Şirin Tekeli sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = 
| tasvir                   = 
| tasvir_eni               =
| izoh                     = 
| asl_ismi                 = <!-- bu parametrga faqat kishining ona tili lotin yozuviga asoslanmagan hollarda qiymat kiritilishi kerak (masalan, kirill, arab, xitoy yozuvlarida va h.k.). -->
| tavallud_paytidagi_ismi  = 
| tavallud_sanasi          = {{tugʻilgan sanasi|1944|02|28}}
| tavallud_joyi = [[Anqara]], [[Turkiya]]
| vafot_sanasi = {{Death date and age|2017|12|4|1944|02|28|df=yes}}
| vafot_joyi = [[Bodrum]], [[Turkiya]]
| fuqaroligi = {{TUR}}
| taʼlimi =
| kasbi =
| dini =
| faoliyat_yillari =
| asarlari =
| boʻyi =
| unvoni =
| turmush_oʻrtogʻi = {{marriage|[[Ahmet Tekeli]]|1966|2010|end=died}}
| bolalari =
| otasi =
| onasi =
| qarindoshlari =
| mukofotlari = [[Akademik qoʻllar ordeni]]
}}

'''Şirin Tekeli''' (28-fevral 1944-yil, [[Anqara]] — 13-iyun 2017-yil, [[Bodrum]]) — [[turkiya]]lik [[Feminizm|feminist]], [[akademik]], [[tarjimon]], [[yozuvchi]] va [[Aktivizm|aktivist]].

== Faoliyati ==
1967-yilda u Turkiyaga qaytib, [[Istanbul universiteti]] [[siyosatshunoslik]] kafedrasiga ishga kirgan birinchi ayol akademikka aylangan. 1973-yilda [[David Easton]] tizim nazariyasi boʻyicha tezasi bilan doktorlik darajasini oldi. 1978-yilda  „Xotin-qizlar va siyosiy ijtimoiy hayot“ ({{lang-tr|„Kadınlar ve Siyasiy Toplumsal Hayat“}}) nomli ilmiy ishi bilan professorlik unvonini olgan. Bu ilmiy ish Şirinning ideologiyasiga katta taʼsir koʻrsatganligi haqida uning oʻzi quyidagicha izoh beradi:

„Men tortinchoq feminist edim. Lekin ilmiy ishni yozish jarayonida ayollar haqorat qilinishini, ularga nisbatan tajovuz qilinishini va jamiyatdan ajratilayotganini guvohi boʻldim. Buning sababi kapitalizm emas, balki erkaklar hukmronligi edi“<ref>{{Veb manbasi |muallif=Hrant Dink Vakfı / Hrant Dink Foundation |sarlavha=Şirin Tekeli anısına / Remembering Şirin Tekeli |url=https://www.youtube.com/watch?v=V5wqMtRdcVk |ish=Youtube |qaralgan sana=8 May 2020}}</ref>''.

Ilmiy ishini yakunlagachndan soʻng Şirin saylovlar ustida ishlashni boshladi. U [[Fransiya|Fransiyaga]] qaytib, 1979–1980-yillarni ilmiy tadqiqot milliy markazi (CNRS)da oʻtkazgan. Şirin Tekeli ushbu davrda Turkiyadagi saylovlar toʻgʻrisidagi barcha maʼlumotlarni oʻz ichiga olgan baza tuzgan va Jean Rangerning jamoasi bilan shahar hududlarda saylovlar sotsiologiyasini oʻrgangan. 1980–81-yillarda [[siyosiy sotsiologiya]] haqida seminar tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi |muallif=KEDISTAN |sarlavha=Şirin Tekeli, décès d'une figure de proue du féminisme |url=http://www.kedistan.net/2017/06/18/sirin-tekeli-feministe-turquie/ |ish=Kedistan.net |sana=18 June 2017 |qaralgan sana=8 May 2020}}</ref>.

== Aktivizm ==
Ilmiy ishlarini yakunlagandan soʻng Turkiyadagi feminizm harakatida faol shaxslardan biriga aylandi. Şirin Tekeli 80-yillarni „harakat yillari“ deb hisoblagan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü |sarlavha=Şirin Tekeli (Dünya Yerinden Oynar Belgesel Çekimi) |url=https://www.youtube.com/watch?v=LVhLIVjnYjo |ish=Youtube |qaralgan sana=8 May 2020}}</ref>. Turli targʻibotlar orqali Turkiyadagi xotin-qizlarning ahvolini yaxshilashga va ongini rivojlantirishga oʻzini bagʻishlagan. 90-yillarda „institutionallashtirish yillari“ deb atagan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Boğaziçi Üniversitesi Kadın Araştırmaları Kulübü |sarlavha=Şirin Tekeli (Dünya Yerinden Oynar Belgesel Çekimi) |url=https://www.youtube.com/watch?v=LVhLIVjnYjo |ish=Youtube |qaralgan sana=8 May 2020}}</ref>. Tekeli uyushmalar va assotsiatsiyalar tashkil etishga katta eʼtibor qaratgan.

=== Harakat yillari ===
Turkiya fuqarolik kodeksi [[Ayollarni kamsitishning barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisidagi konvensiya]](CEDAW)ga mos ravishda oʻzgartirilmaganidan soʻng, 1986-yilda Şirin Tekeli konstitutsiya va qonun hujjatlari konvensiyaga muvofiq tarzda oʻzgartirilishini talab qiluvchi [[petitsiya]]da ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Şakir |ism=Şükran |sarlavha=7 Mart 1986: Feministlerden ilk kampanya; 'CEDAW uygulansın' kampanyasında imzalar TBMM'ye verildi |url=https://www.catlakzemin.com/7-mart-1986-feministlerden-ilk-kampanya-cedaw-uygulansin-kampanyasinda-imzalar-tbmmye-verildi/ |ish=Çatlak Zemin |sana=6 March 2020 |qaralgan sana=8 May 2020 |arxivsana=2021-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210116063357/http://www.catlakzemin.com/7-mart-1986-feministlerden-ilk-kampanya-cedaw-uygulansin-kampanyasinda-imzalar-tbmmye-verildi/ }}</ref>.

1987-yil 17-may kuni qurolli toʻqnashuvdan keyingi ilk protestda ishtirok etgan va ayollarga nisbatan zoʻravonliklarga barham berishni talab qilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha='Dayağa Karşı Kadın Dayanışması Kampanyası' Tanıtım/1987 |url=http://www.sosyalistfeministkolektif.org/kampanyalar/tarihimizden-kampanyalar/dayaga-kars-dayan-sma-kampanyas/ |ish=Sosyal Feminist Kolektif |qaralgan sana=8 May 2020}}</ref>.

== Mukofotlari ==
1996-yilda Şirin Tekeli [[Fransiya]] madaniyat vazirligi tomonidan [[Akademik qoʻllar ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{Kitob manbasi |last=Heper |first=Metin |title=Historical Dictionary of Turkey |date=23 May 2018 |publisher=Rowman & Littlefield Publishers, Inc. |isbn=9781538102244 |pages=870 |edition=4 |url=https://books.google.com/books?id=PydWDwAAQBAJ&dq=officier+ordre+des+palmes+académiques+sirin+tekeli&pg=PA442 |accessdate=8 May 2020}}</ref>.

== Hayoti va vafoti ==
Şirin Tekeli advokat Ahmet Tekeli bilan turmush qurgan. Ahmet Tekeli bilan [[Lozanna universiteti|Lozanna universitetida]] oʻqib yurgan paytlarida tanishgan. 2010-yilda Ahmet Tekeli vafot etgan. Şirin Tekeli turmush oʻrtogʻidan qolgan mablagʻlar hisobidan Şirin-Ahmet Tekeli nomli ayol huquqshunoslarni qoʻllab-quvvatlovchi assotsiatsiyasiya tashkil qilgan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Tekeli |ism=Şirin |sarlavha=KAHUDEV |url=http://www.kahudev.com/ |ish=Şirin-Ahmet Tekeli Kadın Hukukçuları Destekleme Vakfı |qaralgan sana=8 May 2020 |arxivsana=2020-02-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200205024711/http://www.kahudev.com/ }}</ref>.

2017-yilda [[Sabancı universiteti]] tomonidan Şirin Tekeli sharafiga „Şirin Tekeli tadqiqot mukofoti“ ({{lang|trŞirin Tekeli Araştırma Ödülü}}) nomli ilmiy mukofot taʼsis etilgan. Ushbu mukofot Turkiyada gender tengligi masalalariga qaratilgan tadqiqotlarni qoʻllab-quvvatlash va targʻib qilish uchun taʼsis etilgan<ref>{{Veb manbasi |muallif=Sabancı Üniversitesi |sarlavha=Şirin Tekeli Research Award |url=https://sugender.sabanciuniv.edu/en/%C5%9Firin-tekeli-research-award |ish=SU Gender |qaralgan sana=8 May 2020 |arxivsana=2020-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200924053201/https://sugender.sabanciuniv.edu/en/%C5%9Firin-tekeli-research-award }}</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar|2}}

[[Turkum:2017-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1944-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Turkiyalik feminist yozuvchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik yozuvchilar]]
[[Turkum:Turkiyalik tarjimonlar]]
[[Turkum:Turkiyalik femenistlar]]