Зайнаб бинт Муҳаммад (арабча:زينب بنت محمد‎, 599-йилда Мединада туғилган) — Муҳаммад пайғамбар ва Хадичанинг қизларининг энг каттаси[1].

Ҳаёти

Зайнаб Муҳаммаднинг башоратли миссияси бошланишидан тахминан ўн йил олдин туғилган. Зайнаб балоғат ёшига етганидан сўнг, холаси Ҳала бинти Хувайлиднинг ўғли Абу ал-Аса ибн Робияга турмушга чиқган[2]. Абу ал-Аса ўша пайтда Макканинг олижаноб ва обрўли аҳолисидан бири эди. Бу никоҳдан Зайнаб гўдаклигида вафот этган Али исмли ўғил ва Умаму исмли қизни дунёга келтирган[3].

Муҳаммад пайғамбарлик миссияси бошланганидан кейин Зайнаб биринчи мусулмон аёллардан бири бўлди[4]. Абу ал-Аса иймон келтирмади ва узоқ вақт мажусий бўлиб қолди[5]. Зайнаб Абу ал-Асанинг хотини бўлиб, у Мадинага кўчирилгунга қадар (ҳижрон) давом этди, чунки Қур’онда мусулмон аёлларнинг мусулмон бўлмаганларга никоҳланиши ҳақидаги тақиқ ҳали нозил бўлмаган эди[6]. Абу ал-Аса мусулмонларга қарши бўлган ва Бадр жангида қатнашган. Жангда уни асирга олиб, Муҳаммад пайғамбар ҳузурларига олиб кетишди. Зайнаб турмуш ўртоғи учун тўлов сифатида Мадинага тўй совғасини, марҳум онаси Хадича берган маржонни юборди. Бу маржонни кўрган Пайғамбар алайҳиссалом саҳобаларидан Абу ал-Асани қўйиб юборишга ва маржонни унга қайтаришга рухсат бердилар. Саҳобалар бунга эътироз билдирмадилар ва Абу ал-Асани қўйиб юбордилар, у маржонни олиб, Маккага қайтиб келди. Бир маълумотларга кўра, Пайғамбаримиз Абу ал-Асага Зайнабнинг Маккага кўчиб ўтишига рухсат беришни буюрганлар[3].

Ҳижрат Мадинага келганидан кейин Зайнаб бир неча йил эрини кўрмади. Мусулмонлар Маккани забт этишидан сал олдин, Абу ал-Аса ўз карвони билан Сурияга йўл олди. Қайтишда мусулмонлар ҳужум қилиб, Абу ал-Аса карвонини қўлга олдилар ва Абу ал-Аса қочишга муваффақ бўлди[7]. Қувғинлардан қочиб Мадинага яширинча кириб, Зайнаб билан учрашиб, ундан ёрдам сўради. Зайнаб отасининг олдига бориб, бўлган воқеани айтиб берди. Бунга жавобан Муҳаммад Абу ал-Асага ҳурмат билан муносабатда бўлишни буюрди ва қизига у билан никоҳ муносабатларини тиклашни тақиқлади, чунки бу вақтга келиб мусулмон аёлларни мусулмон бўлмаганлар билан турмуш қуриш тақиқланган эди. Пайғамбар асирга олинган карвонни қайтаришни буюрди ва Абу ал-Аса Маккага қайтиб келди[8]. У ерда барча ишларини ҳал қилиб, қарзларини узиб, Ислом динини қабул қилганини эълон қилди[9]. Мадинага қайтиб, у янги никоҳ шартномаси тузмасдан, Зайнаб билан никоҳини давом эттирди. Орадан бир неча ой ўтгач, Зайнаб оғир касал бўлиб 629-йилда вафот этди[3].

Манбалар