Abdulla Musavvir Xurosoniy sahifasining manbasini koʻrish

{{Rassom|birthdate=XVI asr|deathdate=XVI asr|location=[[Xuroson]]|deathplace=[[Buxoro]], [[Buxoro xonligi]]|training=}}

'''Abdulla Musavvir Xurosoniy''', shuningdek, '''Abdulloh Buxoriy''' – XVI asr ikkinchi yarmida Buxoroda yashagan miniatyurachi fors rassomi, [[Buxoro miniatyura maktabi]] vakili<ref name="uzme"/>.

== Biografiyasi ==
Abdullaning tugʻilgan va vafot etgan sanalari aniq emas. Uning qayerdan kelgani ham nomaʼlum. Ushbu rassom haqida juda kam maʼlumot mavjud. Usmonli adibi, biografi va tarixchisi Mustafo Ali Chelabiy afandi (1541—1600) „Manakib-i Hunarvaron“ („Isteʼdodli amallar“) asarida Abdullaning [[Shayxzoda|Shayxzodaning]] shogirdi boʻlganligi, [[Kamoliddin Behzod|Behzodning]] oʻzidan tahsil olgani haqida yozilgan. Boshqa bir manbalarga koʻra, uning ustozi [[Mahmud Muzahhib]] boʻlib, u ham Behzodning eng yaxshi shogirdlaridan boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://oyina.uz/uz/generation/160 |sarlavha=Kamoliddin Behzod - Oyina |sana=2020-03-30 |qaralgan sana=2023-07-17}}</ref>. Shuningdek, Abdulla Buxoriy Mahmud Muzahhib bilan birga 1540—1949-yillarda [[Movarounnahr|Movarounnahrda]] hukmronlik qilgan [[Abdulazizxon (Shayboniy)|Xon Abdalaziz]] [[Kitobxona|kitobxonasining]] yetakchi rassomi boʻlganligi ham maʼlum<ref name="uzme"/>.

[[Shayboniylar davlati|Shayboniylar]] urugʻidan boʻlgan [[Abdulazizxon (Shayboniy)|Abdalazizxon]] [[Kitobxona|kitobxonani]] otasi [[Ubaydullaxon|Ubaydulladan]] meros qilib olgan va uni oʻz davlatining asosiy madaniy markazi sifatida saqlab qolish uchun koʻp harakat qilgan. Uning qoshidagi kutubxona ustaxonasi rahbari [[Mavlono]] Sulton Mirek al-Munshiy<ref>{{Veb manbasi |url=https://arboblar.uz/uz/people/kamoliddin-bekhzod |sarlavha=Kamoliddin Behzod |sana= |qaralgan sana=2023-07-17}}</ref> boʻlgan. U yerdagi koʻpchilik rassomlar [[Hirot|Hirotlik]] edi. Rassom Abdulla Buxoriy xon kitobxonasida xizmat qilib, qoʻlyozmalarni tasvirlashda qatnashgan. Baʼzi tadqiqotchilarning fikriga koʻra, u 1570-yillargacha, boshqalarga koʻra – 1580-yillarning oʻrtalarigacha ishlagan.

Hirot miniatyura maktabi anʼanalari taʼsirida, qoʻlyozma kitoblarga naqsh va nafis suratlar ishlagan. Behzodning shogirdi Abdulla va Mahmud Muzahhib imzolari bilan bir xil turdagi miniatyuralar Saʼdiyning 1542—1649-yillarda Abdalazizxonga bagʻishlangan „Boʻston“ nusxasida ([[Gulbenkian, Galust|Gulbenkian]] toʻplami, [[Lissabon]]) mavjud. Bu miniatyuralar ham Behzodning kompozitsion sxemalarini takrorlaydi.

1549-yilda xon Abdulaziz vafotidan soʻng, Movarounnahr gʻalayonlar bosib olinganidan soʻng, Mahmud Muzahhib va Abdullaxon Buxoroda yashab, yangi hukmdorlarga xizmat qilishda davom etdilar. 1557-yilda esa Abdullaxon II<ref>{{Kitob manbasi |title=Миниатюры Средней Азии |year=1979 |author=Пугаченкова  Г., Галеркина О |page=148}}</ref> Buxoro taxtiga oʻtirdi. [[Alisher Navoiy|Alisher Navoiyning]] bugungi kunda [[Parij milliy kutubxonasi|Fransiya Milliy kutubxonasi (]] Parij) va Oksforddagi [[Bodleian kutubxonasi|Bodlean kutubxonasi]] oʻrtasida boʻlingan sheʼriy toʻplami Buxoro hukmdori Yor Muhammad Sultonga bagʻishlangan boʻlib, 1553-yilga tegishli.

Mashhad madaniy yodgorliklari muraqqasida Abdullaning hozirgi tadqiqotchilar shartli ravishda nomlagan "Bogʻda musiqa asbobi bilan turgan miniatyurasi bor. Abdullaning 1575-yilda yaratgan „Uchrashuv“, „Sevishganlar“ nomli asarlari diqqatga sazovor<ref name="uzme">"{{PAGENAME}}" ''[[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi|OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20A%20harfi.pdf A-harfi]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}

{{bio-stub}}