Зигмунд Вернер Пол Яҳн (1937-йил 13-феврал 2019-йил 21-сентябр) немис космонавти ҳисобланади. 1978-йилда Совет Иттифоқининг Интеркосмос дастури доирасида коинотга учган биринчи немис одом ҳисобланади.

Ёшлиги

Жан 1937-йил 13-февралда Германиянинг Саксония вилоятининг Моргенрöтҳе-Раутенкранз шаҳрида туғилган. 1943-1951-йилларда ўз она шаҳридаги мактабда ўқиган. У 1954-йилгача матбаачи сифатида ўқиган ва кейин маҳаллий мактабда кашшофлик дастурини бошқарган[1][2]. 1955-йил 26-апрелда Шарқий Германия ҳаво кучларига қўшилган. 1961-йилдан 1963-йилгача қатъий социалист сифатида қўмондоннинг сиёсий ишлар бўйича ўринбосари бўлган. 1966-1970-йилларда Совет Иттифоқининг Монино шаҳридаги Гагарин номидаги Ҳарбий-ҳаво кучлари академиясида таҳсил олган. 1970-йилдан 1976-йилгача Шарқий Германия ҳаво кучлари маъмуриятида ишлаган, учувчиларни тайёрлаш ва парвозлар хавфсизлиги учун масъул бўлган[3].

Космик карера

1976-йил 25-ноябрда Жан ва унинг захира нусхаси Эберхард Кöлнер Интеркосмос дастурига танланди. Қисқа муддатли бошланғич тайёргарликдан сўнг, улар бир йилни махсус миссияга бағишладилар[3] У Москва яқинидаги Юлдузли шаҳарда машғулот ўтказди[4].. У 1978-йил 26-августда Совет "Салют-6" космик стансиясига учирилган "Союз 31" бортида учиб, у ерда Ерни масофадан зондлаш, тиббиёт, биология, материалшунослик ва геофизика бўйича тажрибалар ўтказди. 124 та орбитадан сўнг у "Союз-29" га қайтиб келди ва 1978-йил 3-сентябрда космосда 7 кун, 20 соат ва 49 дақиқа давомида бўлди[3][5]. Совет ва Америка космик дастурлари турли луғатларга эга бўлганлиги сабабли, у космонавт эмас, балки астронавт деб аталган.

Миллий халқ армияси ҳаво кучларидан Жäҳн миллий космик ямоғи

Парвоз пайтида ва ундан сўбг ГДР социалистик ҳукумати уни Шарқий Германиянинг Ғарбий Германия устидан қозонган ғалабасини таъкидлаб, "космосдаги биринчи немис" деб эътироф этди[6]. ДСР давлат юк ташиш компанияси унинг шарафига юк кемасига ном берди: Флиэгеркосмонаут дер ДДР Сигмунд Жäҳн. 

Қайтиб келгач, у Шарқий Германия армиясининг Москва яқинидаги Космонавтларни тайёрлаш марказини 1990-йилда Германия бирлашгунга қадар бошқарган ва Шарқий Германия армиясини генерал-маёр унвони билан тарк этган[3]. Жан 1978-йил 3-сентябрда Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони билан тақдирланган[7] 1983-йилда у Поцдамдаги Зентралинститут фüр Пҳйсик дер Эрде да Ерни масофадан зондлаш бўйича ихтисослашган докторлик даражасини олди[3] У Коинот тадқиқотчилари уюшмасини ташкил этишда муҳим рол ўйнади. У 1985-йилда таъсисчи аъзо бўлган ва бир неча йил давомида унинг ижроия қўмитасида ишлаган[3]

Бўш жойдан кейин

1990-йилдан бошлаб, Германия қайта бирлашгандан сўнг, у Германия аэрокосмик марказида ва 1993-йилдан бошлаб Европа космик агентлигида (ЭСА) Эуромир миссияларига тайёргарлик кўриш учун мустақил маслаҳатчи бўлиб ишлади. 2002-йилда нафақага чиққан. 2011-йилда Юрий Гагарин инсоннинг биринчи космик парвозининг 50 йиллиги муносабати билан у Дер Спиэгел нашрига парвоз пайтида ўйинчоқ фигурани олиш шахсий танлов эмаслигини тушунтирди. У Сандмäннчен олди, кўрсатув учун материални суратга олиш учун Шарқий Германия болалар телекўрсатувида намойиш этилган анимацион қаҳрамон. Чунки у космонавт ҳамкасби Владимир Ковалёнок билан Сандмäннчен ҳақида ҳазил қилишди Россиянинг талисмаси Машанинг бошқа ўйинчоқ фигурасига уйланиб, расмийлар материални омма учун яроқсиз деб топдилар[6]

Шахсий ҳаёт

Жан уйланган ва икки фарзанди бор эди. У умрининг кейинги даврида Страусбергда яшаган ва китоб ўқиш ва ов қилиш билан ўтказди. У 2019-йил 21-сентябрда 82-ёшида вафот этди[8][9]...

Мукофотлар ва эътироф

Жан 2009-йилда

Иқтибос

  • “Ҳурматли Германия Демократик Республикаси телетомошабинлари. Мен ушбу бошқариладиган космик парвозда иштирок этган биринчи немис бўлиш имкониятидан жуда хурсандман." (унинг космик парвози пайтида)
  • "...Ўшанда мен кўрган нарса - бахт эди: бизнинг Ер, ёрқин кўк рангда порлайди. Худди туш каби." (СУПЕРиллу журналига интервю, 1998)
  • "Учувчи сифатида мен космик капсулани учиш таклифига қарши тура олмадим..." (ДЛР аудиторияси олдида нутқ, 2005)

Маданий таъсир

  • Мактаблар, мактабгача та'лим муассасалари ва кемалар Жäҳн номи билан аталган[12]
  • 2003-йилги немис филмида “Алвидо, Ленин!, космонавт Жеҳн филм қаҳрамони Алекс Кернернинг болаликдаги қаҳрамони. Онасининг комада бўлганида Берлин девори қулагани ва Шарқий Германия энди алоҳида давлат сифатида мавжуд эмаслигини билишига йўл қўймаслик учун Кернер такси ҳайдовчисини топади (швейсариялик актёр Стефан Валз ролида). Космонавтга ўхшаб, сохта янгиликлар дастурида Коммунистик партия котиби Эрич Хонеккернинг вориси сифатида пайдо бўлади. "Ўртоқ Яҳн" Ғарбий Германия қочқинларини кутиб олиш учун Шарқий Германия чегараларини очишини э'лон қилган нутқида[11][17]..
  • Германиянинг худди шу ҳудудидан бўлган Диэ Принзен немис поп гуруҳи "Wер ист Сигмунд Жäҳн?" деб номланган қўшиқни ёзиб олди. ("Сигмунд Жäҳн ким?") 1999-йилги " Со виэл Спаß фüр wениг Гелд " албомида[18].

Адабиётлар

  • Зигмунд Жäҳн: Эрлебнис Wелтраум, Милитäрверлаг дер ДДР, Берлин, 1985-йил.
  • Ҳорст Хоффман: Зигмунд Жан. Дер флиэгенде Вогтлäндер. Дас Неуэ Берлин, Берлин, 1999-йил,ИСБН 3-360-00848-0, (таржимаи ҳол).
  • Ҳорст Ҳоффманн: Диэ Деуцчен им Wелтраум. Зур Гесчичте дер Космосфорсчунг унд Раумфаҳрт ин дер ДДР. Ворwорт вон Сигмунд Жäҳн, Ост нашри, 1998-йил,ИСБН 3-932180-49-6.
  • Ҳорст Хоффман: Зигмунд Жан. Рücкблиcк инс Алл: Диэ Биографиэ дес эрстен деуцчен Космонаутен. Дас Неуэ Берлин, 2. Ауфлаге, Берлин, 2008-йил,ИСБН 3-360-01947-4.

Манбалар

  1. ↑ „Биографиэ вон Сигмунд Жäҳн“ (де). Эуропеан Спаcе Агенcй. Қаралди: 26-август 2016-йил.
  2. ↑ Ҳенсел, Жана. „Сигмунд Жäҳн: Дорт обен“ (де). Диэ Зеит (23-сентябр 2019-йил). Қаралди: 23-сентябр 2019-йил.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 „Биографиэ вон Сигмунд Жäҳн“ (де). Эуропеан Спаcе Агенcй. Қаралди: 26-август 2016-йил.
  4. ↑ „Эаст Герман Cосмонаут Сигмунд Жäҳн 'Cапиталисм Ноw Реигнс ин Спаcе'“. Дер Спиэгел (12-апрел 2011-йил). Қаралди: 14-ноябр 2015-йил.
  5. ↑ Сеидлер, Чристопҳ. „Начруф ауф Сигмунд Жäҳн / Дер леисе Ҳелд“ (де). Дер Спиэгел (22-сентябр 2019-йил). Қаралди: 23-сентябр 2019-йил.
  6. ↑ 6,0 6,1 „Эаст Герман Cосмонаут Сигмунд Жäҳн 'Cапиталисм Ноw Реигнс ин Спаcе'“. Дер Спиэгел (12-апрел 2011-йил). Қаралди: 14-ноябр 2015-йил.
  7. ↑ „Биограпҳй“ (ру). Ҳероэс оф тҳе Совиэт Унион анд Руссиа.
  8. ↑ „Wелтраумпиониэр Сигмунд Жäҳн версторбен“. ДЛРАРТИCЛЕ ДЛР Портал. 2019-йил 22-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 26-июн.
  9. ↑ НАCҲРИCҲТЕН. „Раумфаҳрер Сигмунд Жäҳн ист тот“. н-тв.де. Қаралди: 26-август 2021-йил.
  10. ↑ Референзначwеис Аусзеичнунгстрäгер: ЛСК/ЛВ – ГЛ а. Д. К.-Ж. Баарß, Армеэфлиэгеркрäфте – ГМ а. Д. W. Бüттнер, Маринефлиэгеркрäфте – КзС а. Д. Г. Леитҳолд унд Грензтруппен – Оберст а. Д. А. Олденбург
  11. ↑ 11,0 11,1 Сеидлер, Чристопҳ. „Начруф ауф Сигмунд Жäҳн / Дер леисе Ҳелд“ (де). Дер Спиэгел (22-сентябр 2019-йил). Қаралди: 23-сентябр 2019-йил.
  12. ↑ 12,0 12,1 Вор 40 Жаҳрен гинғс инс Алл: Сигмунд Жäҳн, дер грößте Ҳелд дер ДДР таг24.де 26 Аугуст 2018
  13. ↑ 13,0 13,1 Ҳенгст, Бжöрн. „Фламменротер Голф / Диэ ДДР-Фüҳрунг ҳäцчелте иҳре Ҳелден аус Спорт унд Wиссенсчафт.“ (де). Дер Спиэгел (22-сентябр 2015-йил). Қаралди: 23-сентябр 2019-йил.
  14. ↑ „Wер wар дер эрсте Деуцче им Wелталл?“ (де). Ҳанноверсче Аллгемеине Зеитунг. 2021-йил 26-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-август 2021-йил.
  15. ↑ Нестлер, Ралф. „Ачт Таге им Алл брачтен иҳм ден Руҳм“ (де). Дер Тагесспиэгел (23-сентябр 2019-йил). Қаралди: 26-август 2021-йил.
  16. ↑ (1-март 2011-йил). „Зум Эҳренмитглиэд дер Леибниз-Соcиэтäт геwäҳлт: Др. Сигмунд Жäҳн“ (де). Пресс-релиз. Қаралди: 14-ноябр 2015-йил.
  17. ↑ Гоодбе, Ленин! ИМДбда
  18. ↑ Диэ Принзен – Wер ист Сигмунд Жäҳн? (ин Герман) ҳитпараде.ч 1999