Air Tiris jomʼe masjidi sahifasining manbasini koʻrish

{{Masjid
 |Oʻzbekcha nomi        = Air Tiris jom’e masjidi
 |Asl nomi   =Masjid Jami Air Tiris 
 |Tasvir             =Masjid Jamik Air Tiris Minang.jpg 
 |Tasvir imzosi     = 
 |Tasvir kengligi      = 
 |Mamlakat                  = Indoneziya 
 |Hudud turi             = 
 |Hudud                  = Riau
 |Joylashuv nomi = shahar
 |Shahar = 
 |Koordinatalar =
 |Joylashuvi =
 |Manzil                   = 
  |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec =
  |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
  |region     =   
  |CoordScale = 
 |Maqomi                  = 
 |Maktab yoʻnalishi          = sunniy
 |IDB                     = 
 |Mulkdor             = 
 |Masjid turi              = Jomeʼ-Masjid
 |Meʼmoriy uslub     = malay va xitoy meʼmorchiligi
 |Loyiha muallifi           = 
 |Meʼmor              = H. Burhanuddin
 |Binokor               = 
 |Binokorlik tashabbuschisi = Datuk Ongku Mudo Songkal
 |Homiylar          = Air Tiris qishlog‘idagi 24 ta qabila yetakchilari
 |Asosiy sana           = {{Diqqatga sazovor joylar/Sana||||||}}
 |Qurila boshladi    = 1901
 |Qurilib bitkazildi = 1904
 |Imom                    = 
 |Holati               = amaldagi
 |Umumiy maydoni           = 
 |Oʻlchami                 = 
 |Bino maydoni       = 
 |Hajmi             = 
 |Gumbazlar soni      = 
 |Balandligi                  = 
 |Gumbaz balandligi           = 
 |Gumbaz yoʻgʻonligi          = 
 |Minoralar soni    =1 ta 
 |Minoralar balandligi         = 
 |Qurilish materiali                = 
 |Tarovih                 = +
 |Saharlik va iftor           = +
 |Kutubxona              = 
 |Madrasa                 = 
 |Sayt                    = 
 |Qoʻshimcha maʼlumotlar = <!--{{mosque-stub}} --> 
}}

'''Air Tiris jomʼe masjidi''' – [[Indoneziya]]ning [[Riau]] hududidagi tarixiy [[Jome masjid|jome masjid]]dir. Masjid mixsiz qurilgani bilan mashhur boʻlib, Riau provinsiyasining madaniy merosi sifatida eʼtirof etiladi. Masjid Air Tiris qishlogʻida, [[Kampar regentlig]]ida, Riau provinsiyasi poytaxti [[Pekanbaru]]dan 50 km masofada joylashgan<ref name="Ko">[https://regional.kompas.com/read/2019/05/06/07332311/wisata-religi-masjid-jami-di-kampar-riau-dibangun-tanpa-paku-hingga-dianggap?page=all Wisata Religi Masjid Jami' di Kampar Riau, Dibangun Tanpa Paku hingga Dianggap Keramat]. ''Kompas''. Retrieved March 30, 2021.</ref>. Masjid 2004-yilda Madaniyat va turizm vaziri [[I Gede Ardhika]] tomonidan qabul qilingan KM.13/PW.007/MKP/2004-son qaroriga asosan rasmiy ravishda Madaniy meros obyekti sifatida belgilangan<ref name="po">[https://pesantrenbabussalam.com/mobile/detailberita/599/2019/05/19/ayo-kenali-sejarah-masjid-jami%E2%80%99-air-tiris Ayo Kenali Sejarah Masjid Jami’ Air Tiris] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190928171650/http://pesantrenbabussalam.com/mobile/detailberita/599/2019/05/19/ayo-kenali-sejarah-masjid-jami%E2%80%99-air-tiris |date=2019-09-28 }}. ''Ponpes Babussalam''. Retrieved March 30, 2021.</ref>.

== Tarifi ==
Air Tiris jome masjidi 1901-yilda qurilgan va 1904-yilda ochilgan boʻlib, u Kampar regentligidagi eng qadimiy masjiddir. U malay va xitoy meʼmoriy uslublari uygʻunligida qurilgan, tomi esa piramida shaklidagi uch qavatli koʻrinishga ega. Dastlab butun bino, jumladan tom qismi ham yogʻochdan boʻlgan, biroq hozir tom qismi tunuka tom bilan almashtirilgan. Binoda 40 ta yogʻoch ustun bor boʻlib, ular [[Juma namozi|juma namozi]] uchun zarur boʻlgan eng kam odam sonini anglatadi. Shuningdek, u faqat yogʻoch qoziqlar (tayoqcha mixlar) bilan, mixsiz qurilgani bilan noyob boʻlib, shu bois eng kam xarajat bilan bunyod etilgan<ref name="Ko"/><ref name="po"/>.

Bino dastlab 1881-yilda tashkil etilgan, daryo boʻyidagi Air Tiris bozori joylashgan hududda boʻlgan. Masjid qurilishi Air Tiris mahalliy aholisi tomonidan birgalikda, mahalliy yetakchi Datuk Ongku Mudo Songkal boshchiligida amalga oshirilgan<ref name="Dr">[https://www.dream.co.id/unik/kisah-masjid-air-tiris-berkali-kali-selamat-dari-bencana-1509025.html Kisah Masjid Air Tiris, Berkali-kali Selamat dari Bencana]. ''dream.co.id''. Retrieved March 30, 2021.</ref>. Meʼmori H. Burhanuddin boʻlgan, qurilish qoʻmitasiga esa Air Tiris qishlogʻidagi 24 ta qabilaning yetakchilari jalb etilgan<ref name="Dr"/>. Aytilishicha, bino [[Markaziy Yava]]dagi [[Demak masjidi]]dan ilhomlangan. Masjid 10 ta buyvol soʻyish orqali oʻtkazilgan ''[[qurbonlik]]'' (marosimiy hayvon soʻyish) bilan ochilgan<ref name="Ko"/><ref name="po"/>.

Mahalliy aholi masjidni ilohiy qudrat asraydi, deb hisoblaydi. Rivoyat qilinishicha, Niderlandiya mustamlaka hukumati bir paytlar masjidni moy sepib yoqib yuborishga uringan, ammo masjid zarar koʻrmagan<ref name="Dr"/>. 2016-yilda kuchli toshqin boʻlib, atrof hududlarni suv bosgan, biroq masjid hovlisida suv koʻtarilmagan. Masjid ichida mahalliylar ilohiy qudrat berilgan deb biladigan bir necha ashyolar mavjud, jumladan masjidning ikkita yogʻoch ustuni hamda buyvol boshiga oʻxshash shakldagi muqaddas tosh mavjud<ref name="Ko"/>.

Masjid mahalliy aholi uchun mashhur ziyorat maskani boʻlib, ayniqsa [[Isro va meʼroj|Isro va Meʼroj]], [[Mavlud|Mavlud an-Nabiy]] va [[Ramazon hayiti|Iyd al-Fitr]] kabi islomiy bayramlarda koʻpchilik tashrif buyuradi. Soʻnggi paytlarda bu joyga xalqaro sayyohlar ham koʻp kelmoqda, ayniqsa [[Malayziya]] va [[Singapur]]dan<ref name="Ko"/>.

== Yana qarang ==
{{Stack|{{Portal|Indoneziya|Islom}}}}
* [[Indoneziyada Islom]]
* [[Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category-inline}}
{{mosque-stub}}

{{DEFAULTSORT:Riau, Jom’e masjidi}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Indoneziyadagi masjidlar]]
[[Turkum:20-asr masjidlari]]