Ahmad al-Muhojir sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Aḥmad Al-Muhājir
 | asl ismi             = أحمد
 | tasvir               = 
 | izoh                 = 
 | tavallud_paytidagi_ismi = Aḥmad
 | tavallud_sanasi      = 873 CE
 | tavallud_joyi        = [[Basra]], Iraq
 | vafot_sanasi         = {{death year and age|956|873}}
 | vafot_joyi           = [[al-Husaisa]], Yemen
 | fuqaroligi           = 
 | taʼlimi              = 
 | kasbi                = [[Ulamo|Islom olimi]], [[ustoz]]
 | faoliyat_yillari     = 
 | boʻyi                = 
 | partiyasi            = 
 | unvoni               = 
 | turmush_oʻrtogʻi     = 
 | bolalari             = {{plainlist|
*Muhammad
*Ali
*Husayn
*Ubayd Allah
}}
 | otasi                = Iso ar-Rumiy
 | mukofotlari          = 
 | veb-sayt             = 
 | izohlar              = 
}}
[[Category:Articles with hCards]]
'''Ahmad al-Muhojir''' ({{Lang-ar|أحمد المهاجر}}, ''{{Transl|ar|DIN|Aḥmad al-muhāǧir}}'', Arabcha talaffuzda: [ɑhmɑd ɑl muhɑːdʒiɽ] ; 260-345-[[Hijriy yil hisobi|hijriy yillar]] yoki c. [[Bizning era|Milodiy]] 873-956-yillar)<ref>{{Kitob manbasi |title=Rihlah al-Asywaq al-Qawiyah |page=34 |last=Abdullah bin Muḥammad Bakutsair}}</ref> '''Al-Imom Ahmad ibn Iso''' nomi bilan ham tanilgan [[imom]] [[Ijtihod|mujtahid]] va [[Hindiston]], [[Janubi-Sharqiy Osiyo]] va [[Afrika|Afrikaga]] [[Islom|Islomni]] yoyishda muhim rol oʻynagan [[Ba Alaviy sada]] guruhining avlodi. U Isoning oʻgʻli Muhammadning oʻgʻli Muhammad [[Ali al-Uraydiy|Ali al-Uraydiyning]] oʻgʻli edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.sunnah.org/arabic/mawldhouse/past_desecrations.htm |sarlavha=A History of Wahabi Desecrations in the Holy Land of al-Hijaz |qaralgan sana=2008-09-20 |muallif=Morton |ism=Shafiq |ish=Notebooks from Makkah & Madinah: A modern journey to Islam’s two Holy Cities |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080812021258/http://www.sunnah.org/arabic/mawldhouse/past_desecrations.htm |arxivsana=12 August 2008 <!--DASHBot-->}}</ref>, u [[Ali]] va [[Muhammad|Muhammadning]] qizi Fotimaning beshinchi avlodi [[Imom]] [[Ja'far as-Sodiq|Jaʼfar as-Sodiqning]] [[Fotima|toʻrtinchi]] oʻgʻli boʻlgan. U [[Yalangoyoq Bishr|Bishr al-Hofiyning]] taniqli tanishi edi.

== Hayotning boshlangʻich davri ==
''Uning toʻliq ismi Ahmad al-Muhojir ibn Iso ar-Rumiy ibn Muhammad an-Naqib ibn Ali al-Uraydiy ibn Jaʼfar As-ṣ-Ṣoddiq ibn Muhammad al-AlibnʼAlibn-Al-Bibn. al-Husayn ibn Ali ibn Abu Tolib.'' Boshqa bir tarixga koʻra, u [[Hijriy yil hisobi|hijriy]] 241 (milodiy 854)-yili tugʻilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Kitob manbasi |title=al-Qirtas fi Manaqib al-Attas |last=Sayyid Ali bin Hasan al-Attas}}</ref>, lekin bu zaifroq fikrga oʻxshaydi.

Imom Ahmad ota-onasi nazorati ostida ulamolar va paygʻambarlik namunalari bilan oʻralgan muhitda ulgʻaygan. [[Qurʼon|Qur’onni]] yod olib, soʻngra [[Ijtihod|mujtahid]] darajasiga yetguncha harom shariat ilmlarini oʻzlashtirdi. U oʻzining hadislar toʻplamiga (Musnad [[Musnad Ahmad ibn Hanbal|Ahmad]] bilan adashmaslik kerak) ega boʻlgan va sunniy Imom [[Tabariy|At-Tabariy]] tomonidan katta hurmatga sazovor boʻlgan.

== Migratsiya ==
Imom Ahmad ibn Isoni hijriy 317 (milodiy 929)-yili qarorgohi [[Bagʻdod|Bagʻdodda]] boʻlgan [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] davrida [[Iroq|Iroqning]] [[Basra]] shahridan ketgani uchun ''al-Muhojir'' (muhojir) deb atalgan. Uning ichki nigohi Iroqda boʻladigan ofat va musibatlarga guvoh boʻlishga imkon berdi. U belida olib yurgan muqaddas omonatning naqadar buyukligini angladi.

Ahmad ibn Iso xotini, oʻgʻli Abdulloh (Ubayd Alloh deb atalishni afzal koʻrgan) va Ubayd Allohdan boʻlgan nabirasi (Basriy nomi bilan mashhur) bilan [[Basra|Basrani]] tark etdi. Basriyning asl ismi Ismoil, lekin Basrada tugʻilgani uchun Basriy nomi bilan mashhur. Ular bilan birga Ahdal oilasining bobosi Sharif Muhammad ibn Sulaymonning bobosi va Qudaymiylar oilasining bobosi Sharif Ahmad al-Qudaymiy va 70 kishilik bir guruh ham bor edi. U oʻzining qolgan uch oʻgʻli Muhammad, Ali va Husaynni Iroqda qoldirib, ularning mol-mulki va mol-mulkiga gʻamxoʻrlik qildi.

U dastlab [[Madina (shahar)|Madina]] va [[Makka|Makkaga]], soʻngra hijriy 319-yilda Makkadan [[Yaman|Yamanga]] borgan. Iroqda koʻplab ichki nizolar, qon toʻkishlar va tartibsizliklar boʻlgan, [[Muhammad|Muhammadning]] koʻplab avlodlari siyosiy sabablarga koʻra taʼqibga uchragan bir paytda hijrat qilgan. hukmron [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylarning]] sabablari hamda Abbosiylarga qarshi [[Qarmatlar|qaramita]] aʼzolari tomonidan hukmronlik qilgan qoʻzgʻolon tufayli gʻalayon boʻlganligi sababli<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.coiradio.com/library/library/pro_ahl/imam03_husain/the_hidden_truth/43.htm |sarlavha=Persecution of the Shia by the Abbasid kings |qaralgan sana=January 12, 2014 |arxivsana=2016-03-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305121448/http://www.coiradio.com/library/library/pro_ahl/imam03_husain/the_hidden_truth/43.htm }}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Maqatil at-Talibiyyin |page=366 |last=Abu’l-Faraj Ali ibn al-Husayn al-Isfahani |publisher=Dar al-Fajr |location=Lebanon}}</ref>.

U hijriy 319-yilda oʻz guruhi bilan [[Yaman|Yamanga]] yoʻl oldi va oxir-oqibat [[Hazramavt|Hadramautga]] yetib keldi, Ahmad al-Qudaymiy esa Yamanning shimolida, Sharif Muhammad ibn Sulaymon esa Qizil dengiz sohilidagi Tihamada joylashdi. Avval Jubayl qishlogʻiga, soʻngra Hajraynga joylashdi. Keyin u Qarat Bani Jushayr qishlogʻiga bordi va nihoyat [[Seiyun|Seyyun]] yaqinidagi al-Husayisaga joylashdi.

== Keyinchalik hayot va oʻlim ==
Imom al-Muhojir Hazramavtga [[Ibodiylar|Ibodiya]] deb atalmish [[Xorijiylar|xorijiy]] mazhabining bir shoʻbasi siyosiy hokimiyatga ega boʻlgan va butun vodiyda keng taʼsirga ega boʻlgan bir vaqtda yetib keldi. U islomiy haqiqatlarni yoyishda sabr-toqatli boʻlib, [[Ibodiylar|Ibodiy]] mazhabini Hadramavtdan deyarli bir oʻzi chiqarib tashlab, ularga qarshi qurol koʻtarmagan<ref>{{Kitob manbasi |title=Imams of The Valley |last=Amin Buxton |publisher=Dar al-Turath al-Islami |location=Western Cape, South Africa |year=2012}}</ref>.

U hijriy 345- yoki milodiy 956-yili [[Tarim, Hadramaut|Tarim]] va [[Seiyun|Seyyun]], [[Hazramavt|Hadramaut]] oʻrtasidagi [[al-Husaysa]] shahrida vafot etdi. Uning ziyoratgohi tepada joylashgan va Hadramautga tashrif buyurganlar ushbu hududga tashrif buyurganlarida hurmat koʻrsatadigan birinchi ziyoratgohlardan biridir<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ali al |url=https://www.scribd.com/doc/80093194/Ali-al |nashriyot=Habeebsab |qaralgan sana=6 August 2012}}</ref>.

== Fikrlash maktabi ==
Ahmad ibn Iso qaysi [[Mazhab|mazhabga]] ergashganligi haqida ixtilof bor. Aksariyat [[Ulamo|ulamolar]] (islom ulamolari) uni [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] imom boʻlgan degan fikrda. [[Johor|Imom]] Abdurrahmon ibn Ubayd Alloh as-Saqqaf, Habib Tolih al-Hamid va Sayyid Abdulloh ibn Tohir al-Haddod (Habib [[Alvi bin Tohir al-Haddod|Alvi ibn Sohir al-Haddodning]] [[Muftiy|ukasi]]) kabi boshqa ulamolar va boshqalar. u [[Shialik|shia]] [[Zaydiylar|Zaydiy]] tarafdori boʻlgan, deb daʼvo qiladilar<ref>{{Kitob manbasi |title=Nasim Hajir fī Ta'kid Qawli 'an Madhhab al-Imam al-Muhājir |last=Abdurrahman bin Ubaidillah al-Saqof}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |last=Muḥammad bin Aḥmad As Shaṭiri |title=Adwar Tarikh Hadramaut |page=/56}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |title=Tarikh Hadramaut |pages=323–325 |last=Shaleh al-Hamid}}</ref>. Ammo uning avlodlarining aksariyati sunniy islomga ergashgan.

Habib Abdurrahmon ibn Ubayd Alloh as-Saqqaf qaysi mazhabga ergashganligi haqida gapirib, al-Muhojir [[fiqh]] (fiqh)da sunniy [[Shofiʼiylik|shofeʼiy]] emasligini, chunki Imom Ahmad ibn Iso [[Ijtihod|mujtahid]] boʻlganligi uchun unga bunday qilish kerak emasligini taʼkidladi. har qanday mazhabga ergashing<ref>{{Kitob manbasi |last=Shaleh al-Hamid |title=Op.cit |page=325}}</ref>.

== Avlodlar va maqom ==
Avvaliga [[Alavi (familiyasi)|alaviy]] atamasi [[Ali|Ali ibn Abu Tolibning]] barcha avlodlariga, uning [[Hasan ibn Ali|al-Hasan]] va [[Husayn ibn Ali|al-Husaynlariga]] berilgan. Keyinchalik, Alaviy ibn Ubayd Allohning nasl-nasabini farqlash uchun ''Aal Bani Alaviy'' unvoni ishlatiladi.

Yamanlik [[Ba Alaviy sada]] oilasidan boʻlgan [[Sayyid|sayyidlar]] Ahmad al-Muhojirning nabirasi Alaviy „Sohib as-Sumal“ ibn Ubayd Alloh orqali kelib chiqishini aniqlaydilar<ref>{{Kitob manbasi |last=Ho |first=Engseng |title=The Graves of Tarim: Genealogy and Mobility across the Indian Ocean |publisher=University of California Press |year=2006 |url=http://www.al-bab.com/bys/books/ho06.htm |isbn=0-520-24453-2 |accessdate=2008-09-21 |chapterurl=http://www.al-bab.com/bys/books/ho06.htm |archive-date=2008-09-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080929191521/http://www.al-bab.com/bys/books/ho06.htm }}</ref>. Baʼzi anʼanalarda Indoneziyadagi Yava yoki [[Vali Sanga]] toʻqqiz avliyosining baʼzilari ham uning avlodlari ekanligi daʼvo qilinadi<ref>van den Berg, Lodewijk Willem Christiaan, 1886. <nowiki>�M12�</nowiki>''Le Hadhramout et les colonies arabes dans l’archipel Indien''. Impr. du gouvernement, Batavia.</ref>. Ubayd Allohning oʻgʻli Alaviy yoki ''Alavi al-Avval'' (birinchi alaviy) uning avlodlaridan birinchi boʻlib Yamanda tugʻilgan (bir versiyada u [[Al-Husaysa|al-Husaysada]] tugʻilgan, boshqa versiyada esa [[Sumal|Sumalda]] tugʻilgan deb aytiladi)<ref>{{Veb manbasi |url=http://benmashoor.wordpress.com/2008/07/25/alwi-bin-ubaidillah/ |sarlavha=Alwi Bin Ubaidillah |sana=July 11, 2014 |ish=Benmashoor}}</ref> [[Ba Alaviy sada|Ba Alaviy sadasidagi]] ''Bā'' soʻzi qatʼiy Hadramiy atamasi boʻlib, ''avlodlari maʼnosini bildiradi''<ref>{{Veb manbasi |url=http://familytreemaker.genealogy.com/users/a/s/y/Naqobatul-Asyrof-Jakarta/WEBSITE-0001/UHP-0014.html |sarlavha=ALWI-UBAIDILLAH-12 |qaralgan sana=July 12, 2014}}</ref>''.''

Hozirda Imom Ahmadning avlodlari Alaviy ibn Ubayd Alloh orqali asosan Yaman, Afrika, asosan Keniya (Lamu, Mombasa, Malindi) [Tanzaniya]], [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari]] (asosan [[Indoneziya]], [[Malayziya]], [[Bruney]], baʼzilari [[Singapur|Singapurda]]) tarqalgan. Janubiy [[Filippin]] va Tailandda bir nechta), va [[Janubiy Osiyo|Janubiy Osiyo mamlakatlari]] ([[Pokiston]] va [[Hindiston]]). Imom Ahmadning koʻzga koʻringan avlodlaridan 13-asrda Imom [[Muhammad al-Faqih al-Muqaddam]], Hindistonda Tarim va [[Azmatxon|Azmatxonlik]] Sayid [[Abu Bakr al-Aydarus]], XV asrda Indoneziyada [[Sunan Ampel]], Imom [[Abdulloh ibn Alaviy al-Haddod|Abdulloh ibn Alaviy]] 17-asrda [[Abdulloh ibn Alaviy al-Haddod|Haddod]], 19-asrda [[Raden Saleh|Raden Solih bin Yahyo]] (aristokrat va rassom) [[Haydar Abu Bakr al-Attas]] (Yamanning sobiq bosh vaziri), Tarimlik [[Habib Umar ibn Hofiz|Habib Umar bin Hofiz]], [[Jidda|Jiddalik]] [[Ali al-Jifriy|Habib Ali al-Jifriy.]] 21-asr. Uning Indoneziyadagi baʼzi avlodlari, jumladan, [[Abdulloh ibn Shayx al-Aydarus|Sayyid Abdulloh Al-Aidarus]], [[Ali ibn Abdurahmon al-Habsyi|Habib Ali Kvitang]], [[Ali Alatas]], [[Alvi Shihob]] va [[Hamid Algadri|Hamid Algadridir]] .

[[Imom]] Ahmad al-Muhojir ''imom [[Ijtihod|mujtahiddir]]'', demak u diniy masalalarda hukm chiqarishda asosiy manba hisoblanadi.

== Shuningdek qarang ==
[https://web.archive.org/web/20161012141619/http://www.panoramio.com/photo/11590852 Ahmad al-Muhojir qabri]

== Manbalar ==

=== Izohlar ===
{{Manbalar|2}} 
[[Turkum:956-yilda vafot etganlar]]