Al-Munzir III Laxmiy sahifasining manbasini koʻrish

{{Hukmdor|ismi=Al-Munzir III|davlat=[[Laxmidlar davlati|Laxmidlar (Hira) davlati]]|lavozim=[[podshoh]]|hukmronligining boshlanishi=taxminan 505-yil|hukmronligining tugashi=554-yil|tugʻilgan sanasi=V asr|oʻtmishdosh=Imru ul-Qays III|voris=[[Amr III ibn Al-Munzir|Amr III]]|vafot sanasi=554-yil|vafot joyi=Qinnasrin|turmush oʻrtogʻi=Hind binti Al-Horis|farzandlari=[[Amr III ibn al-Munzir]], Qobus ibn al-Munzir, Al-Munzir IV ibn al-Munzir|sulola=[[Laxmiylar sulolasi]]|otasi=Imru ul-Qays III|onasi=Mo us-samo (asl ismi Maryam yoki Moviya)}}
'''Al-Munzir ІІІ ibn Imru ul-Qays III''' – „Al-Munzir ІІІ ibn Mo us-samo“ deb ham atalgan, [[Laxmiylar sulolasi]]dan boʻlgan, [[Hira davlati|Laxmiylar (Hira) davlati]]da 505—554-yillar orasida hukmronlik qilgan podshohi. Al-Munzir ІІІ (505—554) [[Eron]]ning [[Sosoniylar|Sosoniylar sulolasi]]dan shohanshohlari [[Qubod I]] (488—531) va [[Xusrav I Anushirvon]] (531—579), [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] [[imperator|imperatori]] [[Yustinian I]] (527—565), [[Gʻassoniylar davlati]] podshosi [[Al-Horis II bin Jabala]] (529—569)lar bilan zamondosh boʻlgan. Yarim asr davom etgan uning hukmronlik davri [[Hira davlati]]ning bir necha bor yuksalishi va tushkunligi bilan xarakterlanadi. Aksariyat hollarda bunga sabab Hira atrofida vujudga kelgan tashqi muhit boʻldi<ref>Hasanov A. Qadimgi Arabiston va ilk islom: I kitob. Johiliya asri. − Toshkent: „Toshkent islom universiteti“, 2001. 122-bet.</ref>.
== Oilasi ==
[[Imru ul-Qays III]] Nizor guruhidan boʻlgan Rabia qabilasi bilan kurashib, ulardan „[[Mo us-samo]]“ (arabcha „Osmon suvi“ degani) laqabli goʻzal qizni olib qochib, unga uylandi. Mo us-samoning asli ismi Maryam yoki Moviya boʻlib, undan Al-Munzir III ibn Mo us-samo laqabi atalgan [[Hira]]ning eng dongdor hokimlaridan biri Al-Munzir tugʻilgan<ref>Hasanov A. Qadimgi Arabiston va ilk islom: I kitob. Johiliya asri. − Toshkent: „Toshkent islom universiteti“, 2001. 122-bet.</ref>. Uning rafiqasi [[Kinda|Kinda davlati]] podshosining qizi Hind boʻlgan. Uning [[Amr III ibn Al-Munzir]], [[Qobus ibn Al-Munzir]], [[Al-Munzir IV]] kabi bir qancha oʻgʻillari boʻlgan.
== Eron va Kinda bilan aloqalar ==
Dastlab, Al-Munzirning [[Mazdakiylik|Mazdak taʼlimoti]]ga munosabati [[Hira davlati]] uchun qimmatga tushdi. [[Mazdakiylar harakati]]ning Eronda keng yoyilishi va uning yutuqlari shohanshoh [[Qubod I]] ning bu harakatga munosabati tufayli yuz bergandi. [[Qubod I]] mazdakiylardan [[Sosoniylar davlati]] zodagonlariga qarshi kurashda foydalanishga qaror qilgandi. Shohanshoh Munzirni ham [[Mazdak ibn Hamdodon|Mazdak]] taʼlimotini qabul qilishga daʼvat qildi, ammo Munzir bunga koʻnmadi. Ayni vaqtda Markaziy [[Arabiston yarim oroli|Arabiston]]da vujudga kelgan [[Kinda|Kinda davlati]]ning hokimi Al-Horis bin Amr bu daʼvatni qabul qildi. [[Qubod I]] qoʻshin tortib kelishidan qoʻrqqan Munzir III poytaxti Hirani tashlab birmuncha muddat Anborda yashadi. Xuddi shu paytda [[Qubod I]]ning madadiga tayangan Al-Horis bin Amr Hira yerlariga bostirib kirib, uning katta qismini egalladi. Ammo bunday holat koʻpga choʻzilmadi. Eronda [[Qubod I]] oʻz maqsadiga erishgach, yaʼni zodagonlarning iqtisodiy va siyosiy qudratiga [[Mazdakiylar harakati|mazdakiylar]] yordamida zarba bergach, mazdakiylarning oʻziga qarshi kurasha boshladi<ref>Shifman. Nadpis iz Ravvafi. S. 29-36.</ref>. Bunday siyosat Kinda hukmdori Al-Horis bin Amrni taʼsirini susaytirdi va tez orada Munzir III Hiradan [[kinda|kindiy]]larni quvib chiqarishga erishdi<ref>Piotrovskiy. Prorocheskoye dvijeniye. S. 19-20; Ali. Tarix al-Arab. V jild. 24-bet</ref>.
== Vizantiya bilan janglar ==
Munzir III [[Eron]]-[[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] urushlarida Eron tomonida turib bir necha janglarda qatnashdi. [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] sarkardasi Velisariyning shimolda [[Armaniston]]da harakat qilayotganidan foydalanib, Munzir III [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]]ga qarashli [[Suriya]] yerlariga bostirib kirdi. 529-yili u Antioxiyagacha boʻlgan yerlarni taladi. Vizantiya imperatori [[Yustinian I]] oʻz vassali [[Gʻassoniylar davlati|Gʻassoniylar davlati]] podshosi Al-Horis II bin Jabalaga murojaat qildi<ref>Hasanov A. Qadimgi Arabiston va ilk islom: I kitob. Johiliya asri. − Toshkent: „Toshkent islom universiteti“, 2001. 123-bet.</ref>.
== Gʻassoniylar bilan urush ==
[[Gʻassoniylar davlati|Gʻassoniylar]] va [[Laxmiylar|laxmiylar]] qoʻshini oʻrtasida bir necha toʻqnashuvlar yuz berdi. Bu janglar asosan [[Damashq]] va Tadmurni bogʻlab turgan „Strata“ deb atalmish harbiy yoʻl atrofida olib borildi. Aksariyat hollarda Munzirning qoʻli baland kelardi. Janglarning birida Munzir III [[Al-Horis II ibn Jabala|Al-Horis]]ning oʻgʻlini asir olib, shu zahotiyoq uni [[Al-Uzza]] ayol maʼbudiga qurbonlik qildi. Boshqa jangda u 400 rohiba ayollarni xuddi shu but sharafiga [[qurbonlik]] qilgani haqida maʼlumotlar kelgan. Nihoyat, ana shu urushlarning oxirida (554-yil) [[Qinnasrin]] yaqinida yuz bergan jangda [[Gʻassoniylar davlati|gʻassoniylar]] podshosi hiyla ishlatib toʻla gʻalaba qozondi va Munzirni ikki oʻgʻli bilan birga qatl qildi. Bu jang arab tarixiy adabiyotida „Halima kuni“ nomini olgan. Undan keyin taxtga oʻgʻli [[Amr III ibn Al-Munzir]] oʻtirdi<ref>Hasanov A. Qadimgi Arabiston va ilk islom: I kitob. Johiliya asri. − Toshkent: „Toshkent islom universiteti“, 2001. 123-bet.</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Hukmdorlar]]
[[Turkum:Tarixiy shaxslar]]
[[Turkum:Shohlar]]