Al-Baytul Amin masjidi sahifasining manbasini koʻrish

{{Masjid
 |Oʻzbekcha nomi        = Al-Baytul Amin masjidi
 |Asl nomi   = {{Lang-id|Masjid Jami' Al-Baytul Amin}}
 |Tasvir             = 
 |Tasvir imzosi     = 
 |Tasvir kengligi      = 
 |Mamlakat                  = Indoneziya
 |Hudud turi             = 
 |Hudud                  = Sharqiy Yava viloyati
 |Joylashuv nomi = shahar
 |Shahar = Jember
 |Koordinatalar ={{Coord|8|10|6|S|113|42|2|E|display=inline.title}}
 |Joylashuvi =
 |Manzil                   = 
  |lat_dir =N|lat_deg =|lat_min =|lat_sec =
  |lon_dir =E|lon_deg =|lon_min =|lon_sec = 
  |region     =   
  |CoordScale = 
 |Maqomi                  = 
 |Maktab yoʻnalishi          = sunniy
 |IDB                     = 
 |Mulkdor             = 
 |Masjid turi              = Jomeʼ-Masjid
 |Meʼmoriy uslub     = Yevropa va arab meʼmorchiligi
 |Loyiha muallifi           = 
 |Meʼmor              = Yaying Kaliefadi Kesser
 |Binokor               = 
 |Binokorlik tashabbuschisi = 
 |Homiylar          = 
 |Asosiy sana           = 1976-yil
 |Qurila boshladi    = 
 |Qurilib bitkazildi = 
 |Imom                    = 
 |Holati               = amaldagi
 |Umumiy maydoni           = 
 |Oʻlchami                 = 
 |Bino maydoni       = 
 |Hajmi             = 2,000{{En dash}}3,000 nafar namozxon binoda, 5,000 nafar namozxon hovlida
 |Gumbazlar soni      = 7 ta
 |Balandligi                  = 
 |Gumbaz balandligi           = {{Convert|14.585|m}} (asosiysi)
 |Gumbaz yoʻgʻonligi          = {{Convert|34|m}} (asosiysi)</br> {{Convert|20|m}} (keyingi yirik gumbazlar)
 |Minoralar soni    = 1 ta
 |Minoralar balandligi         = {{Convert|32.9|m}}
 |Qurilish materiali                = 
 |Tarovih                 = +
 |Saharlik va iftor           = +
 |Kutubxona              = 
 |Madrasa                 = 
 |Sayt                    = 
 |Qoʻshimcha maʼlumotlar = <!--{{mosque-stub}} --> 
}}
'''Al-Baytul Amin masjidi''' ({{Lang-id|Masjid Jami' Al-Baytul Amin}}) – [[Indoneziya]]ning Sharqiy Yava viloyati, [[Jember]] shahridagi {{Lang|id|alun-alun}} (shahar maydoni) yaqinida joylashgan masjid. Majmua ikki binodan iborat: 1894-yilgacha qurilgan [[mustamlaka davri]] masjidi va 1976-yilda foydalanishga topshirilgan yetti gumbazli inshoot. Birinchisi hozir maktab sifatida ishlatiladi. Ikkinchisi esa [[Surabaya]]da faoliyat yuritgan meʼmor Yaying Kaliefadi Kesser tomonidan loyihalangan boʻlib, [[Jakarta]]dagi [[Parlament majmuasi]]ga oʻxshaydi. Yetti gumbazli inshootda islomning turli jihatlariga ishoralar koʻp boʻlib, jumladan yetti osmon, [[Islomning besh ustuni|besh ustun]] va [[Imon|iymon]], boʻysunish hamda [[Ehson|goʻzallik yaratish]]ning uch unsuriga murojaat qilinadi.

== Tavsifi ==
Al-Baytul Amin masjidi Indoneziyaning Sharqiy Yava viloyati, [[Jember]] shahrida joylashgan{{Sfn|Solichah|2023}}, manzili: Patrang, Jember Lor, Sulton Agung koʻchasi 2-uy{{Sfn|Siswanto|2025}}. U {{Lang|id|alun-alun}} (shahar maydoni) yaqinida joylashgan{{Sfn|Surabaya Today|2023}}, old tomonida esa ichi boʻsh keramika gʻishtlardan terilgan hovli mavjud{{Sfn|Ijal|2022}}. Masjid gumbazlar ostida 2,000{{En dash}}3,000 kishini sigʻdira oladi, hovlida esa yana 5,000 nafar jamoatni joylashtirish mumkin{{Sfn|Permani|2025}}.

Dastlabki masjid mahalliy, Yevropa va arab meʼmorchiligi uygʻunligidan iborat edi{{Sfn|Solichah|2023}}. Eski masjidning shimolida joylashgan hozirgi masjid esa{{Sfn|Surabaya Today|2023}}. oʻzaro tutash yetti gumbazdan iborat boʻlib, [[islom kosmologiyasi]]dagi yetti osmonni ifodalaydi{{Sfn|Solichah|2023}}. Bu gumbazlar pastdagi xonalar maydonining deyarli barchasini yopib turadi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=13}}, shuningdek, balandligi {{Convert|32.9|m}} ga yetadigan besh qirrali bitta [[Minora|minora]]ni ham oʻz ichiga oladi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=17}}. Gumbazlarning bir-biriga kirishib ketgan shakli tufayli mahalliy aholi orasida masjid {{Lang|id|masjid keong}} („salyangoz masjidi“) nomi bilan mashhur{{Sfn|Ijal|2022}}.

Diametri {{Convert|34|m}} va eng baland nuqtasi {{Convert|14.585|m}} boʻlgan markaziy gumbaz ikki qavatdan iborat{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=14}}. Ikkinchi qavat balandligi {{Convert|6|m}} boʻlgan, aylana uzunligi taxminan {{Convert|2|m}} ni tashkil etuvchi oʻn yetti ustun bilan koʻtarib turiladi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|pp=14-15}}. Ustunlar soni [[Indoneziya mustaqilligi]] sanasini (1945-yil 17-avgust) hamda Muhammadga birinchi vahiy kelgan ehtimoliy sanalardan birini (17-Ramazon) ramziy ifodalaydi. Ushbu gumbazdagi [[Mehrob|mehrob]] uch ravoqdan iborat boʻlib, [[Imon|iymon]], boʻysunish va [[Ehson|goʻzallik yaratish]]ni anglatadi{{Sfn|Solichah|2023}}. Asosiy ravoq tepasiga [[Toha surasi]]ning 14-oyati yozilgan, chap va oʻng ravoqlar tepasiga esa [[Alloh]] va Paygʻambar [[Muhammad]]ning ismlari bitilgan. Gumbaz atrofida [[Nur surasi]] yozilgan{{Sfn|Ijal|2022}}. Pol qismi Italiyadan keltirilgan [[Karrara marmari]]dan yasalgan{{Sfn|Solichah|2023}}.

Asosiy gumbazning chap va oʻng tomonidagi navbatdagi eng yirik gumbazlar diametri {{Convert|20|m}} va eng baland nuqtasi {{Convert|8.43|m}} ga teng. Bundan ham chaproqda va oʻngroqda joylashgan navbatdagi gumbazlar diametri {{Convert|11|m}} va eng baland nuqtasi {{Convert|5.95|m}} ga teng. Bu toʻrtta gumbaz ham ibodat uchun ishlatiladi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=13}}. Markaziy gumbaz bilan birga bu besh ibodat makoni [[Namoz|farz namozlar]]ning beshtasini, shuningdek [[Islomning besh ustuni|islomning besh ustuni]]ni ramziy ifodalashi koʻzda tutilgan{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=14}}. Tashqi chap va oʻng tomonda eng kichik ikki gumbaz boʻlib, ularda ''[[tahorat]]'' (abdest) uchun joy ajratilgan. Bu gumbazlarning diametri {{Convert|8|m}} boʻlib, balandligi {{Convert|4.22|m}} ga yetadi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=13}}. Tahorat uchun suv gumbazlarning ichki devori boʻylab qurilgan favvoralardan, shuningdek markaziy ustundan keladigan quvurdan olinadi{{Sfn|Yudianto|Febriyanti|Sunardi|Sugiarti|2021|p=16}}.

== Yana qarang ==
{{Stack|{{Portal|Indoneziya|Islom}}}}
* [[Indoneziyada Islom]]
* [[Indoneziyadagi masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
{{commons category-inline}}
{{mosque-stub}}

{{DEFAULTSORT:Al-Baytul Amin masjidi}}
{{Tashqi_havolalar}}
[[Turkum:Indoneziyadagi masjidlar]]