Addis-Abeba

Аддис Абеба (амҳ. አዲስ አበባ – „янги гул“) – Эфиопия (Ҳабашистон)нинг пойтахти ва энг йирик шаҳри ҳисобланади. 2007-йилги аҳолини рўйхатга олишда шаҳар аҳолиси 2,739,551 кишини ташкил қилган. Аддис-Абеба – Эфиопиянинг юксак даражада ривожланган ва муҳим маданий, санъат, молиявий ва маъмурий маркази.

Аддис-Абеба амҳ. አዲስ አበባ
шаҳар
Скйлине оф Аддис Абаба'с Мескел Сқуаре Монумент то тҳе Лион оф Жудаҳ Ст. Георге'с Cатҳедрал Аддис Абаба Университй Ҳолй Тринитй Cатҳедрал Шегер Боғи Аддис Абаба Лигҳт Раил Анвар Катта Масжиди
Мамлакат	Эфиопия
Ҳукумат
• Мер	Аданач Абиби
Асос солинган	1886
Қачондан бери шаҳар	1889
Майдон	527 км2 (203 кв ми)
Маркази баландлиги	2355 м
Миллий таркиб	амҳара, оромо
Этнохороним	Аддис абебалик
Вақт минтақаси	УТC+3

Тарихи

Аддис-Абебанинг асос солинган тарихи ХИХ асрнинг охирларида Шевалик Нажоши Менелик ИИ томонидан 1886-йилда Энтото тоғини икки йил аввал ёқимсиз деб топганидан кейин бошланади. Ўша пайтда шаҳар курорт шаҳарчаси эди; унинг катта минерал булоқ кўплиги империя зодагонларини ўзига тортди ва уларни доимий турар-жой қуришга олиб келди. Шунингдек, у ишчилар синфининг кўплаб вакилларини, жумладан ҳунармандлар ва савдогарларни ва чет эллик меҳмонларни жалб қилди. Кейин Менелик ИИ 1887-йилда император саройини тузди. Аддис-Абеба 1889-йилда империя пойтахтига айланди ва кейинчалик халқаро элчихоналар очилди. Аддис-Абеба шаҳарсозлик ривожланиши ХХ асрнинг бошларида ва ҳеч қандай олдиндан режалаштиришсиз бошланган.

Иқтисодиёт

Аддис-Абеба 1926- ва 1927-йилларда кенг кўламли иқтисодий юксалишни ва ўрта синфга тегишли бинолар сонининг кўпайишини, жумладан импорт қилинган Европа мебеллари билан тўлдирилган тош уйларни кўрди. Ўрта табақа янги ишлаб чиқарилган автомобилларни ҳам импорт қилди ва банк муассасаларини кенгайтирди. Италия истилоси даврида урбанизация ва модернизация бош режа орқали доимий равишда ошиб борди; Аддис-Абеба кўпроқ „мустамлака“ шаҳар бўлишига умид қилинган ва босиб олингандан кейин ҳам давом этган. Кейинги бош режалар 1940-йиллардан бошлаб франсуз ва инглиз маслаҳатчилари томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, ёдгорликлар, фуқаролик тузилмалари, йўлдош шаҳарлар ва шаҳарнинг ички қисмига эътибор қаратган. Худди шундай, кейинги Италия-Эфиопия бош режаси (шунингдек, 1986-йилда лойиҳалаштирилган) фақат шаҳар тузилиши ва турар жой хизматларига тааллуқли эди, аммо кейинчалик 2003-йил бош режасига мослаштирилди.

Аддис-Абеба ФДРЕ Конституциясидаги 87/1997-сонли Аддис-Абеба шаҳар ҳукумати Низоми декларациясига мувофиқ федерал низомга эга шаҳардир. Қитъа учун тарихий, дипломатик ва сиёсий аҳамияти туфайли „Африканинг сиёсий пойтахти“ деб аталган Аддис-Абеба Африка Иттифоқи ва Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг Африка иқтисодий комиссияси каби йирик халқаро ташкилотларнинг бош қароргоҳи бўлиб хизмат қилади.

Жойлашуви

Шаҳар Эфиопияни иккига бўлувчи Шарқий Африка ёриғидан бир неча километр ғарбда, Нубия плитаси ва Сомали плитаси ўртасида жойлашган. Шаҳар Оромия махсус зонаси билан ўралган ва Эфиопиянинг турли минтақаларидан келган одамлар яшайди. Бу ерда Аддис-Абеба университети жойлашган. Шаҳар юқори инсон тараққиёти индексига эга ва ўзининг жонли маданияти, кучли мода саҳнаси, ёшларнинг юқори фуқаролик ва сиёсий фаоллиги, гуллаб-яшнаётган санъат саҳнаси ва энг тез иқтисодий ўсаётган мамлакатнинг юраги эканлиги билан машҳур дунёдаги ставкалар.