Ahmad ibn Nizomulmulk sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| honorific_prefix        = Diyo ul-Mulk
| ismi                    = Ahmad ibn Nizomulmulk
| tavallud_sanasi         = 
| tavallud_joyi           = [[Balx]]
| vafot sanasi            = 1149/1150
| vafot joyi              =[[Bagʻdod]], Abbosiylar xalifaligi (hozirgi [[Iroq]])
| vafot sababi            =
| monarx                  = [[Al-Mustarshid]]
| lavozim                 = [[Vazir (Abbosiylar xalifaligi)|Abbosiylar vaziri]]
| 1belginomi              = Muddat 
| 1matnnomi               = 1122 — 1123/1124<br/>(bir yil)
| oʻtmishdoshi            = [[Amid ud-Davla Jaloliddin Hasan ibn Ali]]
| vorisi                  = 
| monarx_2                = [[Muhammad I Tapar]]
| lavozim_2               = [[Saljuqiylar]] [[vazir]]i
| 1belginomi_2            = Muddat 
| 1matnnomi_2             = 1106/1107 — 1110/1111
| oʻtmishdoshi_2          =
| vorisi_2                = Shams ul-Mulk Usmon
| otasi                   = [[Nizomulmulk]]
| onasi                   = Gruzin malika, [[Bagrat III (Gruziya)|Bagrat III]]ning jiyani yoki qizi.
| spouse                  = nomaʼlum
| children                = nomaʼlum
| qarindoshlari           = {{plainlist|
* '''Aka-ukalari:'''
*Shams ul-Mulk Usmon 
*Abulfath Faxr ul-Malik 
*[[Muayyid ul-Mulk]] 
*Jamol ul-Mulk 
*[[Faxr ul-Mulk (Saljuq vaziri)|Faxr ul-Mulk]]
*Izz ul-Mulk 
*Imod ul-Mulk Abulqosim
*Safiyya (singlisi)}}
}}
'''Diyo ul-Mulk Ahmad ibn Nizomulmulk'''  ({{lang-fa|ضیاءالملک احمد بن نظام‌الملک}}) [[Saljuqiylar]] davlati va [[Abbosiylar xalifaligi]]ning [[fors]] [[vazir]]i. Saljuqiylar davlatining eng mashhur vazirlaridan biri [[Nizomulmulk]]ning oʻgʻli{{sfn|Bosworth|1984|pp=642–643}}.

== Biografiyasi ==
Ahmad Balxda tugʻilgan. Otasi Nizomulmulk, onasi esa Gruziya malikasi, [[Bagrat III(Gruziya)|Bagrat III]]ning jiyani yoki qizi boʻlgan{{sfn|Bosworth|1984|pp=642–643}}. Ahmad otasi tirikligida va vafotidan keyingi bir necha yil davomida [[Hamadon]] va [[Isfahon]]da yashagan.

1106/1107-yilda [[Hamadon]] [[rais]]i (rahbari) ustidan shikoyat qilish maqsadida [[Sulton]] [[Muhammad I Tapar|Muhammad I]] saroyiga borgan. Ahmad hukumat idorasiga kelgach, Muhammad I uni yaqinda bidʼatda gumonlanib, qatl qilingan Saʼd ul-Mulk Abulmahisin Abi oʻrniga vazir etib tayinlagan. Ushbu tayinlov koʻproq Ahmadning otasining obroʻsii bilan bogʻliq boʻlgan. Shundan soʻng unga otasi ega boʻlgan bir qancha unvonlar (Qevam ad-Din, Sadr ul-Islom, Nizom ul-Mulk kabi) ham berilgan.

Ahmad to‘rt yil davomida vazirlik lavozimida boʻldi. Bu davr mobaynida 1107/1108-yilda Sulton Muhammad I bilan birga [[Iroq]]qa yurishda qatnashdi. Iroqda sultonning qo‘shini [[Banu Mazyad|Mazyadiylar]] hukmdori Sayf ud-davla Sadaqa ibn Mansurni mag‘lub etib, o‘ldirishga muvaffaq bo‘ldi. Sayf ud-davla „arablar qiroli“ unvoniga ega edi. 1109-yilda Muhammad I Ahmad va Chavli Saqavuni Alamut va Ostavand qal’alaridagi ismoiliylarni magʻlub etish uchun yubordi. Biroq ular aniq hal qiluvchi natijaga erisholmay, orqaga qaytishga majbur bo‘ldilar{{sfn|Bosworth|1968|p=118}}. 1110-yilda bir ismoiliy [[Bagʻdod]]dagi masjidda Ahmadni oʻldirishga uringan, ammo bu muvafaqqiyatsiz boʻlgan. Koʻp oʻtmay Ahmadning oʻrniga Xatir ul-Mulk Abu Mansur Maybudiy Saljuqiylar davlati vaziri etib tayinlangan. [[Ali ibn al-Asir]]ning aytishicha, Ahmad keyinchalik Bag‘dodda hayot kechirgan. [[Anushirvon ibn Xolid]]ning ma’lumotiga ko‘ra esa, Muhammad I Ahmadni o‘n yil davomida qamoqda saqlagan{{sfn|Bosworth|1984|pp=642–643}}.

1122-yilda Muhammad Ining oʻgʻli [[Mahmud II (Saljuq sultoni)|Mahmud II]] Saljuqiylar imperiyasi sultoni boʻlgach, Nizomulmulkning yana bir oʻgʻli Shamsulmulkni oʻziga vazir etib tayinlagan. Oʻsha yili Abbosiy xalifa [[al-Mustarshid]] oʻz vaziri Amid ud-Davla Jaloliddin Hasan ibn Alini lavozimidan chetlatib, qamoqqa tashlagan. Shundan soʻng Mahmud II Ahmadni al-Mustarshiga vazir etib tayinlagan. Ahmad keyinchalik mazyadiy Dubays ibn Sadaqaga qarshi kurash olib borgan. Ahmad [[Bagʻdod]] mudofaa devorlarini ham mustahkamlagan{{sfn|Bosworth|1968|p=127}}.

Bir yil oʻtgach, Mahmud II Shams ul-Mulk Usmonni vazirlikdan boʻshatib, qatl ettirgan. Imkoniyatdan foydalangan Abbosiy xalifa Ahmadni ham lavozimidan boʻshatgan{{sfn|Bosworth|1968|p=122}}. Ahmad Bagʻdodda otasi asos solgan [[Nizomiya]] maktabida faoliyat boshlagan. Ushbu madrasada 25 yil ishlab, 1149/1150-yilda vafot etgan{{sfn|Bosworth|1984|pp=642–643}}.

== Yana qarang ==
* [[Malikshoh]]
* [[Umar Xayyom]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{Cambridge History of Iran | volume = 5 | last = Bosworth | first = C. E. | author-link = C. E. Bosworth | chapter = The Political and Dynastic History of the Iranian World (A.D. 1000–1217) | pages = 1–202 | isbn = 0-521-06936-X | chapter-url = https://books.google.com/books?id=16yHq5v3QZAC&pg=PA1}}
* C. L. Klausner, ''The Seljuk Vizierate, a Study of Civil Administration 1055-1194'', Cambridge, Massachusetts, 1973
* {{cite encyclopedia | article = AḤMAD B. NEẒĀM-AL-MOLK | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ahmad-b-nezam | editor-last = | editor-first =  | editor-link = | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 6 | pages = 642–643 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 1984 | isbn = }}

{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Sad ul-Mulk Abulmahosin Abi]]}}
{{s-ttl|title=[[Saljuqiylar]] davlati [[vazir]]i|years=1106/1107 — 1010/1011}}
{{s-aft|after=[[Xatir ul-Mulk Abu Mansur Maybudiy]]}}
{{s-bef|before=[[Amid ud-davla Jaloliddin Hasan ibn Ali]]}}
{{s-ttl|title=[[Vazir (Abbosiylar xalifaligi)|Abbosiylar vaziri]]|years=1122 — 1123}}
{{s-aft|after=Nomaʼlum}}
{{s-end}}

[[Turkum:Balxlik kishilar]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi vazirlari]]
[[Turkum:12-asr Abbosiylar xalifaligi kishilari]]
[[Turkum:Saljuqiylar davlati vazirlari]]
[[Turkum:11-asr eronlik kishilar]]
[[Turkum:12-asr eronlik kishilar]]
[[Turkum:Kelib chiqishi gruzin boʻlgan eronliklar]]
[[Turkum:Nizoriy — Saljuqiy urushlari kishilari]]