Abdul-Chalig Achundow sahifasining manbasini koʻrish

{{Yozuvchi bilgiqutisi
| ismi                     = Abdul-Chalig Achundow
| tasvir                   = Abdulkhalig Akhundov.jpg
| asl_ismi                 = Əbdülxalıq Hüseyn oğlu Axundov
| tavallud_paytidagi_ismi  = Abdulkhalig Huseyn oghlu Akhundov
| tavallud_sanasi          = {{Birth date|1863|12|13}}
| tavallud_joyi = [[Boku]], [[Boku gubernatorligi]], [[Rossiya imperiyasi]]
| vafot_sanasi = [[1950-yil]] (86–87 yosh)
| vafot_joyi = [[Tehron]], [[Pahlaviy]]
}}
'''Abdul-Chalig Achundow,''' '''Abdul-Chalig Achundoff''' yoki '''Abdul Khalik Akhundof''' ({{Lang-az|Əbdülxalıq Axundov}}; 13-dekabr 1863 – 1950) — [[Ozarbayjonlar|ozarbayjonlik]] shifokor, [[oftalmologiya]] va [[farmakologiya]] boʻyicha tadqiqotchi; noshir, yozuvchi va tarjimon. „''Zanbur''“ [[Satira|satirik]] jurnalining asoschisi<ref>{{Cite journal|last=Hajibeyli|first1=Jeyhoun Bey|author-link=Jeyhun Hajibeyli|date=1931|title=The Origins of the National Press in Azerbaijan II|url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.70741/page/n375|journal=The Asiatic Review|volume=27|pages=357–358}}</ref>.

== Biografiyasi ==

=== Yoshligi va taʼlimi ===
Abdul-Chalig Achundow 1863-yil 13-dekabrda Bokuda [[Temirchilik|temirchilar]] oilasida tugʻilgan. Avval xususiy [[Maktabxona|maktabda]], soʻngra [[Icheri-sheher|Icheri-sheherdagi]] Mirza Hasib Qudsi [[Madrasa|madrasasida]] tahsil olgan. 1877—1884-yillarda Boku Realni maktabida oʻqigan. [[Arab tili|Arab]], [[Fors tili|fors]] va [[Rus tili|rus]] tillarini oʻrgangan.
[[Fayl:Die_pharmakologischen_Grundsätze_(Liber_fundamentorum_pharmacologiae)_des_Abu_Mansur_Muwaffak_bin_Ali_Harawi.jpg|left|thumb|''Die pharmakologischen Grundsätze (Liber fundamentorum pharmacologiae) des Abu Mansur Muvaffak bin Ali Xaraviy,'' doktor Abdul-Chalig Achundow]]
1888-yilda [[Erlangen universiteti - Nyurnberg|Erlangen universitetining]] tibbiyot fakultetida [[Koʻz shikastlanishi|koʻz kasalliklari]] boʻyicha nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, [[Magistr|magistrlik darajasini]] oldi<ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/details/jahresverzeichn18staagoog/page/n71/mode/2up |title=Jahres-Verzeichnis der an den Deutschen Universitäten erschienenen Schriften |publisher=Verlag von A. Asher & Co. |year=1890 |location=Berlin |pages=62 |language=de}}</ref>. Dissertatsiya ikki yildan soʻng nashr etildi<ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=NlkiAQAAMAAJ |title=Index-Catalogue of the Library of the Surgeon-General's Office, United States Army |publisher=Government Printing Office |year=1896 |edition=2nd series |pages=101 |language=en}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Achundoff |first=Abdul-chalig |title=Klinische Beiträge zur Lehre vom Colomboma oculi : Inaugural-Dissertation zur Erlangung der Doctorwürde vorgelegt der Hohen medicinischen Facultät der Friedrich-Alexanders-Universität zu Erlangen am 13. Juli 1888 |publisher=Jacob |year=1890 |location=Erlangen |language=de}}</ref>. 1892-yilda [[Tartu universiteti|Tartu universitetida]] ''Commentar zum sogennenten Liber fundamentorum farmakologiae des Abu Mansur Muwaffak-Ben-Ali-el-el-Hiroviy'' doktorlik dissertatsiyasini himoya qildi<ref>{{Kitob manbasi |last=Achundow |first=Abdul-Chalig |url=https://archive.org/details/diepharmakologi00achugoog/page/n5/mode/2up |title=Die pharmakologischen Grundsätze (Liber fundamentorum pharmacologiae) des Abu Mansur Muwaffak bin Ali Harawi |publisher=Verlag von Tausch & Grosse |year=1893 |series=Historische Studien aus dem Pharmakologischen Institute der Kaiserl. Universität Dorpat |location=Halle a. S. |language=de}}</ref>.

=== Faoliyati ===
19-asrning oxirida, doktor Achundow Bokuga qaytib kelganidan keyin ushbu shaharda birinchi koʻz kasalliklari markazi va ikkita dorixona ochdi. Shuningdek, doktor Mammadrza Vakilov bilan birga Ozarbayjondagi birinchi [[Psixiatriya shifoxonalari|psixiatriya klinikasining]] asoschilaridan biri boʻlgan. 1892-yil 24-aprelda ochilgan ushbu klinikada 1903-yilgacha ishlagan. 1895-yilda Mammadrza Vaqilov va [[Karim bey Mehmandarov|Karim Bey Mehmandarov]] bilan birgalikda Boku tibbiyot jamiyatini tuzdi.

Achundow oʻsha davrda Ozarbayjon davriy matbuotida koʻplab maqolalari chop etilgan. „''Saadat“ xayriya jamiyatining'' asoschilaridan biri va kotibi, ''Musulmonlar xayriya jamiyati'', „''Nashri-maarif“ jamiyati,'' [[Baku City Duma|Boku shahar dumasi]] va „''Takamul''“ gazetasi tahririyati aʼzosi boʻlgan.

Achundow 1909—1910-yillarda Bokuda nashr etilgan „''Zanbur''“ ning asoschisi va noshiri boʻlgan. ''Zanbur'', Bokuda joylashgan boshqa Ozarbayjon satirik davriy nashrlari singari, musulmonlar uchun katta taʼlim berishga eʼtibor qaratdi, ayollar huquqlari uchun kurash olib bordi. Rossiya hamda Yevropa mustamlakachilik siyosatiga qarshi chiqdi<ref>{{Cite journal|last=Rorlich|first1=Azade-Ayse|date=2013|title=Pictorial Debates: The Tatar Satirical Journal Yalt-Yolt and Muslim Modernity Discourses, 1906-1917|url=https://doi.org/10.1163/2211730X-12341245|journal=Experiment|volume=19|issue=1|pages=149–150|doi=10.1163/2211730X-12341245|issn=1084-4945}}</ref>. Jurnalning mualliflari orasida [[Azim Azimzoda]] (jurnalning ikkinchi muharriri), Mirzo Mehdi Asgarzoda, Ali Abbos Muznib, Samad Mansur va ''[[Molla Nasriddin (jurnal)|Molla Nasreddinning]]'' [[Mirzo Alakbar Sobir]], [[Ali Nazmi|Ali Nazmiy]], [[Aligulu Gamgusar|Aligulu Qamkusar]] va boshqalar ham bor edi. Bu jurnal 1910-yil 28-sonidan keyin Rossiya hukumati tomonidan toʻxtatib qoʻyildi<ref>{{Kitob manbasi |last=Bennigsen |first=Alexandre |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783112318256/html |title=La presse et le mouvement national chez les musulmans de Russie avant 1920 |publisher=Mouton & Co. |year=1964 |location=La Haye, Paris |pages=118 |doi=10.1515/9783112318256 |isbn=978-3-11-231825-6 |language=fr |authorlink=Alexandre Bennigsen}}</ref>.

Keyinchalik doktor Axundov ozarbayjon tilida „''The Book of Treatment''“ ({{Tarjima|Davolash kitobi}}) (1914), „''Childrenʼs Hygiene“ (''{{Tarjima|Bolalar gigiyenasi}} (1916) va „''The Troubles of the Digestive System''“ ({{Tarjima|Ovqat hazm qilish tizimidagi muammolar}}) (1919) kabi kitoblarni nashr ettirdi.

== Vafoti ==
[[Qizil Armiyaning Ozarbayjonga bostirib kirishi|Qizil Armiya Ozarbayjonga bostirib kirgach]], [[Qojarlar davlati|Eronga]] koʻchib oʻtgan, avval [[Resht]], [[Ardabil|Ardabilda]],[[Tehron|Tehronda]] yashagan, shifokor boʻlib ishlagan. Doktor Abdul-Chalig Achundow 1950-yilda Tehronda vafot etgan va [[Qum (shahar)|Qumda]] dafn qilingan

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
{{Authority control}}

{{DEFAULTSORT:Achundow, Abdul-Chalig}}
[[Turkum:1863-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1950-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Bokulik kishilar]]
[[Turkum:Ozarbayjon shifokorlari]]
[[Turkum:Ozarbayjon yozuvchilari]]
[[Turkum:Qum shahrida dafn etilganlar]]
[[Turkum:XX asr Eron tabiblari]]
[[Turkum:Rossiya imperiyasi shifokorlari]]