A-level sahifasining manbasini koʻrish

'''A-Level''' (toʻliq nomi: '''Advanced Level''' — ''Ilgʻor daraja'') — [[Buyuk Britaniya]] maktab oʻquv dasturi boʻlib, xalqaro miqyosda universitetlarga kirish uchun asosiy malaka imtihoni hisoblanadi. 

Hozirgi kunda A-Level imtihonlari [[Cambridge Assessment International Education]] (CAIE), [[Pearson Edexcel]], [[OxfordAQA]] va OCR kabi imtihon tashkilotlari tomonidan oʻtkaziladi. Oʻzbekiston taʼlim tizimida asosan CAIE (Cambridge Assessment International Education) A-Level tizimi qoʻllaniladi.

== Tarixi va Oʻzbekistonda joriy etilishi ==
A-Level imtihoni ilk bor [[1951-yil]]da Buyuk Britaniyada oliy taʼlimga kirish uchun kerak boʻladigan sertifikat sifatida roʻyxatdan oʻtgan va 75 yildan ortiq vaqt davomida oʻtkazib kelinmoqda. [[Oʻzbekiston]]da esa ushbu imtihon tizimi [[2021-yil]]dan buyon oʻtkazib kelinyapti.

Dastlab abituriyentlar uchun oliy taʼlimga imtiyoz beradigan sertifikat sifatida joriy etilgan A-Level, hozirgi kunda Oʻzbekiston Respublikasi maktablaridagi kimyo va biologiya oʻqituvchilari uchun 50% oylik ustama beradigan sertifikatlar qatoriga kiritilgan va tasdiqlangan.

== Imtihon muddatlari va roʻyxatdan oʻtish ==
Oʻzbekistonda A-Level imtihonlari yiliga 2 marta oʻtkaziladi:

* '''May/June (May/Iyun) sessiyasi:''' Aprel oyining oxiridan iyun oyining oʻrtalarigacha oʻtkaziladi (asosiy qismi may oyiga toʻgʻri keladi). Imtihon natijalari avgust oyining oʻrtalarida eʼlon qilinadi.
** ''Roʻyxatdan oʻtish muhlati:'' Noyabr oyida boshlanadi. Yanvar–fevral oylari odatiy muddat hisoblanib, aprelgacha kechikkan holda (qoʻshimcha toʻlov bilan) roʻyxatdan oʻtish mumkin.
* '''October/November (Oktyabr/Noyabr) sessiyasi:''' Oktyabr va noyabr oylarida oʻtkaziladi. Imtihon natijalari yanvar oyining oʻrtalarida eʼlon qilinadi.
** ''Roʻyxatdan oʻtish muhlati:'' May–iyun oylarida boshlanadi. Iyul–avgust oylari odatiy muddat hisoblanib, sentyabrgacha kechikkan holda (qoʻshimcha toʻlov bilan) roʻyxatdan oʻtish mumkin.

== Imtihon topshirish joylari ==
A-Level imtihonlari Cambridge tomonidan rasman ruxsat berilgan (authorized) maxsus imtihon markazlarida topshiriladi. Oʻzbekistonda imtihonni quyidagi muassasalarda topshirish mumkin:
* [[Prezident maktablari]] (faqat oʻz oʻquvchilari uchun);
* Cambridge akkreditatsiyasiga ega boʻlgan xalqaro va xususiy maktablar;
* Ayrim rasmiy tasdiqlangan imtihon markazlari (ular xususiy nomzodlarni — ''private candidates'' ham qabul qiladi).

== Fanlar va dasturning tuzilishi ==
Cambridge International A-Level dasturi koʻplab akademik fanlarni qamrab oladi. Har bir fan oʻziga xos ''syllabus'' (dastur) kodi bilan belgilanadi. Masalan:
* '''A-Level Biology''' — 9700
* '''A-Level Chemistry''' — 9701
* '''A-Level Mathematics''' — 9709
* '''A-Level Physics''' — 9702

Har bir fan bir nechta imtihon bosqichlaridan (papers) iborat boʻlib, ular Paper-1, Paper-2, Paper-3, Paper-4 va Paper-5 deb nomlanadi. Barcha fanlarda ham 5 ta paper mavjud emas (masalan, Matematika fanining imtihon tarkibi boshqa fanlardan farq qiladi).

A-Level dasturi 2 ta asosiy boʻlimga ajratiladi:
# '''AS Level (Advanced Subsidiary Level)''' — birinchi bosqich. Odatda Paper-1, Paper-2 va Paper-3 ni qamrab oladi.
# '''A2 Level''' — ikkinchi bosqich. Odatda Paper-4 va Paper-5 ni qamrab oladi.

Ushbu ikki bosqich imtihonlari muvaffaqiyatli topshirilgandan soʻng, nomzodga toʻliq A-Level sertifikati beriladi.

== Baholash mezoni ==
Cambridge International A-Level imtihonlari '''A\*, A, B, C, D''' va '''E''' baholari boʻyicha baholanadi. 
* '''E''' — minimal oʻtish bahosi hisoblanadi. 
* Yetarli ball toʻplay olmagan nomzodlarga '''U''' (Ungraded — baholanmagan) natijasi beriladi. 
* '''AS Level''' bosqichining oʻzi alohida '''a, b, c, d''' va '''e''' (kichik harflar bilan) baholanadi. AS Level uchun '''A\*''' bahosi mavjud emas.

Yakuniy baho barcha imtihon qismlaridan (papers) olingan umumiy ball hamda Cambridge tomonidan har bir imtihon sessiyasi uchun alohida eʻlon qilinadigan maxsus baholash mezonlari (''grade thresholds'') asosida hisoblanadi.

== Manbalar ==
{{manbalar|manbalar=
<ref name="caie-main">[https://www.cambridgeinternational.org/programmes-and-qualifications/cambridge-advanced/cambridge-international-as-and-a-levels/ Cambridge International AS & A Levels rasmiy sahifasi]</ref>
}}

[[Turkum:Xalqaro taʼlim]]
[[Turkum:Sertifikatlar]]