Angliya Premyer-ligasi: Versiyalar orasidagi farq
UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
# | {{Infobox futbol ligasi | ||
| name = Angliya Premyer-ligasi | |||
| image = [[fayl:Premier League.svg]] | |||
| pixels = 280px | |||
| country = Angliya | |||
| confed = [[UEFA]] | |||
| founded = {{start date and age|1992|02|20|df=y}} | |||
| relegation = [[EFL Championship]] | |||
| levels = [[English football league system|1]] | |||
| teams = [[List of Premier League clubs|20]] (1995–96-yilgi mavsumdan beri) | |||
| domest_cup = {{plainlist| | |||
* [[FA Cup]] | |||
* [[FA Community Shield]] | |||
}} | |||
| league_cup = [[EFL Cup]] | |||
| confed_cup = {{plainlist| | |||
* [[UEFA Chempionlar ligasi]] | |||
* [[UEFA Yevropa ligasi]] | |||
* [[UEFA Yevropa Konferensiya Ligasi]] | |||
}} | |||
| champions = [[Manchester City F.C.|Manchester City]] <br /> (8-chempionligi) | |||
| season = [[2023–24 Premier League|2023–24]] | |||
| most_successful_club = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] <br /> (13 marta) | |||
| most_appearances = [[Gareth Barry]] (653) | |||
| top_goalscorer = [[Alan Shearer]] (260) | |||
| tv = | |||
{{plainlist| | |||
* [[Sky Sports]] | |||
* [[TNT Sports (United Kingdom)|TNT Sports]] / [[Discovery+]] | |||
* [[Amazon Prime Video]] | |||
* [[BBC Sport]] | |||
* '''Xalqaro:''' | |||
* [[List of Premier League overseas broadcasters#2022–2025|Broadcasters]] | |||
}} | |||
| website = {{url|https://www.premierleague.com/|premierleague.com}} | |||
| current = [[2024–25 Premier League]] | |||
}} | |||
'''Angliya Premyer-ligasi''', odatda '''APL''' deb ham ataladi, [[Angliya]] futbol ligasi tizimining eng yuqori ligasi hisoblanadi. APLda 20 ta jamoa oʻzaro kuch sinashishadi. Liga [[English Football League]](EFL) bilan koʻtarilish va quyi ligaga tushish tizimi asosida ishlaydi. Mavsumlar odatda avgustdan maygacha davom etadi. Har bir jamoa 38 ta oʻyin oʻtkazadi hamda har bir klub boshqa barcha 19 ta klub bilan ikkitadan uchrashuv oʻtkazadi: mehmonda va uyda<ref>{{cite web |url=http://www.premierleague.com/content/premierleague/en-gb/fans/faqs/when-will-goal-line-technology-be-introduced.html |title=When will goal-line technology be introduced? |archive-url=https://web.archive.org/web/20130709015312/http://www.premierleague.com/content/premierleague/en-gb/fans/faqs/when-will-goal-line-technology-be-introduced.html |archive-date=9 July 2013 |url-status=dead }}</ref>. Koʻpgina oʻyinlar dam olish kunlari kechqurunlari oʻtkaziladi, baʼzida ish kunlari kechki payt ham oʻyinlar rejalashtiriladi<ref>{{cite news|title=Why is there a Saturday football blackout in the UK for live streams & TV broadcasts? |url=https://www.goal.com/en-in/news/why-is-there-a-saturday-football-blackout-in-the-uk-for-live/1bs2qnkj73shx1uryui898tax6 |access-date=2 May 2022 |work=[[Goal (website)|Goal India]] |location=[[Mumbai]]|archive-date=2 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502104148/https://www.goal.com/en-in/news/why-is-there-a-saturday-football-blackout-in-the-uk-for-live/1bs2qnkj73shx1uryui898tax6 |url-status=live }}</ref>. | |||
Musobaqa ''Angliya Premyer-ligasi'' sifatida 1992-yil 20-fevralda Birinchi divizion (1888-yildan 1992-yilgacha yuqori liga) klublarining [[Angliya]] futbol ligasidan ajralib chiqish qarori asosida tashkil etilgan. Biroq, jamoalar hali ham [[EFL Championship]]ga tushib ketishi va koʻtarilishlari mumkin. Premyer-liga 5 milliard funt sterlinglik [[televizion huquqlar shartnomasi]]dan foydalanadi, [[Sky]] va [[BT Group]] mos ravishda 128 va 32 oʻyinni translyatsiya qilish uchun ichki huquqlarni kafolatlaydi<ref name="AP">{{cite news|url=https://news.sky.com/story/sky-and-bt-in-new-4-46bn-premier-league-deal-11249236|title=English Premier League broadcast rights rise to 82 billion|work=[[Sky News]]|agency=Associated Press|access-date=19 August 2021|archive-date=19 August 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210819222718/https://news.sky.com/story/sky-and-bt-in-new-4-46bn-premier-league-deal-11249236|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://news.sky.com/story/sky-and-bt-in-new-4-46bn-premier-league-deal-11249236 |title=Sky and BT pay less in new £4.46bn Premier League football deal |work=Sky News|location=[[London]] |access-date=19 August 2021 |archive-date=19 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210819222718/https://news.sky.com/story/sky-and-bt-in-new-4-46bn-premier-league-deal-11249236 |url-status=live}}</ref>. Ushbu shartnoma 2025-yildan 2029-yilgacha toʻrt mavsum davomida 6,7 milliard funt sterlingga koʻtariladi<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/67619756 |title=Premier League agrees record £6.7bn domestic TV rights deal |website=BBC Sport |access-date=4 December 2023 |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204185742/https://www.bbc.co.uk/sport/football/67619756 |url-status=live }}</ref>. Premyer-liga 2022-yildan 2025-yilgacha xorijdagi televizion huquqlardan 7,2 milliard dollar daromad olishi taxmin qilinmoqda<ref>{{cite web |url=https://frontofficesports.com/u-s-deal-vaults-premier-league-intl-rights-over-domestic-rights/ |title=U.S. Deal Vaults Premier League International Rights Over Domestic Rights |website=Front Office Sports |date=15 February 2022 |access-date=4 December 2023 |archive-date=4 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231204202157/https://frontofficesports.com/u-s-deal-vaults-premier-league-intl-rights-over-domestic-rights/ |url-status=live }}</ref>. Klublarga 2016-17-yillarda 2,4 milliard funt sterling markaziy toʻlov daromadlari ajratildi, yana 343 million funt sterling EFL klublariga hamkorlik toʻlovi sifatida berildi<ref>{{cite news|url=https://www.nytimes.com/2020/02/09/sports/soccer/premier-league-ceo.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200209184006/https://www.nytimes.com/2020/02/09/sports/soccer/premier-league-ceo.html |archive-date=9 February 2020 |url-access=subscription |url-status=live |title=The Long Search to Fill Soccer's Biggest, Toughest Job |newspaper=The New York Times|location=London|date=9 February 2020 |access-date=19 August 2021 |last1=Smith |first1=Rory |last2=Draper |first2=Kevin |last3=Panja |first3=Tariq }}</ref><ref name="Premier League">{{cite press release |title=Premier League value of central payments to Clubs |url=https://www.premierleague.com/news/405400 |publisher=The Football Association Premier League Limited |location=London|date=1 June 2017 |access-date=6 June 2017 |archive-date=14 June 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070614110546/http://www.deloitte.com/dtt/press_release/0%2C1014%2Csid%3D2834%26cid%3D145152%2C00.html |url-status=live }}</ref>. | |||
Premyer-liga dunyodagi eng koʻp tomosha qilinadigan sport ligasi boʻlib, 212 davlatda 643 million uyda efirga uzatiladi, potentsial tomoshabinlar soni 4,7 milliard kishini tashkil etadi<ref name="Worldviews">{{cite news |title=History and time are key to power of football, says Premier League chief |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |newspaper=[[The Times]] |date=3 July 2013 |access-date=3 July 2013 |archive-date=9 November 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161109224228/http://www.thetimes.co.uk/tto/public/ceo-summit/article3804923.ece |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Playing the game: The soft power of sport |url=https://www.britishcouncil.org/organisation/policy-insight-research/insight/playing-game-soft-power-sport |access-date=9 October 2018 |publisher=[[British Council]] |archive-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181010095411/https://www.britishcouncil.org/organisation/policy-insight-research/insight/playing-game-soft-power-sport |url-status=live }}</ref>. 2018-19-yilgi mavsumda Premyer-liga oʻyinlariga oʻrtacha tashrif 38 181 nafarni tashkil etdi, barcha oʻyinlar boʻyicha jami tashrif buyuruvchilar soni esa har qanday futbol assotsiatsiyasi ligasi orasida eng yuqori boʻlib, 14 508 981 kishini tashkil etdi va stadionlarning koʻpchiligi hajmi deyarli teng<ref>{{cite web |url=https://global.espn.com/soccer/stats/_/league/ENG.1/season/2018/view/performance |title=English Premier League Performance Stats – 2018–19 |publisher=[[ESPN]] |access-date=16 August 2018 |archive-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816130705/https://global.espn.com/soccer/stats/_/league/ENG.1/season/2018/view/performance |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |title=Bundesliga Statistics: 2014/2015 |publisher=ESPN FC |url=http://www.espnfc.com/german-bundesliga/10/statistics/performance?season=2014 |access-date=18 January 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160129205209/http://www.espnfc.com/german-bundesliga/10/statistics/performance?season=2014 |archive-date=29 January 2016 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://global.espn.com/soccer/stats/_/league/ENG.1/season/2018/view/performance |title=English Premier League Performance Stats – 2018–19 |publisher=ESPN |access-date=16 August 2018 |archive-date=16 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190816130705/https://global.espn.com/soccer/stats/_/league/ENG.1/season/2018/view/performance |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.skysports.com/football/news/11095/9915096/hold-hold-hold-hold |title=Your ground's too big for you! Which stadiums were closest to capacity in England last season? |first=Henry |last=Chard |publisher=[[Sky Sports]] |access-date=30 January 2016 |archive-date=6 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181106185322/https://www.skysports.com/football/news/11095/9915096/hold-hold-hold-hold |url-status=live }}</ref>. 2023-yil holatiga koʻra, Premyer-liga soʻnggi besh mavsum davomida Yevropa musobaqalaridagi oʻyinlari boʻyicha [[UEFA]] koeffitsiyenti reytingida [[Ispaniya]] [[La Liga]]sidan oldin birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite web |url=https://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/country/#/yr/2021 |title=Member associations – Country coefficients – UEFA.com |last=uefa.com |date=6 May 2021 |access-date=6 May 2021 |archive-date=4 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191204125228/https://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/country/#/yr/2021 |url-status=live }}</ref>. Angliya Premyer-ligasi [[UEFA Chempionlar Ligasi]] titullari soni boʻyicha Ispaniya [[La Liga]]sidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi, oltita ingliz klubi jami oʻn beshta Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web |last=O |first=Gerard |title=Champions League: What Country Has Been the Most Successful |url=https://bleacherreport.com/articles/1113021-champions-league-what-country-has-been-the-most-successful |access-date=2 May 2022 |website=Bleacher Report |archive-date=2 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220502104808/https://bleacherreport.com/articles/1113021-champions-league-what-country-has-been-the-most-successful |url-status=live }}</ref>. | |||
1992-yilda tashkil etilganidan beri Premyer-ligada 51 ta klub ishtirok etgan: [[Angliya]]dan 49 ta va [[Uels]]dan ikkita. Bu klublarning yettitasi chempionlikni qoʻlga kiritgan: [[Manchester United]] (13), [[Manchester City]] (8), [[Chelsea FC]] (5), [[Arsenal FC]] (3), [[Blackburn Rovers]] (1), [[Leicester City F.C.|Leicester City]] (1) va [[Liverpool F.C.]] (1)<ref>{{cite web | url=https://www.premierleague.com/premier-league-explained | title=Premier League Competition Format & History | Premier League | access-date=24 July 2022 | archive-date=24 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220724182645/https://www.premierleague.com/premier-league-explained | url-status=live }}</ref>. [[Manchester United]] eng koʻp chempionlikni qoʻlga kiritgan(oʻn uchta), Manchester City esa toʻrtta ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritgan. Liga tashkil etilgandan faqat oltita klub APLda quyi ligaga tushib ketmasdan oʻynagan: [[Arsenal FC|Arsenal]], [[Chelsea FC]], [[Everton F.C.|Everton]], [[Liverpool]], [[Manchester United]] va [[Tottenham Hotspur F.C.]]<ref>{{cite web | url=https://talksport.com/football/1059166/everton-premier-league-relegation-record-dyche-arsenal-liverpool-man-united-tottenham-chelsea/ | title=How long have Everton been in top-flight, which other clubs have never gone down | date=14 May 2023 | access-date=9 May 2023 | archive-date=9 May 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230509124125/https://talksport.com/football/1059166/everton-premier-league-relegation-record-dyche-arsenal-liverpool-man-united-tottenham-chelsea/ | url-status=live }}</ref>. | |||
== Tarixi == | |||
=== Kelib chiqishi === | |||
[[1970-yil]]lar va [[1980-yil]]larning boshlarida Yevropada sezilarli muvaffaqiyatlarga qaramay, 1980-yillarning oxiri [[ingliz futboli]] uchun quyi nuqta boʻldi. [[Stadion]]lar yomonlashdi, muxlislar noqulay sharoitlarga duch kelishdi, bezorilik avj oldi va 1985-yilda [[Heysel stadioni]] halokati ortidan ingliz klublari besh yil davomida Yevropa musobaqalaridan chetlatildi<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/31/newsid_2481000/2481723.stm |title=1985: English teams banned after Heysel |website=BBC News |access-date=8 August 2006 |date=31 May 1985 |archive-date=8 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170608132009/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/31/newsid_2481000/2481723.stm |url-status=live }}</ref>. 1888-yilda APL oʻz mamlakatining birinchi divizioni hisoblangan Italiya [[Serie A|A Seria]]si va Ispaniya [[La Liga]]si kabi ligalardan tomoshabinlar soni va daromadlari boʻyicha ortda qoldi va bir nechta eng yaxshi ingliz futbolchilari chet elga koʻchib oʻtishdi<ref name="premsitehistory">{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/History/0,,12306,00.html |title=A History of The Premier League |publisher=Premier League |access-date=22 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118121453/http://www.premierleague.com/page/History/0%2C%2C12306%2C00.html |archive-date=18 November 2011 }}</ref>. | |||
1990-yillarning oxiriga kelib, pasayish tendentsiyasi teskari tus ola boshladi. 1990-yilgi [[FIFA Jahon chempionati]]da [[Angliya]] terma jamoasi yarim finalga chiqdi; Yevropa futbolining boshqaruv organi boʻlgan UEFA 1990-yilda ingliz klublarining [[Yevropa]] musobaqalarida oʻynashiga qoʻyilgan besh yillik taqiqni bekor qildi, natijada [[Manchester United]] 1991-yilda UEFA Chempionlar Ligasi kubogini qoʻlga kiritdi<ref name="premsitehistory">{{cite web |url=http://www.premierleague.com/page/History/0,,12306,00.html |title=A History of The Premier League |publisher=Premier League |access-date=22 November 2007 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111118121453/http://www.premierleague.com/page/History/0%2C%2C12306%2C00.html |archive-date=18 November 2011 }}</ref>. | |||
== Klublar == | |||
Premyer-ligada 1992-yilda tashkil etilganidan to 2023-24-yilgi mavsumgacha 51 ta klub oʻynagan.<ref>{{cite web |title=Clubs |url=https://www.premierleague.com/clubs |publisher=Premier League |access-date=25 January 2018 |archive-date=3 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181203140113/https://www.premierleague.com/clubs/ |url-status=live }}</ref> | |||
=== Chempionlar === | |||
{| class="wikitable sortable" | |||
|- | |||
!Klub | |||
!Titullar soni | |||
!Ikkinchi oʻrin | |||
!Chempionlik mavsumi | |||
|- | |||
|{{nowrap|[[Manchester United F.C.|Manchester United]]}} | |||
|style="text-align:center"|13 | |||
|style="text-align:center"|7 | |||
|[[1992–93 Premier League|{{nowrap|1992–93}}]], [[1993–94 Premier League|{{nowrap|1993–94}}]], [[1995–96 Premier League|{{nowrap|1995–96}}]], [[1996–97 Premier League|{{nowrap|1996–97}}]], [[1998–99 Premier League|{{nowrap|1998–99}}]], [[1999–2000 Premier League|{{nowrap|1999–2000}}]], [[2000–01 Premier League|{{nowrap|2000–01}}]], [[2002–03 Premier League|{{nowrap|2002–03}}]], [[2006–07 Premier League|{{nowrap|2006–07}}]], [[2007–08 Premier League|{{nowrap|2007–08}}]], [[2008–09 Premier League|{{nowrap|2008–09}}]], [[2010–11 Premier League|{{nowrap|2010–11}}]], [[2012–13 Premier League|{{nowrap|2012–13}}]] | |||
|- | |||
|[[Manchester City F.C.|Manchester City]] | |||
|style="text-align:center"|8 | |||
|style="text-align:center"|3 | |||
|[[2011–12 Premier League|{{nowrap|2011–12}}]], [[2013–14 Premier League|{{nowrap|2013–14}}]], [[2017–18 Premier League|{{nowrap|2017–18}}]], [[2018–19 Premier League|{{nowrap|2018–19}}]], [[2020–21 Premier League|{{nowrap|2020–21}}]], [[2021–22 Premier League|{{nowrap|2021–22}}]], [[2022–23 Premier League|{{nowrap|2022–23}}]], [[2023–24 Premier League|{{nowrap|2023–24}}]] | |||
|- | |||
|[[Chelsea F.C.|Chelsea]] | |||
|style="text-align:center"|5 | |||
|style="text-align:center"|4 | |||
|[[2004–05 Premier League|{{nowrap|2004–05}}]], [[2005–06 Premier League|{{nowrap|2005–06}}]], [[2009–10 Premier League|{{nowrap|2009–10}}]], [[2014–15 Premier League|{{nowrap|2014–15}}]], [[2016–17 Premier League|{{nowrap|2016–17}}]] | |||
|- | |||
|[[Arsenal F.C.|Arsenal]] | |||
|style="text-align:center"|3 | |||
|style="text-align:center"|8 | |||
|[[1997–98 Premier League|{{nowrap|1997–98}}]], [[2001–02 Premier League|{{nowrap|2001–02}}]], [[2003–04 Premier League|{{nowrap|2003–04}}]] | |||
|- | |||
|[[Liverpool F.C.|Liverpool]] | |||
|style="text-align:center"|1 | |||
|style="text-align:center"|5 | |||
|[[2019–20 Premier League|{{nowrap|2019–20}}]] | |||
|- | |||
|''[[Blackburn Rovers F.C.|Blackburn Rovers]]'' | |||
|style="text-align:center"|1 | |||
|style="text-align:center"|1 | |||
|[[1994–95 Premier League|{{nowrap|1994–95}}]] | |||
|- | |||
|[[Leicester City F.C.|Leicester City]] | |||
|style="text-align:center"|1 | |||
|style="text-align:center"|0 | |||
|[[2015–16 Premier League|{{nowrap|2015–16}}]] | |||
|} | |||
== Manbalar == | |||
{{manbalar}} | |||
{{Angliya Premyer-ligasi}} | |||
[[Turkum:Angliya futboli]] | |||
[[Turkum:Futbol ligalari]] | |||
[[Turkum:Premyer-liga]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
|
| |
| Davlat | Angliya |
|---|---|
| Konfederatsiya | UEFA |
| Futbol tizimidagi darajasi | 1 |
| Tashkil etilgan | 20-fevral, 1992-yil |
| Jamoalar soni | 20 (1995–96-yilgi mavsumdan beri) |
| Pastki liga | EFL Championship |
| Ichki kuboklar | |
| Xalqaro musobaqalar | |
| Amaldagi chempion |
Manchester City (8-chempionligi) |
| Eng koʻp marta chempion |
Manchester United (13 marta) |
| Toʻpurarlar | Alan Shearer (260) |
| TV hamkorlar | |
| Veb-sayt | premierleague.com |
| Joriy mavsum: 2024–25 Premier League | |
Angliya Premyer-ligasi, odatda APL deb ham ataladi, Angliya futbol ligasi tizimining eng yuqori ligasi hisoblanadi. APLda 20 ta jamoa oʻzaro kuch sinashishadi. Liga English Football League(EFL) bilan koʻtarilish va quyi ligaga tushish tizimi asosida ishlaydi. Mavsumlar odatda avgustdan maygacha davom etadi. Har bir jamoa 38 ta oʻyin oʻtkazadi hamda har bir klub boshqa barcha 19 ta klub bilan ikkitadan uchrashuv oʻtkazadi: mehmonda va uyda[1]. Koʻpgina oʻyinlar dam olish kunlari kechqurunlari oʻtkaziladi, baʼzida ish kunlari kechki payt ham oʻyinlar rejalashtiriladi[2].
Musobaqa Angliya Premyer-ligasi sifatida 1992-yil 20-fevralda Birinchi divizion (1888-yildan 1992-yilgacha yuqori liga) klublarining Angliya futbol ligasidan ajralib chiqish qarori asosida tashkil etilgan. Biroq, jamoalar hali ham EFL Championshipga tushib ketishi va koʻtarilishlari mumkin. Premyer-liga 5 milliard funt sterlinglik televizion huquqlar shartnomasidan foydalanadi, Sky va BT Group mos ravishda 128 va 32 oʻyinni translyatsiya qilish uchun ichki huquqlarni kafolatlaydi[3][4]. Ushbu shartnoma 2025-yildan 2029-yilgacha toʻrt mavsum davomida 6,7 milliard funt sterlingga koʻtariladi[5]. Premyer-liga 2022-yildan 2025-yilgacha xorijdagi televizion huquqlardan 7,2 milliard dollar daromad olishi taxmin qilinmoqda[6]. Klublarga 2016-17-yillarda 2,4 milliard funt sterling markaziy toʻlov daromadlari ajratildi, yana 343 million funt sterling EFL klublariga hamkorlik toʻlovi sifatida berildi[7][8].
Premyer-liga dunyodagi eng koʻp tomosha qilinadigan sport ligasi boʻlib, 212 davlatda 643 million uyda efirga uzatiladi, potentsial tomoshabinlar soni 4,7 milliard kishini tashkil etadi[9][10]. 2018-19-yilgi mavsumda Premyer-liga oʻyinlariga oʻrtacha tashrif 38 181 nafarni tashkil etdi, barcha oʻyinlar boʻyicha jami tashrif buyuruvchilar soni esa har qanday futbol assotsiatsiyasi ligasi orasida eng yuqori boʻlib, 14 508 981 kishini tashkil etdi va stadionlarning koʻpchiligi hajmi deyarli teng[11][12][13][14]. 2023-yil holatiga koʻra, Premyer-liga soʻnggi besh mavsum davomida Yevropa musobaqalaridagi oʻyinlari boʻyicha UEFA koeffitsiyenti reytingida Ispaniya La Ligasidan oldin birinchi oʻrinni egalladi[15]. Angliya Premyer-ligasi UEFA Chempionlar Ligasi titullari soni boʻyicha Ispaniya La Ligasidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi, oltita ingliz klubi jami oʻn beshta Yevropa chempionligini qoʻlga kiritgan[16].
1992-yilda tashkil etilganidan beri Premyer-ligada 51 ta klub ishtirok etgan: Angliyadan 49 ta va Uelsdan ikkita. Bu klublarning yettitasi chempionlikni qoʻlga kiritgan: Manchester United (13), Manchester City (8), Chelsea FC (5), Arsenal FC (3), Blackburn Rovers (1), Leicester City (1) va Liverpool F.C. (1)[17]. Manchester United eng koʻp chempionlikni qoʻlga kiritgan(oʻn uchta), Manchester City esa toʻrtta ketma-ket chempionlikni qoʻlga kiritgan. Liga tashkil etilgandan faqat oltita klub APLda quyi ligaga tushib ketmasdan oʻynagan: Arsenal, Chelsea FC, Everton, Liverpool, Manchester United va Tottenham Hotspur F.C.[18].
Tarixi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Kelib chiqishi
[tahrir | manbasini tahrirlash]1970-yillar va 1980-yillarning boshlarida Yevropada sezilarli muvaffaqiyatlarga qaramay, 1980-yillarning oxiri ingliz futboli uchun quyi nuqta boʻldi. Stadionlar yomonlashdi, muxlislar noqulay sharoitlarga duch kelishdi, bezorilik avj oldi va 1985-yilda Heysel stadioni halokati ortidan ingliz klublari besh yil davomida Yevropa musobaqalaridan chetlatildi[19]. 1888-yilda APL oʻz mamlakatining birinchi divizioni hisoblangan Italiya A Seriasi va Ispaniya La Ligasi kabi ligalardan tomoshabinlar soni va daromadlari boʻyicha ortda qoldi va bir nechta eng yaxshi ingliz futbolchilari chet elga koʻchib oʻtishdi[20].
1990-yillarning oxiriga kelib, pasayish tendentsiyasi teskari tus ola boshladi. 1990-yilgi FIFA Jahon chempionatida Angliya terma jamoasi yarim finalga chiqdi; Yevropa futbolining boshqaruv organi boʻlgan UEFA 1990-yilda ingliz klublarining Yevropa musobaqalarida oʻynashiga qoʻyilgan besh yillik taqiqni bekor qildi, natijada Manchester United 1991-yilda UEFA Chempionlar Ligasi kubogini qoʻlga kiritdi[20].
Klublar
[tahrir | manbasini tahrirlash]Premyer-ligada 1992-yilda tashkil etilganidan to 2023-24-yilgi mavsumgacha 51 ta klub oʻynagan.[21]
Chempionlar
[tahrir | manbasini tahrirlash]| Klub | Titullar soni | Ikkinchi oʻrin | Chempionlik mavsumi |
|---|---|---|---|
| Manchester United | 13 | 7 | 1992–93, 1993–94, 1995–96, 1996–97, 1998–99, 1999–2000, 2000–01, 2002–03, 2006–07, 2007–08, 2008–09, 2010–11, 2012–13 |
| Manchester City | 8 | 3 | 2011–12, 2013–14, 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24 |
| Chelsea | 5 | 4 | 2004–05, 2005–06, 2009–10, 2014–15, 2016–17 |
| Arsenal | 3 | 8 | 1997–98, 2001–02, 2003–04 |
| Liverpool | 1 | 5 | 2019–20 |
| Blackburn Rovers | 1 | 1 | 1994–95 |
| Leicester City | 1 | 0 | 2015–16 |
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ „When will goal-line technology be introduced?“. 2013-yil 9-iyulda asl nusxadan arxivlangan.
- ↑ „Why is there a Saturday football blackout in the UK for live streams & TV broadcasts?“. Goal India. 2022-yil 2-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 2-may.
- ↑ „English Premier League broadcast rights rise to 82 billion“. Sky News. Associated Press. 2021-yil 19-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
- ↑ „Sky and BT pay less in new £4.46bn Premier League football deal“. Sky News. 2021-yil 19-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
- ↑ „Premier League agrees record £6.7bn domestic TV rights deal“. BBC Sport. 2023-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-dekabr.
- ↑ „U.S. Deal Vaults Premier League International Rights Over Domestic Rights“. Front Office Sports (2022-yil 15-fevral). 2023-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-dekabr.
- ↑ Smith, Rory; Draper, Kevin; Panja, Tariq. „The Long Search to Fill Soccer's Biggest, Toughest Job“ (2020-yil 9-fevral). 2020-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 19-avgust.
- ↑ The Football Association Premier League Limited (2017-yil 1-iyun). „Premier League value of central payments to Clubs“. Press-reliz.
- ↑ „History and time are key to power of football, says Premier League chief“ (2013-yil 3-iyul). 2016-yil 9-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 3-iyul.
- ↑ „Playing the game: The soft power of sport“. British Council. 2018-yil 10-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 9-oktyabr.
- ↑ „English Premier League Performance Stats – 2018–19“. ESPN. 2019-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 16-avgust.
- ↑ „Bundesliga Statistics: 2014/2015“. ESPN FC. 2016-yil 29-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 18-yanvar.
- ↑ „English Premier League Performance Stats – 2018–19“. ESPN. 2019-yil 16-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 16-avgust.
- ↑ Chard, Henry „Your ground's too big for you! Which stadiums were closest to capacity in England last season?“. Sky Sports. 2018-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 30-yanvar.
- ↑ uefa.com „Member associations – Country coefficients – UEFA.com“ (2021-yil 6-may). 2019-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 6-may.
- ↑ O, Gerard „Champions League: What Country Has Been the Most Successful“. Bleacher Report. 2022-yil 2-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 2-may.
- ↑ „Premier League Competition Format & History | Premier League“. 2022-yil 24-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-iyul.
- ↑ „How long have Everton been in top-flight, which other clubs have never gone down“ (2023-yil 14-may). 2023-yil 9-mayda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 9-may.
- ↑ „1985: English teams banned after Heysel“. BBC News (1985-yil 31-may). 2017-yil 8-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2006-yil 8-avgust.
- ↑ 20,0 20,1 „A History of The Premier League“. Premier League. 2011-yil 18-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2007-yil 22-noyabr.
- ↑ „Clubs“. Premier League. 2018-yil 3-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 25-yanvar.