Ahmadbek Suyumboyev sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi                      = Ahmadbek Suyumboyev
| asl ismi                  = Ahmadbek Suyumboyev
| tasvir = 
| uzunlik = 
| lavozim = [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] Kommunal xoʻjalik vaziri
| bayroq  = Emblem of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1956–1991), Emblem of Kyrgyzstan (1991–1994).svg
| bayroq2 = Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg
| boshlanish davri = 1978
| tugash davri = 1984
| oʻtmishdoshi = ''Noma’lum''
| vorisi = ''Noma’lum''
| premyer = [[Sultan Ibraimov]]<br>[[Arstanbek Duysheev]]
| lavozim_2 = [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] [[Qirgʻiziston SSR Vazirlar Kengashi|Ministrlar Soveti]] [[Qirgʻiziston hukumati rahbarlari roʻyxati|Raisi]]
| bayroq_2 = Emblem of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1956–1991), Emblem of Kyrgyzstan (1991–1994).svg
| bayroq2_2 = Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg
| boshlanish davri_2 = 1968-yil 23-yanvar
| tugash davri_2 = 1978-yil 22-dekabr
| oʻtmishdoshi_2 = [[Bolot Mambetov]]
| vorisi_2 = [[Sultan Ibraimov]]
| lavozim_3 = [[Qirgʻiziston Kompartiyasi Oʻsh viloyati qoʻmitasi|Qirgʻiziston KP Oʻsh viloyati qoʻmitasi]]ning birinchi kotibi
| bayroq_3 = Symbol-hammer-and-sickle.svg
| boshlanish davri_3 = 1962
| tugash davri_3 = 1968-yil yanvar
| oʻtmishdoshi_3 = [[Tyuregeldi Baltagulov]]
| vorisi_3 = [[Sultan Ibraimov]]
| izoh_3 = с 1963 1964-yilgacha - Qirgʻiziston Kompartiyasi Oʻsh viloyat qoʻmitasining birinchi kotibi
| lavozim_4 = [[Oʻsh (viloyat)|Oʻsh]] viloyat ijroiya qoʻmitasi raisi
| bayroq_4 = Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg
| boshlanish davri_4 = 1960
| tugash davri_4 = 1962
| oʻtmishdoshi_4 = [[Tyuregeldi Baltagulov]]
| vorisi_4 = [[Ivan Kapustyan]]
| lavozim_5 = [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] Moliya vaziri
| bayroq_5 = Emblem of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1956–1991), Emblem of Kyrgyzstan (1991–1994).svg
| bayroq2_5 = Flag of the Kirghiz Soviet Socialist Republic (1952–1991); Flag of Kyrgyzstan (1991–1992).svg
| boshlanish davri_5 = 1955
| tugash davri_5 = 1960-yil 22-fevral
| oʻtmishdoshi_5 = ''Noma’lum''
| vorisi_5 = [[Aliasqar Toktonaliyev]]
| premyer_5 = [[Abdi Suerkulov]]<br>[[Kazy Dikambaev]]
| tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1920|12|17}}
| tavallud_joyi = s. [[Baytik (Chuy viloyati)|Orto-Alish]], {{Tavallud joyi|Pishpek uyezdi}}, [[Semirechenskaya viloyati]], [[Turkiston avtonom sovet sotsialistik respublikasi|Turkiston ASSR]], [[Rossiya Sotsialistik Federativ Sovet Respublikasi (1917—1922)|RSFSR]]
| vafot sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1993|02|14|1920|12|17}}
| vafot joyi = {{Vafot etgan joyi|Bishkek}}, [[Qirgʻiziston]]
| dafn etilgan joy = {{Dafn etilgan joyi|Ала-Арчинское кладбище|на Ала-Арчинском кладбище}}, [[Бишкек]]
| partiya = [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|VKP(b) / KPPS]]
| taʼlim = Butunrossiya Moliya-iqtisod sirtqi instituti
| kasbi = Byudjet hisobchisi, iqtisodchi
| mukofotlari = {{Qator|{{Qirgʻiziston Qahramoni|2021}}}}
{{Qator|{{Lenin ordeni}}|{{Lenin ordeni}}|{{Vatan urushi ordeni (2)}}|{{Vatan urushi ordeni (2)}}}}
{{Qator|{{Qizil Yulduz ordeni}}|{{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}|{{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}|{{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}}}
}}

'''Ahmadbek Suttubaevich Suyumboyev''' ({{lang-ky|Акматбек Сүттүбай уулу Сүйүмбаев}}; 1920-yil 17-dekabr, Orto-Alish, Pishpek uyezdi, [[Yettisuv viloyati]], [[Turkiston avtonom sovet sotsialistik respublikasi|Turkiston ASSR]], RSFSR – 1993-yil 14-fevral, [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]]) – sovet qirgʻiz davlat va partiya arbobi. Qirgʻiziston SSR Vazirlar Kengashi raisi (1968—1978). Qirgʻiziston Respublikasi Qahramoni (2021-yil, vafotidan keyin).

== Biografiya ==
1920-yil 17-dekabrda Oʻrto-Alishda (hozirgi [[Chuy (viloyat)|Chuy viloyati]]<nowiki/>ning Alamudun tumanidagi Baytiq) dehqon oilasida tugʻilgan<ref>[Suyumbaev Axmatbek Suttubaevich // Bolshaya sovetskaya ensiklopediya: [v 30 t.] / pod red. A. M. Proxorov – 3-e izd. – M.: Sovetskaya ensiklopediya, 1969.]</ref>.

1942-yildan [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi|KPSS]] aʼzosi. 1954-yilda Butunittifoq sirtqi moliya institutini byudjet hisobchisi va iqtisodchi mutaxassisligi boʻyicha tamomlagan.

* 1938—1938-yillar – Norin shahar moliya boshqarmasi tuman moliya boʻlimi buxgalter, bosh hisobchi (Tyan-Shan viloyati),
* 1939—1940-yillar – Xarkov harbiy okrugining 23-oʻqchi diviziyasi otryadi boshligʻi. 1940-yil avgustdan – Boltiqboʻyi harbiy okrugining 17-intizomiy batalonining serjanti.
* [[Ulugʻ Vatan urushi]] qatnashchisi:
* 1941-yil iyundan – Shimoli-gʻarbiy frontning 91-oʻqotar diviziyasining 19-oʻqchilar polkining kompaniya serjanti.
* 1941-yil sentyabrdan – kompaniya serjanti, Kalinin va 2-Boltiq frontlari 33-oʻqotar diviziyasi toʻsiq otryadi vzvod komandiri.
* 1945-yil yanvardan – vzvod komandiri, 33-piyoda diviziyasining rota komandiri, 1-Belorussiya fronti.

1945-yil iyuldan [[Germaniya]]<nowiki/>dagi Sovet bosqinchi kuchlari guruhi 33-piyoda diviziyasining oʻquv batalonida rota komandiri boʻlgan. 1946-yil noyabrdan Germaniyadagi Sovet ishgʻol kuchlari guruhining 207-oʻqotar diviziyasining 289-oʻqchi polki batalon komandirining oʻrinbosari.

Ahmadbek Suyumboyevning harbiy xizmatlari haqida yirik sovet harbiy rahbarlarining xotiralarida oʻqishingiz mumkin.

[[Sovet Ittifoqi Qahramoni]], [[general-polkovnik]] [[Vasiliy Shatilov]] oʻzining „Reyxstag ustidagi bayroq“ kitobida shunday yozadi: „Bizga shimoldan Karlshtrass tomon yurgan 33-piyoda diviziyasidan kutilmagan qoʻshinlar keldi. Jangda dushman bosib olgan kvartallarni yorib oʻtgan uning oʻquv batalyoni oldida toʻsatdan hujum qilayotgan dushman guruhining oʻng qanoti va orqasi ochildi. Batalyonga 24 yoshli katta leytenant Ahmadbek Suyumboyev qoʻmondonlik qilgan. Batalyon komandiri, albatta, qoʻshnilari bilan qanday vaziyat yuzaga kelganini va agar dushman Klimenkov va Teslenko pozitsiyalarini yorib oʻtgan boʻlsa, Reyxstag uchun jang natijasi qanday xavf tugʻdirishini bilmas edi. Ammo uning orqasida serjant va katta ofitser sifatida, oʻqlardan yashiringan holda, yaralanganidan keyin uzoq vaqt kasalxonada oʻtirmasdan oʻrgangan butun urush maktabi bor edi. Shunday qilib, maʼlum boʻlishicha, unga bir zumda oʻz nuqtai nazarini olishga yordam beradigan oldingi sezgi bor edi. Siyosiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari, gvardiya kapitani Fyodor Ermakov uni bir qarashda tushundi. Suyumboev esa avvalgidek birinchi boʻlib hujumga chiqdi. Jangchilar batalyon komandirining orqasida turishdi“<ref name="автоссылка12">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://24.kg/obschestvo/142865_bitva_zareyhstag_kak_kyirgyizstanets_oplot_gitlera_shturmoval/|title=Битва за Рейхстаг. Как кыргызстанец оплот Гитлера штурмовал|author=Мария ОРЛОВА|website=24.kg|date=2020-02-08|access-date=2021-10-25|archive-date=2021-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160427/https://24.kg/obschestvo/142865_bitva_zareyhstag_kak_kyirgyizstanets_oplot_gitlera_shturmoval/|deadlink=no}}</ref>.

* 1947—1948-yillar – Frunze viloyati Qizil-Asker deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasi kotibi;
* 1948—1949-yillar – Frunze shahar moliya boshqarmasi boshligʻining oʻrinbosari, keyin Frunze shahri Pervomayskiy tuman moliya boshqarmasi boshligʻi;
* 1949—1950-yillar – Frunzenskiy shahar moliya boshqarmasi soliq sektori boshligʻi,
* 1950—1953-yillar – Frunze shahri Pervomayskiy tumani moliya boshqarmasi boshligʻi,
* 1952—1954-yillar – [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] Moliya vazirligining soliqlar va yigʻimlar boshqarmasi boshligʻi;
* 1954—1955-yillar – [[Qoraqoʻl|Prjevalsk]] shahri viloyat moliya boshqarmasi boshligʻi,
* 1955—1960-yillar – [[Qirgʻiziston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Qirgʻiziston SSR]] moliya vaziri;
* 1960—1962-yillar – Xalq deputatlari Oʻsh viloyat Kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi,
* 1962—1968-yillar – Qirgʻiziston Kommunistik partiyasi Oʻsh viloyat qoʻmitasi birinchi kotibi,
* 1968—1978-yillar – Qirgʻiziston SSR Vazirlar Kengashi Raisi;
* 1978—1984-yillar – Qirgʻiziston SSR kommunal xoʻjaligi vaziri.

[[KPSS Markaziy Qoʻmitasi]] aʼzoligiga nomzod (1971—1981). 6-9-chaqiriq [[SSSR Oliy Kengashi]]<nowiki/>ning deputati.

1993-yil 14-fevralda vafot etgan va [[Ala-Archa qabristoni]]<nowiki/>ga dafn etilgan.

[[Qirgʻiziston]]<nowiki/>dagi koʻchalar va [[Oʻsh (shahar)|Oʻsh]]<nowiki/>dagi [[stadion]] [[Ahmadbek Suyumboyev (stadion, Oʻsh)|Ahmadbek Suyumboyev]] nomi bilan atalgan, Davlat arboblari xiyoboniga haykali oʻrnatilgan<ref name="автоссылка1">{{Cite web|lang=ru-RU|url=https://24.kg/obschestvo/142865_bitva_zareyhstag_kak_kyirgyizstanets_oplot_gitlera_shturmoval/|title=Битва за Рейхстаг. Как кыргызстанец оплот Гитлера штурмовал|author=Мария ОРЛОВА|website=24.kg|date=2020-02-08|access-date=2021-10-25|archive-date=2021-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20211025160427/https://24.kg/obschestvo/142865_bitva_zareyhstag_kak_kyirgyizstanets_oplot_gitlera_shturmoval/|deadlink=no}}</ref>. 2023-yil dekabr oyida Suyumbayev koʻchasidagi (Chuy prospekti bilan kesishgan joyda) bino oxirida Ahmadbek Suyumboyevga bagʻishlangan devoriy surat paydo boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://24.kg/obschestvo/282924_vbishkeke_poyavilsya_mural_posvyaschennyiy_ahmatbeku_suyumbaevu/|title=В Бишкеке появился мурал, посвященный Ахматбеку Суюмбаеву|lang=ru|website=24.kg|date=2023-12-23|publisher=24.kg|url-status=live|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226121753/https://24.kg/obschestvo/282924_vbishkeke_poyavilsya_mural_posvyaschennyiy_ahmatbeku_suyumbaevu/}}</ref>. U Qirgʻiziston Respublikasi Qahramoni xotirasini saqlash maqsadida yaratilgan. Tashabbus Ahmadbek Suyumboyevning farzandlari va boshqa homiylar koʻmagida amalga oshirilgan<ref>{{Cite web|url=http://bishkek.gov.kg/ru/post/28503|title=В Бишкеке появился мурал, посвященный Ахматбеку Суюмбаеву|lang=ru|website=Мэрия|access-date=2023-12-26|archive-date=2023-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20231226121759/https://bishkek.gov.kg/ru/post/28503|url-status=live}}</ref>.

== Mukofotlar va unvonlar ==

* [[Qirgʻiziston Respublikasi Qahramoni]] – [[Qirgʻiziston prezidenti|Qirgʻiziston Prezidenti]]<nowiki/>ning 2021-yil 31-avgustdagi Farmoni (vafotidan keyin), ''Qirgʻiziston davlati va xalqi oldidagi alohida xizmatlari, Vatan oldidagi fidokorona xizmatlari uchun<ref>{{Cite web|url=http://www.president.kg/ru/sobytiya/ukazy/20450_ahmatbeku_suyumbaevu_prisvoena_visshaya_stepen_otlichiya_kirgiz_respublikasinin_baatiri|title=Ахматбеку Суюмбаеву присвоена высшая степень отличия «Кыргыз Республикасынын Баатыры»|access-date=2021-08-31|archive-date=2021-08-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210831104910/http://www.president.kg/ru/sobytiya/ukazy/20450_ahmatbeku_suyumbaevu_prisvoena_visshaya_stepen_otlichiya_kirgiz_respublikasinin_baatiri|deadlink=no}}</ref>''
* Ikkita [[Lenin ordeni]]
* 2-darajali Vatan urushi ordeni
* Uchta Mehnat Qizil Bayroq ordeni
* [[Qizil Yulduz ordeni|Qizil yulduz ordeni]]
* Bir qator SSSR medallari

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

{{Qirgʻiziston Bosh vazirlari}}

{{DEFAULTSORT:Suyumboyev, Ahmadbek}}
[[Turkum:Bishkekda vafot etganlar]]
[[Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Qizil Yulduz ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Qirgʻiziston moliya vazirlari]]
[[Turkum:KPSS XXII syezdi delegatlari]]
[[Turkum:KPSS XXIII syezdi delegatlari]]
[[Turkum:KPSS XXIV syezdi delegatlari]]
[[Turkum:KPSS XXV syezdi delegatlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]