Ziyosfera

Ahmad Nosir Sarmast

Ahmad Nosir Sarmast — afgʻon-avstraliyalik etnomuzikolog. U Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti asoschisi va direktori hisoblanadi.

Ahmad Nosir Sarmast
Tavalludi
Afg‘oniston
Fuqaroligi Avstraliya
Taʼlimi Monash University; Moskva davlat konservatoriyasi
Kasbi Etnomuzikolog
Mashhur ishlari Afg‘oniston musiqasi tarixi haqida tadqiqot (2009)
Otasi Ustod Salim Sarmast
Mukofotlari
Veb-sayti afghanistannationalinstituteofmusic.org/founder

Ilk hayoti va taʼlimi

Ahmad Sarmastning otasi Ustod Salim Sarmast Afgʻonistonda mashhur musiqachi, bastakor va dirijyor boʻlgan, va yosh Sarmast turli xil musiqiy taʼsirlar muhitida ulgʻaygan[1][2][3].

Sarmast 1981-yilda Afgʻonistondagi musiqa maktabini tamomlagan[4]. Keyinchalik u 1990-yillarda Afgʻon fuqarolar urushi sababli mamlakatni tark etgan[1][2]. Sarmast 1993-yilda Moskva davlat konservatoriyasida musiqashunoslik boʻyicha magistr darajasini olgan[1][2]. 1994-yilda unga Avstraliyada boshpana berilgan[1]. 2005-yilda Sarmast musiqa boʻyicha PhD darajasini olgan birinchi afgʻon boʻlib, u doktorlik darajasini Monash universitetida qoʻlga kiritgan[1][5][6].

Afgʻoniston Milliy Musiqa Institutining tashkil etilishi

Sarmast Tolibon magʻlubiyatidan soʻng oʻz vatani Afgʻonistonda musiqani tiklashga yordam berish uchun qaytgan[7][3][8]. Afg‘oniston Ta’lim vazirligi taklifiga binoan, Sarmast Tolibon boshqaruvi yillarida bostirilgan afgʻon musiqiy anʼanalarini tiklash rejasini ishlab chiqib qaytgan[4][3][9]. 2006-yilda Sarmast „Afgʻon musiqasini tiklash“ (ROAM) loyihasi doirasida oʻz rejasini bayon qilgan boʻlib, u afgʻon musiqasi va gʻarb klassik musiqasini birlashtirgan oʻquv dasturiga ega maxsus musiqa maktabini ochishni rejalashtirgan[3][9]. Sarmast 2008-yilda Afgʻonistonga qaytgan[2]. U 2010-yil 20-iyunda Kobul shahrida Afgʻoniston Milliy Musiqa Institutini (ANIM) rasman ochgan[3].

Ahmad Sarmast dastlab musiqa taʼlimini faqat kam taʼminlangan bolalar, yetimlar va koʻcha bolalariga berishni rejalashtirgan[3][5]. Afg‘oniston Ta’lim vazirligi esa maktabni isteʼdodli oʻquvchilar uchun ham ochishni xohlagan, natijada yakunda 50/50 (teng taqsimot) tizimi boʻyicha kelishuvga erishilgan[3]. ANIMdagi kam taʼminlangan oʻquvchilar oʻqishga eʼtibor qaratishlari uchun oyiga 30 AQSh dollari miqdorida stipendiya oladilar[3].

Sarmast, shuningdek, Afgʻonistonda kam uchraydigan holat boʻlgan qoʻshma (oʻgʻil va qizlar birgalikda) taʼlim muhitini joriy etishga katta ahamiyat bergan[10] va buni maktabdagi eng katta yutugʻi deb hisoblaydi[11].

2013-yilda ANIMning Afg‘on yoshlar orkestri AQSh boʻylab gastrol safariga chiqib, Karnegi xoll va Kennedi markazida chiqish qilgan[9][5]. 2015-yilda birinchi afgʻon ayol dirijyor Negin Xpolvak faqat ayollardan iborat ansambl bilan ilk konsertini oʻtkazgan[12].

Tolibon hujumi qurboni

Sarmast 2014-yil 11-dekabr kuni Afgʻonistondagi Fransuz taʼlim markazida sodir etilgan Tolibonning xudkushlik hujumida jarohatlangan[2][8]. Hujumdan soʻng Tolibon bayonot chiqarib, Sarmastni Afgʻoniston yoshlarini buzishda ayblagan[2][8].

Hujumdan darhol keyin Sarmast hushidan ketgan va har ikkala qulogʻidagi pardalar shikastlangani sababli eshitish qobiliyatini yoʻqotib, toʻliq kar boʻlib qolgan[2][8]. U zudlik bilan Kobuldagi shifoxonaga olib borilib, favqulodda operatsiya qilingan[8]. Keyinchalik u Avstraliyaga qaytgan, u yerda jarrohlar uning boshining orqa qismidan oʻn bir dona metall parchani olib tashlab, quloqlaridan birida eshitish qobiliyatini qisman tiklashga muvaffaq boʻlgan[2][8]. Sarmast hujum oqibatida hanuzgacha Posttravmatik stress buzilishidan aziyat chekadi[2].

Qoʻshimcha maʼlumotlar

Sarmast Afgʻon musiqasining asosan ogʻzaki anʼanaga asoslanganligini hujjatlashtirish maqsadida uni gʻarb notatsiyasida qayd etish bilan shugʻullanadi[2]. U, shuningdek, afgʻon musiqasini G‘arb klassik musiqasi anʼanalari asosida qayta ishlashni rejalashtirmoqda[5].

Sarmast hozirgi institut hududida konsert zali va qizlar yotoqxonasini qurishni rejalashtirmoqda[2]. Shuningdek, u Afgʻonistonning boshqa shaharlarida, asosan Mozori Sharif, Jalolobod va Hirot shaharlarida musiqa maktablari ochishni ham maqsad qilgan[3][4]. U, shuningdek, kelajakda Afgʻoniston simfonik orkestrini tashkil etishni orzu qiladi[5].

Sarmast 2012-yilda suratga olingan Dr. Sarmastʼs Music School nomli hujjatli film qahramoni boʻlgan, film Polly Watkins va Beth Frey tomonidan suratga olingan[manba kerak].

2018-yilda Sarmast va Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti Polar musiqa mukofoti bilan taqdirlangan[13].

2018-yilgi Polar musiqa mukofoti Afgʻoniston Milliy Musiqa Instituti (ANIM) va uning asoschisi hamda direktori doktor Ahmad Sarmastga yoshlar hayotini musiqa kuchi orqali oʻzgartirishdagi ilhomlantiruvchi faoliyati uchun berildi[13].

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Music making comeback in Afghanistan“. Arab News (2013-yil 27-yanvar).
  2. ↑ 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 Rasmussen 2015.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 3,8 Gallagher.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Nakano 2012.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Scherer 2013.
  6. ↑ „Ahmad Naser Sarmast Alumni Profile“ (en-US). Monash University. Qaraldi: 2024-yil 18-noyabr.
  7. ↑ „Dr Sarmast's Music School“. Al Jazeera (2013-yil 17-yanvar).
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 8,5 Bezhan 2015.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Ross 2013.
  10. ↑ Ryan 2015.
  11. ↑ Coren 2012.
  12. ↑ Khalil 2015.
  13. ↑ 13,0 13,1 „The Afghanistan National Institute of Music“. Polar Music Prize. Qaraldi: 2021-yil 21-yanvar. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Ahmad_Nosir_Sarmast" dan olindi