Fazliy: Versiyalar orasidagi farq

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Fazliy Namangoniy (taxallusi; asl ismi Abdulkarim, XVII asr 2-yarmi — XIX asr 1-yarmi, Namangan) — shoir, adabiyotshunos.

XIX asr boshlarida Turaqurgʻon va Namanganda turli mansablarda ishlagan. Umarxon hukmronligi yillari (1810 —1822-yil) Qoʻqonga kelgan. Sheʼriy isteʼdodi tufayli xonning marhamatiga sazovor boʻlib, tez orada saroy shoirlarining boshligʻi — "malik ushshuaro" nomini olgan. Umarxonning hayoti, faoliyati, harbiy yurishlari, hukmronligi davridagi voqealarni "Umarnoma" dostonida tasvirlagan. Xon topshirigʻiga koʻra, Fazliy "Majmuai shoiron" ("Shoirlar majmuasi", 1821) tazkirasini tuzgan. Oʻzbek adabiyotshunosligi tarixida ilk marta sheʼriy yoʻl bilan yaratilgan mazkur tazkirada XIX asr boshlari Qoʻqon adabiy muhitining 100 dan ortiq vakillari haqidagi qimmatli maʼlumotlar va asarlaridan namunalar mavjud. Shu jumladan, unda Fazliyning kasida va gʻazallari, shoira Mahzuna bilan mushoirasi ham bor. F.ning "Devon" tuzgani maʼlum, ammo u topilmagan. Uning oʻzbek va tojik tillarida yozilgan gazal, masnaviy, muxammas, ruboiy va tuyuqlari turli majmua va bayozlarda uchraydi.

Fazliyning "Majmuai shoiron" tazkirasi XIX asr va XX asr boshlarida qoʻlyozma va toshbosma nusxalarda keng tarqalgan, asar adabiyot axli orasida katta shuhrat topgan. Uning mukammal qoʻlyozma nusxalari Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik intida saqlanadi (inv. № 7510, 9914 va boshqalar). Fazliy Umarxon vafotidan soʻng (1822), Namanganga ketgan va oʻsha yerda vafot etgan.U oʻzbek adabiyoti tarixida ilk mutassa' janrini yaratgan shoir hisoblanadi.

Manbalar

Oʻzbek adabiyoti [4 j.li], 3j. T., 1959.

Ad..Qayumov A., Qoʻqon adabiy muhiti, T., 1961; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy, T.. 1998; Vohidov Sh., Qoʻqon tarixchilari Fazliy va Mushrif, T., 1996; Toshboltayeva T., "Majmuai shoiron" va uning muallifi, T., 2002.

Rustamjon Tojiboyev.

Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan.

Ushbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin.
Bu andozani aniqrogʻiga almashtirish kerak.

-#YOʻNALTIRISH [[Fazliy]]
+'''Fazliy Namangoniy''' ([[taxallus]]i; asl [[ism]]i Abdulkarim, [[XVIII asr|XVII asr]] 2-yarmi — [[XIX asr]] 1-yarmi, [[Namangan]]) — [[shoir]], [[adabiyotshunoslik|adabiyotshunos]].
+<nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida [[Toʻraqoʻrgʻon|Turaqurgʻon]] va Namanganda turli [[mansab]]larda ishlagan. [[Umarxon]] hukmronligi yillari ([[1810]]—[[1822-yil]]) [[Qoʻqon]]ga kelgan. [[Sheʼriyat|Sheʼriy]] [[isteʼdod]]i tufayli [[xon]]ning marhamatiga sazovor boʻlib, tez orada [[saroy (qasr)|saroy]] shoirlarining boshligʻi — "malik ushshuaro" [[nom]]ini olgan. Umarxonning [[hayot]]i, [[faoliyat]]i, harbiy yurishlari, hukmronligi davridagi voqealarni "Umarnoma" [[doston]]ida tasvirlagan. Xon topshirigʻiga koʻra, Fazliy "Majmuai shoiron" ("Shoirlar majmuasi", [[1821]]) [[tazkira]]sini tuzgan. Oʻzbek adabiyotshunosligi [[tarix]]ida ilk marta sheʼriy yoʻl bilan yaratilgan mazkur tazkirada <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlari Qoʻqon [[adabiy muhit]]ining 100 dan ortiq [[vakillik|vakillari]] haqidagi qimmatli [[maʼlumot]]lar va [[asar]]laridan namunalar mavjud. Shu jumladan, unda Fazliyning [[qasida|kasida]] va [[gʻazal]]lari, shoira [[Mahzuna]] bilan mushoirasi ham bor. F.ning "Devon" tuzgani maʼlum, ammo u topilmagan. Uning [[oʻzbek tili|oʻzbek]] va [[tojik tili|tojik tillari]]da yozilgan gazal, [[masnaviy]], [[muxammas]], [[ruboiy]] va [[tuyuq]]lari turli majmua va [[bayoz]]larda uchraydi.
+Fazliyning "Majmuai shoiron" tazkirasi <nowiki>XIX</nowiki> asr va [[XX asr|<nowiki>XX</nowiki> asr]] boshlarida [[qoʻlyozma]] va toshbosma [[nusxa]]larda keng tarqalgan, asar adabiyot axli orasida katta shuhrat topgan. Uning mukammal qoʻlyozma nusxalari [[Abu Rayhon Beruniy]] nomidagi [[Sharqshunoslik instituti|Sharqshunoslik inti]]da saqlanadi (inv. № 7510, 9914 va boshqalar). Fazliy Umarxon [[vafot]]idan soʻng (1822), Namanganga ketgan va oʻsha yerda vafot etgan.U oʻzbek adabiyoti tarixida ilk mutassa' janrini yaratgan shoir hisoblanadi.
+== Manbalar ==
+* Oʻzbek adabiyoti [4 j.li], 3j. T., 1959.
+Ad..Qayumov A., Qoʻqon adabiy muhiti, T., 1961; Qayyumov P., Tazkirai Qayyumiy, T.. 1998; Vohidov Sh., Qoʻqon tarixchilari Fazliy va Mushrif, T., 1996; Toshboltayeva T., "Majmuai shoiron" va uning muallifi, T., 2002.
+Rustamjon Tojiboyev.
+{{OʻzME}}
+{{chala}}
+[[Turkum:Kishilar]]
+[[Turkum:Adabiyotshunoslar]]
+[[Turkum:Namanganda vafot etganlar]]