ асрнинг охирига келиб улар 200 дан ортиқ — машҳур мода кийимлари асосида кийим яратиш устида ишладилар, шу билан бирга компаниянинг ўз дизайнларини ишлаб чиқдилар. Белгиланган йўналиш бўйлаб ҳаракатланиб, жамоа янги истеъмол тенденцияларига бир зумда жавоб бера олди, шу билан бирга ўз мижозларининг эҳтиёжларини қондирди, мавжуд моделларни янги ранглар ва материаллар билан яхшилади. Модернизация қилинган ишлаб чиқариш ва инвентаризация тартиб-қоидалари, дўконлар ва ишлаб чиқариш шохобчалари тармоғини бир-бирига боғловчи янги инвентар компютер дастурининг ўрнатилиши компанияни катта ҳажмдаги қайтариладиган товарларни ишлаб чиқариш ва сақлашдан келиб чиқадиган хавф ва молиявий йўқотишлардан ҳимоя қилди.

Зара компаниясининг Испаниядаги муваффақияти 80-йилларнинг охирида Индитехни халқаро бозорга олиб чиқди. Улар 1988-йилда Португалиянинг Порту шаҳрида ўзларининг биринчи чет эл дўконларини очдилар. Кейинги йили Индитех АҚШга кўчиб ўтди. Аммо бозордаги муваффақиятни олдиндан айтиб бўлмасди — 2000-йил бошига келиб компания штатларда атиги 6 та дўкон очди. Зара формати учун анча мос бозор 1990-йилда кириб борилган Франсия эди. Компания тезда мамлакатнинг йирик шаҳарларида салмоқли савдо нуқталарини очишга киришди.

90-йилларда Индитех доимий равишда тобора янги бозорларни тўлдирди. 1992-йилда компания Мексикага, 1993-йилда Грецияга, 1992-йилда Белгия ва Швецияга, 1995-йилда Малтага, 1996-йилда Кипрга кирди. 90-йилларнинг охирида Индитех халқаро дўконлар очисни 1997-йилда Исроил, Мексика, Туркия ва Японияда давом эттирди, кейин 1998-йилда Аргентина, Буюк Британия ва Венесуэлага ўтди. Дўконларнинг аксарияти компанияга тегишли бўлса-да, баъзи бозорларда, масалан, Яқин Шарқда, маҳаллий дистрибюторлар билан франчайзинг сотиб олиш бўйича келишувлар тузилган. 2000-йилга келиб, Индитех Германия, Нидерландия ва ШарқийеЕвропа каби ўндан ортиқ мамлакатларни, шу жумладан Полша ва Украинани дўконлари мавжуд мамлакатлар рўйхатига қўшди.

Компаня маҳсулотлари

Зара дўконларида эркаклар ва аёллар кийимлари учун 7 та асосий маҳсулот мавжуд[7]. 2007-йил маълумотларига кўра, ҳар бир маҳсулот линияси 5 та кичик бўлимдан иборат. Бўлимлар қуйидагиларга бўлинган: ички кийимлар, устки кийимлар, поябзаллар, косметика ва аксессуарлар. Зара каталогларида болалар кийимлари қатори ҳам мавжуд. Аёллар учун максимал ўлчам — АҚШ 12, Буюк Британия 16 ёки ХЛ.

Бусинесс wорлд журналидаги мақолада Зара мода сиёсати қуйидагича тасвирланган[8]:

Зара фақат модани о'зида мужассам этган. Улар мода саноатида ан'анавий тарзда амалга ошириладиган мода намойишлари ва бошқа та'сир воситалари орқали янги моделларни тарг'иб қилишдан ко'ра, о'з мижозларининг мода афзалликлари ва талабларини тушуниш ва қондиришга ко'проқ э'тибор қаратадилар

.

Дўконлар маҳсулотлар бутунлай тугаб қолган пайтлар ҳам бўлган[9]. Зара ўз мижозларига саноатдаги бошқа компанияларга қараганда кўпроқ маҳсулот таклиф қилади. Рақобатчилар томонидан ишлаб чиқарилган 2000-4000 маҳсулот билан таққослаганда, Зара йилига 11 000 дан ортиқ турли хил маҳсулотларни ишлаб чиқаради. Дизайн босқичидан бошлаб компанияга маҳсулотни бозорга олиб чиқиш учун бор-йўғи 4-5 ҳафта, аллақачон ишлаб чиқарилган маҳсулотлар дизайнига кичик ўзгаришлар киритиш учун атиги 2 ҳафта керак бўлади. Ишлаб чиқариш жараёнини тезлаштириш компанияга мижозларнинг сўровларига тезроқ ва осонроқ жавоб беришга имкон беради. Агар модел яхши сотилмаса, у дарҳол сотувдан чиқарилади, уни ишлаб чиқаришга буюртмалар бекор қилинади ва дарҳол янги дизайн ишга туширилади. Испаниядаги асосий кўчаларда жойлашган ўртача дўкон йилига 3 марта битта мижозни қабул қилади, Зара учун бу кўрсаткич йилига 17 марта[10].

Ишлаб чиқариш имкониятлари

Зара вертикал равишда бирлаштирилган чакана савдо тармоғидир. Унинг ўзи дизайн, ишлаб чиқариш ва савдо билан шуғулланади. Шу каби кийим-кечак дистрибюторларидан фарқли ўлароқ, Зара ишлаб чиқариш занжирининг катта қисмини назорат қилади. Маҳсулотларнинг 50 % Испанияда, 26 % Европанинг бошқа қисмларида ва 24 % Осиё, Африка ва бошқа мамлакатларда ишлаб чиқарилади. Рақобатчилар ишлаб чиқаришни Осиё мамлакатларига ўтказаётган бир пайтда, Зара ўзининг энг замонавий моделларини Испания ва Португалиядаги, аниқроғи, ёлланма ишчилар меҳнати бутун Ғарбий европага қараганда арзонроқ бўлган Галисия ва Португалия шимолидаги заводларида ишлаб чиқаради. Яроқлилик муддати узоқроқ бўлган маҳсулотлар, масалан, стандарт футболкалар Осиё ва Туркияда ишлаб чиқарилади.

2017-йил июн ойида Индитех корпорацияси Россияда Зара бренди кийимларини ишлаб чиқарадиган янги ишлаб чиқариш корхоналарини ишга тушириш режаларини эълон қилди[11] 2022-йил март ойида Зара санксиялар туфайли Россиядаги 502 та дўконини вақтинча ёпди[12].

Дўконлар

2014-йил 31-октабр ҳолатига кўра, бутун дунё бўйлаб 1895 та Зара дўкони очилди, улар қуйидагича тақсимланди[13]:

2017-йил декабр ойида Индитех Европада Зара бренди остидаги 16 та дўконни сотувга қўйди: Испанияда 14 та ва Португалияда 2 та дўкон сотувда. Сотишдан келадиган тахминий фойда 400 миллион еврони ташкил қилиши керак[14].

Зара дўконлари сони дунё мамлакатлари бўйича:

Зара Ўзбекистонда

Зара Ўзбекистонга 2024-йилнинг 24-февралидан расман кириб келди ва илк дўконини очди[15].

Манбалар

  1. ↑ индитех.cом
  2. ↑ ҳттпс://ру.wикипедиа.орг/wики/Зара#cите_ноте-2
  3. ↑ архив нусхаси, 2009-10-01да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-26
  4. ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2012/11/11/магазине/ҳоw-зара-греw-инто-тҳе-wорлдс-ларгест-фашион-ретаилер.ҳтмл
  5. ↑ архив нусхаси, 2009-01-26да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-26
  6. ↑ „архив нусхаси“. 2008-йил 6-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 26-май.
  7. ↑ архив нусхаси, 2007-10-07да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-26
  8. ↑ ҳттп://www.бусинессwорлд.ин/
  9. ↑ архив нусхаси, 2008-06-10да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-26
  10. ↑ ҳттп://www.гуардиан.cо.ук/г2/сторй/0,3604,820470,00.ҳтмл
  11. ↑ ҳттпс://риа.ру/эcономй/20170605/1495848947.ҳтмл
  12. ↑ ҳттпс://www.интерфах.ру/wорлд/826533
  13. ↑ архив нусхаси, 2009-03-01да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-05-26
  14. ↑ ҳттпс://реалтй.рбc.ру/неwс/5а2фф32э9а794712ф11фф17а
  15. ↑ „Фашион гиант Зара эхпандс то Узбекистан, опенинг иц фирст сторе“. ҳттпс://дарё.уз. Дарё.уз.

Ҳаволалар

Адабиётлар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi