Ache sahifasining manbasini koʻrish

'''Ache''' ('''Guayaqui''', bu soʻzma-soʻz guar: oʻrmon kalamushlari; nomi aché — odam anglatadi) — [[Paragvay|Sharqiy Paragvayning]] subtropik oʻrmonlarida yashagan aborigen xalq<ref>[http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=guq Aché | Ethnologue<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref><ref>Гуаяки // Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004—2017.</ref>.

== Xalq tarixi ==
Achelar anʼanaviy ravishda ovchilar va terimchilar xalqi sifatida yashagan. Ularning tirikchiligi ov qilish, meva, asal va ildiz terish bilan bogʻliq edi. XX-asrda, Stroessnerning diktatura tizimi ostida, ular aslida ommaviy qirgʻin qilingan va ilgari bosib olingan yerlardan koʻchirilgan. XX-asrning 70-yillarida Acheni rezervatsiyaga ommaviy deportatsiya qilish amalga oshirildi, ammo 2000-yilda ularga oʻz ona hududlariga qaytishga ruxsat berildi. Achelarning hozir aholi soni 1500 dan ortiq kishi<ref>[http://ru.globalvoicesonline.org/2012/05/18/14386/ Парагвай: общины коренного народа аче · Global Voices по-русски<!-- Заголовок добавлен ботом -->]</ref>.

Ache haqida bir qator antropologik tadqiqotlar mavjud<ref>{{veb manbasi |url=http://ihhr.asu.edu/kim/1984%20Food%20Sharing%20among%20the%20Ache%20Hunter-Gatherers%20of%20Eastern%20Paraguay.pdf |title=Архивированная копия |accessdate=2008-09-10 |deadlink=да |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080910205632/http://ihhr.asu.edu/kim/1984%20Food%20Sharing%20among%20the%20Ache%20Hunter-Gatherers%20of%20Eastern%20Paraguay.pdf |archivedate=2008-09-10 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080910205632/http://ihhr.asu.edu/kim/1984%20Food%20Sharing%20among%20the%20Ache%20Hunter-Gatherers%20of%20Eastern%20Paraguay.pdf |date=2008-09-10 }}</ref>.

Yulian Semyonovning „Ekpansiya II“ kitobida 1940-yillarning oxirida Isaev-Stirlitzning Janubiy Amerikadagi faoliyati haqida yozilgan. Bu davrda [[Paragvay]]da Acheni tekin ovlashga ruxsat berilgani aytiladi.

== Geografiya va boʻlinish ==
Achelar birinchi marta XVII-asrda iyezuitlar tomonidan tasvirlangan. Ular toʻrtta [[Endogamiya|endogamik]] guruhdan iborat boʻlib, ular orasidagi munosabatlar tinch emas edi. Bu ''janubiy Ache'', ''Ache Va'', ''Ache Gatu'' va ''Yvytyrusu guruhlari'' edi. Til guarani tillariga tegishli. Ache hozir asosan ettita aholi punktlarida istiqomat qiladi: Chupa Pou, Arroyo Bandera, Kuetuvy, Kuetuvywe, Cerro Moroti, Puerto Barra va Ypetimi. Kuetuuvă 2000-yilda Ache tashkiloti ''La Liga Nativa por la Autonomía, Justicia y Ética'' (avtonomiya, adolat va axloq boʻyicha milliy liga) tomonidan yaratilgan.

== Adabiyotlar ==
* Philippe Edeb Piragi, «Los Aché del Paraguay y las revelaciones de la 'Palabra de los Ancestros' : de la tradición oral a la resistencia cultural», Suplemento Antropológico, Vol.XXXVI, N°1, junio 2001, pp.: 147—245, CEADUC, Asunción, PARAGUAY.
* Бартоломеу Мелья, Луиджи Миралья, Марк и Кристина Мюнцель, Агония индейцев аче-гуаяки, М., Прогресс, 1982, 160 с.
== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>
== Havolalar ==
* [http://www.vokrugsveta.ru/vs/article/5137/ Последние из аче] Журнал «[[Вокруг Света]]» № 8 (2587). Август 1974

[[Turkum:Paragvay Xalqlari]]