Ahmad Bey masjidi
Ahmad bey masjidi (yunoncha: Τζαμί Αχμέτ Μπέη, turkcha: Ahmet Bey Camii), shuningdek Shayx Ilohiy masjidi (yunoncha: Τζαμί του Σεΐχη Ιλαχή) nomi bilan ham tanilgan, shimoliy Gretsiyadagi Markaziy Makedoniya mintaqasining Yannisa shahridagi faoliyati yakunlangan masjiddir. U 15-asrda, Usmoniylar davrida, Frakiya va Makedoniyani zabt etgan hamda shahar asoschisi boʻlgan Gʻoziy Evrenosning nabirasi Ahmad bey tomonidan qurilgan.
| Masjid | |
Ahmad Bey masjidi
Τζαμί Αχμέτ Μπέη | |
 | |
| Masjid qisman vayron holatda | |
| Mamlakat |  Gretsiya
|
| Joylashuvi | Yannisa, Pella, Markaziy Makedoniya |
| Koordinatalar | 40°47′40″N 22°24′32″E / 40.79444°N 22.40889°E |
| Asoschi | Ahmad bey |
| Binokorlik | {{{Qurila boshladi}}}—tax. 1440-yillar |
| Gumbazlar soni | 1 (qisman qulab tushgan) |
| Gumbazlar soni | 1 (qisman qulab tushgan) |
| Gumbaz yoʻgʻonligi | 7 m (23 ft) |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar soni | 1 ta |
| Minoralar balandligi | 15.87 m (52.1 ft) |
| Holati | Yopiq (qisman vayron holatda) |
20-asrda masjid diniy boʻlmagan maqsadlarda ishlatilgan va hozir juda yomon ahvolda. Uni qoplab olgan oʻsimliklar sabab masjidga kirish mumkin emas. U ilgari Yannisada mavjud boʻlgan yigirmata masjiddan bugungi kunda saqlanib qolgan uchtasidan biri.
Tarixi
Ahmad bey masjidi Yannisadagi va umuman Gretsiyadagi eng qadim masjidlardan biri boʻlib, 1450-yildan sal oldin[1] yoki 15-asrning ikkinchi yarmida qurilgan[2]. Masjid nomi Yannisani barpo etgan Gʻoziy Evrenosning nabirasi Ahmad bey nomidan olingan[3]. Dastlabki yillarda bu yer ziyorat uchun muhim maskan boʻlgan, chunki 15-asr olimi Shayx Ilohiyning qabri shu yerda, shuningdek Gʻoziy Evrenosning oʻzi ham shu yerda dafn etilgan[3]. Vafotidan soʻng Gʻoziy Evrenos avliyo maqomiga yaqin darajada eʼzozlangan va Yannisadagi musulmon aholi uning shahrini tekke, madrasa va masjidlar kabi bir qator yodgorlik hamda muassasalar bilan bezalgan[4].
20-asrda masjid Grek armiyasiga foydalanish uchun berilgan, keyin esa atrofida vujudga kelgan harbiy lager bilan birga mahalliy munitsipalitet ixtiyoriga topshirilgan[2]. Bino atrofi va ustini qalin oʻsimliklar bosib ketgani sabab masjidga kirish oson emas. Ehtimol shu bois u faqat 1990-yilda yodgorlik sifatida roʻyxatga olingan[2].
Meʼmorchilik
Masjid sodda tuzilishga ega boʻlib, kvadrat namozxonadan, ayvondan (portik) va minoradan iborat[3]. Masjidda uch-toʻrt qator gʻishtdan tashkil topgan toshli qatlamlar uchraydi. Ular toʻliq boʻlmagan gʻishtli qoplama (oʻrab turuvchi) qurilish tizimini hosil qiladi[5]. Ichki qismida mehrob saqlangan, ayrim joylarda bezaklari ham koʻrinib turadi[2].
Hozir balandligi 15.87 metr (52.1 ft) boʻlgan minora uch qismi yoʻqolgan holda, balkonigacha saqlanib qolgan, biroq 1970-yillardagi portlashdan soʻng 7-metr-tall (23 ft) gumbazning qariyb yarmi qulab tushgan[6]. Shunga qaramay boʻyalgan bezak izlari hanuz koʻzga tashlanadi[7].
Yarmi vayron boʻlib, zoʻrgʻa tik turgan masjid shoshilinch restavratsiya ishlariga muhtoj, ammo bunday ishlar hech qachon amalga oshirilmagan, yaqin kelajakda ham ular boʻyicha reja mavjud emas[2].
Galereya
-
Eski madrasa, hozir vayron qilingan -
Masjid ichki qismi
Yana qarang
Manbalar
- ↑ Ameen 2017, s. 22.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Stavridopoulos 2015, s. 196.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 Skiadaresis 2012, ss. 1–2.
- ↑ Stavridopoulos 2015, s. 191.
- ↑ Loukma & Stefanidou 2016, s. 4.
- ↑ Loukma & Stefanidou 2018, s. 177.
- ↑ Loukma 2019, ss. 150–151.
Adabiyotlar
- Ameen, Ahmed. Gretsiyadagi islom me’morchiligi: masjidlar. Iskandariya: Islom sivilizatsiyasi tadqiqotlari markazi, Bibliotheca Alexandrina, 2017.
- Loukma, Maria; Stefanidou, Maria „Usmoniy masjidlarining yemirilish sabablari“, . Islomiy meros me’morchiligi va san’ati II. Southampton: WIT Press, 2018. ISBN 978-1-78466-251-6.
- Loukma, Maria (2019). Τεχνολογία, υλικά δόμησης και παθολογία σε θρησκευτικά κτήρια της οθωμανικής περιόδου [Usmoniylar davridagi diniy binolarda texnologiya, qurilish materiallari va patologiya] (PDF) (Thesis) (grek). Thessaloniki: Salonikidagi Aristotel universiteti.
- Loukma, Maria; Stefanidou, Maria (2016). Shimoliy Gretsiyadagi usmoniy masjidlarining morfologiyasi va tipologiyasi (PDF) (Thesis). Gretsiya: Qurilish materiallari laboratoriyasi, Salonikidagi Aristotel universiteti.
- Skiadaresis, Georgios. Yannisaning usmoniy yodgorliklari. Pella qadimiy yodgorliklar ephorati, 2012.
- Stavridopoulos, Ioannis (2015). Μνημεία του άλλου: η διαχείριση της οθωμανικής πολιτιστική κληρονομιάς της Μακεδονίας από το 1912 έως σήμερα [Boshqalarning yodgorliklari: 1912-yildan hozirgacha Makedoniyaning usmoniy madaniy merosini boshqarish] (Thesis) (grek). Ioannina: Ioannina universiteti.