Abaxan sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=May 2016}}

'''Abaxan''' ( [[Xakaslar|xakas]] : ''Agban'' ; [[Turk tili|turkcha]] : ''Abahan'' ; [[Ozarbayjon turkchasi|Ozarbayjon]] : ''Abaxan'' yoki ạbạkạn ; [[Oʻzbek tili|o'zbek]] : ''Abakan'' ; [[Mongol tili|qirg'iz]], mo'g'ul : ''Abakan'' ; [[Rus tili|rus]] : ''Abakán'', [[Usmonli turk tili|usmonli]] : Ảbạḭạn, [[Tatarlar|tatar]] : Ảbạḭạn : [[Xon (unvon)|ạbạkạn]] . U asosan '''Aba Xon''', '''Abakan''' yoki '''Abaxan''' nomi bilan ham tanilgan va [[Xakaslar|xakas]] va [[Abakan]] xalqlarining ajdodi hisoblanadi.

Abaxan haqidagi afsonalariga ko'ra u xakas jangchisi bo'lgan, uning ismi " '''Ayiqning qoni''' " degan ma'noni anglatadi. U Abakan daryosiga sakrab tushad va shu tariqa daryo va Abakan shahriga uning nomi beriladi

== Xususiyatlari ==
Turkiy afsonalarga ko'ra, u Altingo'lda (Oltin ko'l) yashaydi va yomg'ir yog'diruvchi kuchga ega bo'ladi <ref>Ansiklopedik İnançlar Sözlüğü, Yaşar Sıdkı Ateş (Abakan Kan)</ref> Bundan tashqari, u [[Oltoy Respublikasi|Oltoy Respublikasining]] erlarini himoya qiladi. <ref>Türk Söylence Sözlüğü (Turkish Mythology Dictionary), Deniz Karakurt, [[:tr:Türk Söylence Sözlüğü|(OTRS: CC BY-SA 3.0)]]</ref> Jangchi Aba Xon ("Ayiq podshosi") qadimgi davrlarda [[Abakan (daryo)|Abakan daryosi]] bo'yida yashagan. Oti bilan Abakan daryosi suviga cho‘kib ketadi. Ilgari Abakan xalqlarining totemlari ayiqlar edi. Xakas xalqiga ko'ra, ayiq muqaddas hayvondir. Abakan daryosining qarama-qarshi qirg'og'idan jangchi Aboxon ot bilan boshqa tarafga otiladi. Kichik-Abakan va Katta-Abakan daryolari urgʻu bergan joylarda ursinsimon jinslarni koʻrish mumkin. <ref>Davletov, Timur; Abakan, 2008</ref>

== Etimologiya ==
Bu so'z "Ayiq shohi" yoki ayiqning qoni degan ma'noni anglatadi. Turk tilida ''Abi'' (katta aka) va ''Aba/Apa'' (ota, bobo) birikkan ma’nolardir. Qadimgi [[Mongol tili|moʻgʻulcha]] ''Aba'' va qadimgi turkiy “Ab” soʻzlari ovchilik bilan bogʻliq ma'lum bir maʼnoga ega.  ''Abakan'' so‘zi [[Turk tili|Onado‘li turkchasida]] saxovatli, hurmatli yoki obro‘li kabi  ma’nolarini bildiradi.

== Adabiyotlar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://eraydoner.tr.gg/G-Oe-KTEN-YERE-%26%23304%3BNEN-IRMAKLAR.htm Mitolojik Irmaklar] {{In lang|tr}}
[[Turkum:Mifologiya]]