Ziyosfera

Zemarx

Земарх (юнонча: Ζήμαρχος) — 568-569-йили турк хоқони Истемийга борган Византия элчиси[1]. Элчихона Византия императори Юстин ИИ юборди. Земарх элчихонаси Византия ва Ғарбий Турк хоқонлиги ўртасида тўғридан-тўғри савдо алоқаларин ўрнатишни истагидан чиққан. Шарқий Туркистондаги Текес дарё ҳавзасидаги Истеми хоқоннинг саройига етиб бориш учун элчихона Кавказни, Волгани, Ёйиқни, Каспий денгизининг шимолий қирғоқлари бўйи, Хоразмни, Сирдарёнинг бўйлаб саёҳат қилган. У Тараз шаҳрида маҳаллий ҳукмдорнинг қабулхонасида бўлган. Элчихонанинг мақсади форсларга қарши Турк хоқонлиги билан ҳарбий иттифоқ тузиш бўлди. Земарх элчихонаси 568-йил Турк хоқонлигининг элчиси Маниахга эргашиб, Кавказ, Каспий денгизи айналиб ўтиб, Хоразм, ундан сўғдлар ери орқали Сирдарёга келиб етти. Турк хоқонлигининг ғарбий ҳудудларининг ҳукмдори (жағбуи) Истемийнинг (Истеми, Менандер ёзмаларида Дизавул)ни қабул қилишдан олдин Византия элчилари ёниб турган икки ўтни айланиб ўтди, покланиш маросимини ўтказдилар. Турк хоқонлиги ҳукмдори Муқон хоқон элчиларни катта-катта уйларда қабул қилгани, уларнинг бойлиги, покизалиги билан ҳайратга солган. Когон билан бўлган учрашувда икки давлат ўртасида тўғридан-тўғри савдо-сотиқ қилиш, Сосонийлар давлатига (форсларга) қарши ҳарбий иттифоқ тузиш масалалари кенг муҳокама қилинди. Учрашувдан кейин Земарх Истеми билан бирга форсларга қарши юриш қилди. Йўлда Талас дарёси бўйида улар Сосонийлар сулоласининг форс элчиларига дуч келишди, аммо Истеми форс элчиларига эътибор бермади. Форслар билан дипломатик алоқаларини узиб, Турк хоқонлиги билан дўстона алоқалар ўрнатган Земарх элчихонаси ўз мақсадини тўлиқ бажариб, ўз ватанига қайтди. Константинополга келган Земарх императорга Турк хоқонлиги ҳукмдорлари билан олиб борган музокаралари ҳақида батафсил маълумот беради[2].

Земарх
юнонча: Ζήμαρχος
Таваллуди ВИ аср
Кликия, Қадимги Рим
Фуқаролиги Византия
Касби тадқиқотчи, дипломат
Унвони Элчи

Ушбу элчихонанинг ҳужжатларида бир қатор қизиқарли фактлар келтирилади[3]. У Ўрдага етиб боргандан кейин элчиларнинг оловдан орасидан ўтиб, „жин-шайтондан“ тозаланишга тегишли бўлганин айтади. Ўрданинг шон-шуҳратини тасвирлаб, у шойи чодир, кумуш идишларга тўла аравалар, ғилдиракли олтин тахт — барчаси туркий ҳукмдорнинг қудратини ифодалайди, деб ёзади. Шу ва Талас вилоятлари шаҳарлари кўп бўлишини ҳам таъкидлади[4].

Яна қаранг

Европанинг Осиёни тадқиқ қилиш хронологияси

Манбалар

  1. ↑ Пигулевская Н., Византия на путях в Индию, М. – Л., 1951
  2. ↑ Менандр Протектор. Продолжение истории Агафьевой, СПб., 1861
  3. ↑ История Казахстана, т. 2, А., 1996.
  4. ↑ "Қазақ Энциклопедиясы",4 том 3 бөлім

Қўшимча ўқиш

  • Голден, Петер (1992). Ан Интродуcтион то тҳе Ҳисторй оф тҳе Туркиc Пеоплес: Этҳногенесис анд Стате-Форматион ин Медиэвал анд Эарлй Модерн Эурасиа анд тҳе Миддле Эаст. Wиэсбаден: Отто Ҳаррассоwитз. пп. 128-131
  • Казҳдан, Алехандер, эд. (1991). Тҳе Охфорд Диcтионарй оф Бйзантиум. Охфорд анд Неw Ёрк: Охфорд Университй Пресс
  • Луттwак, Эдwард Н. (2009), Тҳе Гранд Стратегй оф тҳе Бйзантине Эмпире, Ҳарвард Университй Пресс,
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/19914441" dan olindi