1792-yil fanda sahifasining manbasini koʻrish

{{Short description|none}} 
{{Year nav topic5|1792|science}}
{{Science year nav|1792}}

'''1792-yilda [[science]]''' va [[technology]] sohalarida bir qancha muhim voqealar roʻy berdi.

==Astronomiya==
* [[Franz Xaver, Baron Von Zach]] ''The Tables of the Sun'' asarini nashr etdi. Bu asar navigatsiya rivoji uchun muhim ahamiyatga ega boʻldi.
* Ilk bor [[Royal Astronomer of Ireland]] lavozimiga tayinlov boʻldi: bu lavozimni [[Dublin]]dagi [[Dunsink Observatory]] direktori vazifasi bilan birlashtirdilar.

==Biologiya==
* [[Scottish people|Shotlandiyalik]] jarroh ([[surgeon]]) [[Robert Kerr (writer)|Robert Kerr]] ''The Animal Kingdom'' asarini chop etdi. Bu [[Carl Linnaeus|Linney]]ning ''[[Systema Naturae]]'' asari [[English language|ingliz tili]]dagi tarjimasining dastlabki ikki jildi edi.

==Kashfiyotlar va yer oʻlchash==
* May — [[George Vancouver]] [[Puget Sound]]ni tadqiq qildi va [[Mount Rainier]]ni koʻrgan birinchi [[Europe]]lik boʻldi.
* 11-may — [[Robert Gray's Columbia River expedition]]: kapitan [[Robert Gray (sea captain)|Robert Grey]] ''[[Columbia Rediviva]]'' kemasida [[Columbia River]]ga kirgan birinchi oq tanli odamga aylandi.
* [[Jesse Ramsden]] [[Principal Triangulation of Great Britain]] uchun ikkinchi yirik [[Ramsden theodolite]]ni yasadi.<ref>{{cite web|title=Ramsden's three foot geodetic theodolite, 1792|url=http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/surveying/1876-1203.aspx|publisher=[[Science Museum (London)]]|accessdate=2011-11-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20110209045510/http://www.sciencemuseum.org.uk/objects/surveying/1876-1203.aspx|archive-date=2011-02-09|url-status=dead}}</ref>

==Fan tarixi==
* [[Kurt Polycarp Joachim Sprengel|Kurt Sprengel]] ''Versuch einer pragmatischen Geschichte der Arzneikunde'' asarini [[Halle, Saxony-Anhalt|Halle]]da nashr etdi. Bu [[history of medicine]] boʻyicha xronologik jihatdan toʻliq yozilgan birinchi asar edi.<ref>{{cite web|title=History of Medicine: Bibliography|url=http://www.1902encyclopedia.com/M/MED/medicine-39.html|work=1902 Encyclopedia|accessdate=2011-10-10}}</ref>

==Matematika==
* Amerikalik davlat arbobi [[Thomas Jefferson]] saylov ovozlarini taqsimlashda [[highest averages method]]ni joriy etdi. Keyinchalik bu usul [[D'Hondt method]] nomi bilan mashhur boʻldi.

==Tibbiyot==
* [[Benjamin Rush]] [[Pennsylvania]]da [[psychiatric]] bemorlarga nisbatan insonparvarroq munosabat oʻrnatish uchun kurash olib bordi.<ref>{{cite book|first=Albert|last=Deutsch|year=2007|title=The Mentally Ill in America: a History of Their Care and Treatment From Colonial Times}}</ref>
* [[François Chopart]] boʻyindan olingan teri qopqogʻi (flap) yordamida lab ustida [[plastic surgery]] amaliyotini oʻtkazdi.

==Fizika==
* Abate [[Giovanni Battista Guglielmini]] ''De diuturno terræ motu experimentis physico-mathematicis confirmato opusculum'' asarini nashr etdi. Unda [[rotation of the earth]]ni isbotlash maqsadida [[Bologna]]da oʻtkazilgan tajribalarni bayon qildi.

==Texnologiya==
* 25-aprel — [[gilyotina]]dan ilk marta foydalanildi.
* [[Klod Shapp]] [[Parij]] bilan [[Lill]] oʻrtasida birinchi [[semafor liniyasi]]ni muvaffaqiyatli namoyish etdi. Bu optik [[telegraf]] edi.
* [[Uilyam Merdok]] gaz yoritgichini ixtiro qildi.
* Jorj Anshuts [[Pitsburg, Pensilvaniya|Pitsburg]]da birinchi [[domna pechi]]ni qurdi.
* [[Jeyms Ramzi]] [[Angliya]]da [[suv turbinasi]] uchun [[patent]] oldi.<ref>British patent no. 1903</ref>
* [[Hindiston]]dagi [[Maysur qirolligi]] hukmdorlari [[Haydar Ali]] va uning oʻgʻli [[Tipu Sulton]] birinchi temir gilofli [[Maysur raketalari]]ni muvaffaqiyatli yaratdilar. Ular bu raketalarni [[Ingliz-Maysur urushlari]] davrida [[Britaniya Ost-Hind kompaniyasi]] qoʻshinlariga qarshi ishlatdilar.

==Mukofotlar==
* [[Kopli medali]]: [[Benjamin Tompson]]<ref>{{cite web |title=Copley Medal {{!}} British scientific award |url=https://www.britannica.com/science/Copley-Medal |website=Encyclopedia Britannica |accessdate=21 July 2020 |language=en}}</ref>

==Tugʻilganlar==
* 12-yanvar — [[Yuhan August Arfvedson]], [[shvedlar|shved]] [[kimyogar]]i (vafoti [[1841 in science|1841]])
* 1-fevral — [[Yohann Fridrix Diffenbax]], [[nemislar|nemis]] [[plastik jarroh]]i (vafoti [[1847 in science|1847]])
* 17-fevral — [[Karl Ernst fon Ber]], [[Estoniya]]lik [[tabiatshunos]] (vafoti [[1876 in science|1876]])
* 7-mart — [[Jon Gershel]], [[inglizlar|ingliz]] [[matematik]]i va [[astronom]]i (vafoti [[1871 in science|1871]])<ref>{{cite book|title=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|url=https://books.google.com/books?id=8CdCAQAAMAAJ&pg=PA123|year=1872|publisher=Priestley and Weale|pages=123}}</ref>
* 21-may — [[Gaspar-Gustav Koriolis]], [[fransuzlar|fransuz]] matematigi, [[Koriolis effekti]]ni kashf etgan olim (vafoti [[1843 in science|1843]])<ref>{{cite book|author1=James Willard Nybakken|author2=William W. Broenkow|author3=Tracy Lowell Vallier|title=Interdisciplinary Encyclopedia of Marine Sciences|url=https://books.google.com/books?id=O-w5AQAAIAAJ|year=2003|publisher=Grolier Academic Reference|isbn=978-0-7172-5946-5|page=252}}</ref>
* 7-iyul — [[Diego de Argumosa]], [[ispanlar|ispan]] [[jarroh]]i (vafoti [[1865 in science|1865]])
* 1-dekabr ([[eski uslub]] boʻyicha 20-noyabr) — [[Nikolay Lobachevskiy]], [[Rossiya]]lik matematik va [[geometr]] (vafoti [[1856 in science|1856]])

==Vafot etganlar==
* 1-mart – [[Jean Godin des Odonais|Jan Goden]], fransuz astronomi va tabiatshunosi (tugʻilgan [[1713 in science|1713]])
* 10-mart — [[Jon Styuart, 3-graf Byut]], [[Buyuk Britaniya Bosh vaziri|Buyuk Britaniyaning sobiq Bosh vaziri]] va [[botanik]] (tugʻilgan 1713)
* 28-oktabr
** [[Paul Myoring]], nemis [[shifokor]]i va botanigi (tugʻilgan [[1710 in science|1710]])
** [[Jon Smiton]], ingliz [[qurilish muhandisi]] (tugʻilgan [[1724 in science|1724]])

==Manbalar==
{{reflist}}

[[Turkum:yilda fan| ]]
[[Turkum:asrda fan]]
[[Turkum:yillarda fan]]

== Manba ==
Ushbu maqola Vikipediyaning [https://en.wikipedia.org/wiki/1792_in_science en.wikipedia.org] ulanishidan avtomatik tarjima orqali olingan (CC BY-SA 4.0).