Bagʻdod nizomiyasi
Бағдод низомияси (арабча: المدرسة النظامية في بغداد), илк низомийлардан бири. У 1065-йилда Бағдодда ташкил этилган. 1091-йил июл ойида Низомулмулк 33 ёшли ал-Ғаззолийни мактабга профессор этиб тайинлайган[1]. Бепул таълимни таклиф қилувчи муассаса[2] „Ўрта асрлар дунёсининг энг йирик университети“ сифатида таърифланган. Бербер Муваҳҳидлар сулоласининг асосчиси Ибн Тумарт мазкур мактабда ўқиган ва Ғаззолий, ал-Кия ал-Ҳарросийдан таҳсил олган[3][4]. Низомулмулкнинг куёви Муғатил ибн Бакрий ҳам мактабда ишлаган. 1096-йилда, Ғаззолий низомияни тарк этганида, унда 3000 талаба таҳсил олган[5]. 1116-йилда Муҳаммад Шаҳросоний низомияда дарс берган[6]. 1170-йилларда давлат арбоби Баҳоуддин Мосулда дарс беришдан олдин низомияда дарс берган, Имодуддин Исфаҳоний эса 12-аср охирида у ерда таҳсил олган.
Форс шоири Саъдий Шерозий 13-аср бошларида саёҳатга чиққан вақтида низомияда таҳсил олган. У 1258-йилда Бағдодни талон-тарож қилиш чоғида Хулагу бошчилигидаги мўғул Илхонлик босқинчилари томонидан вайрон қилингани ҳақида ўз гувоҳи бўлганлар қаторида бўлган. У Бағдоддаги „Низомийя“да ўқиган кунларини аниқ эслайди:
Низомияда бир курсдошим менга ёмон муносабатда бўлди ва мен ўқитувчимга: „Мен ундан тўғрироқ жавоб берсам, ҳасадгўй одам хафа бўлади“, деб айтдим. Профессор жавоб берди: „Дўстингнинг ҳасади сенга ёқмайди, лекин ким айтди сенга ғийбат мақтовга лойиқ деб, агар у ҳасад йўлида ҳалок бўлишни истаса, сен унга туҳмат йўли билан қўшиласан“.
Ўқув дастури дастлаб диний фанлар, ислом ҳуқуқи, араб адабиёти ва арифметикага қаратилган бўлса, кейинчалик тарих, математика, физика фанлари ва мусиқа фанларига ҳам эътибор берила бошланган[7].
Яна қаранг
- Абу Исъҳоқ Шерозий
- Мустансирия мадрасаси, яна бир Бағдод мактаби, 1233-йилда ташкил этилган
- Мадраса
- Ислом олтин даври
Манбалар
- ↑ Гҳазали
- ↑ Блаcк, А. А Ҳисторй оф Исламиc Политиcал Тҳоугҳт – Фром тҳе Пропҳет то тҳе Пресент. Cамбридге: Эдинбургҳ Университй Пресс, 2001.
- ↑ „Wелcоме | Религиоус Студиэс“.
- ↑ Шарīф, Wилям. Тҳе Деарест Қуэст: А Биограпҳй оф Ибн Тумарт. Лулу Пресс, 2010 — 66–67-бет. ИСБН 9781445278254.
- ↑ „Фаступдате шеэт“. www.гҳазали.орг. Қаралди: 2017-йил 13-сентябр.
- ↑ „Шаҳрастани“. www.муслимпҳилосопҳй.cом. Қаралди: 2023-йил 18-март.
- ↑ Б. Г. Массиалас & С. А. Жаррар (1987), „Cонфлиcц ин эдуcатион ин тҳе Араб wорлд: Тҳе пресент чалленге“, Араб Студиэс Қуартерлй: „Субжеcц суч ас ҳисторй, матҳематиcс, пҳйсиcал сcиэнcес, анд мусиc wере аддед то тҳе cурриcулум оф Ал-Низамияҳ ат а латер тиме.“
Адабиётлар
- Макдиси, Жорж: „Ўрта асрларда Мадраса ва Университет“, Студиа Исламиcа, Но. 32 (1970), пп. 255–264