Adaviye Efendiyeva sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Adaviye Efendiyeva
 | kasbi                = rassom
 | tasvir               = Адавие Эфендиева.jpg
 | tavallud_sanasi      = [[1879]]
 | tavallud_joyi        = [[Yevpatoriya]], [[Rossiya imperiyasi]]
 | vafot_sanasi         = [[1944]]
 | vafot_joyi           = [[Samarqand]]
}}
'''Adaviye Efendiyeva''' ({{Lang-crh|Adaviye Efendiyeva, Адавие Эфендиева}}; 1879, [[Yevpatoriya]] – 1944, [[Samarqand]] yaqini, [[Oʻzbekiston]]) – ornek texnikasida ishlagan [[Qrim tatarlari|qrim-tatar]] rassom-ornamentalisti<ref name="rukotvory">{{Veb manbasi |url=http://rukotvory.com.ua/info/moji-ornamenty-moji-dumky-adavije-efendijeva-krymskotatarska-hudozhnytsya/ |sarlavha=«Мої орнаменти — мої думки» — Адавіє Ефендієва (Крим) |muallif=Катерина Качур |sana= |ish= |nashriyot=rukotvory.com.ua |til=uk}}</ref>.

== Hayoti ==
[[Fayl:Adaviye_Efendiyeva_01.JPG|left|thumb|Adaviye Efendiyeva chizgan rasm (1920)]]
Adaviye Efendiyeva [[1879]]-yilda Qrimning [[Yevpatoriya]] shahrida tugʻilgan. Yoshligidan buvisi unga kashtachilik va toʻquvchilik sanʼatini oʻrgatgan<ref name="rukotvory"/>. U dastlab 12 yoshida kashta tikuvchi (kergef) dastgohida ishlashni oʻrgangan. 4 yildan soʻng otasi unga dastgoh (toʻquma tezyah) sotib oldi. Qizini oʻrgatish uchun toʻquvchini yolladi<ref name="zaatov">{{Veb manbasi |url=http://dspace.nbuv.gov.ua/bitstream/handle/123456789/89694/30-Zaatov.pdf?sequence=1 |sarlavha=НАРОДНОЕ И ДЕКОРАТИВНО-ПРИКЛАДНОЕ ИСКУССТВО КРЫМСКИХ ТАТАР |muallif=Заатов И.}}</ref>. 1928-yilda Yevpatoriya muzeyining milliy kashtachilik toʻgaragining rahbari boʻlib ishlagan. Toʻgarakda kashta tikish texnikasini oʻrgatish bilan shugʻullangan. 1930-yilda artel ishchisi, keyin „Eski oʻrnek“ („Qadimgi naqsh“) artelida kashtachilik boʻyicha instruktor boʻlgan. Adaviye Efendiyeva 1937-yilgacha 500 dan ortiq bezaklarni yaratdi<ref name="rukotvory" />. [[1944|1944-yilda]] [[Samarqand]] yaqinida deportatsiya paytida vafot etgan.

== Ijodi ==
[[19351935-yildan]] boshlab u badiiy koʻrgazmalarda qatnashdi. Birinchi marta uning rasmlari [[Moskva]]dagi qrim-tatarlari va karaitlari xalq amaliy sanʼati ustalarining koʻrgazmasida, shuningdek, tasviriy sanʼat boʻyicha I Butunrossiya havaskorlar koʻrgazmasida namoyish etildi<ref name="rukotvory"/>. Uning bezaklari bilan yaratilgan mahsulotlar Yevropa va AQShda namoyish etilgan. 200 dan ortiq ornamental kompozitsiyalar muallifi. Uning asarlaridan dasturxon, toʻy sochiqlari, naqshli belbogʻlar tasvirlanadi<ref name="ДКТК">Deyateli krimskotatarskoy kulturi (1921-1944 gg.) : Biobibliograficheskiy slovar // Ukraїnska bіografіstika. – 1999. – Vip. 2.</ref>. Sanʼatshunos Ismet Zaatovning soʻzlariga koʻra, uning ishlari noyob kompozitsiyasi bilan ajralib turadi. Adaviye Efendiyevaning oʻzi oʻz kompozitsiyalari haqida shunday degan: „''Mening bezaklarim – mening fikrim“'' <ref name="zaatov"/>. Uning shogirdlari orasida Yevpatoriyadagi „Promshvey“ artelidagi kashtachilar Aliyeva, Bekirova va boshqalar bor<ref>{{Veb manbasi |url=http://medeniye.org/node/927 |sarlavha=Адавие Эфендиева |sana=2 апреля 2009 |nashriyot=medeniye.org |qaralgan sana=2023-09-10 |arxivsana=2018-04-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180409233541/http://medeniye.org/node/927 }}</ref>. Adaviye Efendiyevaning eskizlari va rasmlari Taurida markaziy muzeyi ([[Simferopol]]) fondlarida saqlanadi.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* ''Исмет Заатов.'' Крымскотатарское декоративно-прикладное и изобразительное искусство. — Симферополь : ТАРПАН, 2003. — 336 с.
* ''П. Я. Чепурина.'' Орнаментальное шитьё Крыма. — Москва; Ленинград : Всесоюзное кооперативное объединенное издательство, 1938. — 63 с.
* Творчество крымских вышивальщиц // [[Крымская правда|Красный Крым]]. - 1936. - 15 нояб.; 1937. - 29 сент.
* ''Иоффе М.'' Вышивальщицы // Красный Крым. - 1940. - 8 марта
* ''П. Чепурина.'' Творцы орнамента // Красный Крым. — 1940. — 14 марта.
* Крымскотатарские художники : биобиблиограф. словарь / сост. Э. Я. Черкезова. — Симферополь : Доля, 1999.
[[Turkum:Samarqandda vafot etganlar]]
[[Turkum:1944-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1879-yilda tugʻilganlar]]