Aladağ sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Aladağ|mavqe=[[Tuman]]|tasvir=[[Tasvir:Aladağ - panoramio.jpg|250px]]<br />[[Tasvir:Latrans-Turkey location Adana.svg|350px]]<br />[[Tasvir:Adana_districts.png|Adananing siyosiy xaritasi|350px]]|mamlakat=Turkiya|mintaqa turi=Qora dengiz|rasmiy til=Turk tili|aholi=15,998|sanalgan yil=2020|avtomobil kodi=01|sayt=[http://www.aladag.gov.tr/ www.aladag.gov.tr]}}'''Aladağ''' — [[Adana]] [[Okrug|viloyatiga]] qarashli tuman.

Sharqda [[Kozan, Adana|Kozan]] tumani, janubda [[İmamoğlu]] va [[Karaisalı, Adana|Karaisali]] tumanlari, gʻarbda [[Pozanti]] tumani, shimolda [[Nig'de viloyati|Ni]][[İmamoğlu|ğ]]de va [[Qayseri|Kayseri]] viloyatlari joylashgan. Maydoni 1347 km². Aholisi 2020-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra 15,998 kishi<ref name="Aladağ ilçesi-2">{{Veb manbasi|url=http://www.aladag.bel.tr/|sarlavha=Coğrafya ve İdari Yapı|qaralgan sana=4 Ekim|nashriyot=Aladağ Belediyesi|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150429220303/http://aladag.bel.tr/|arxivsana=29 Nisan 2015}}</ref>.Tuman markazi — Aladağ shahri. Dastlab ''Karsantı'' nomi bilan tanilgan Karaisalı 1987-yilda tumanga aylantirilgan<ref name="Aladağ, Adana-3">{{Kitob manbasi|title="Türkiye'deki tarihsel adlar"|url=https://archive.org/details/turkiyedekitarih0000umar|publisher=İnkılâp Kitabevi|year=1993|pages=s. 396}}</ref>. Okrugning shimoliy qismida [[Tavr togʻlari|Toros togʻlarining]] [[Antitavr]] (Aladağ)lar deb nomlangan qismi joylashgan. Tuman oʻz nomini shu togʻlardan olgan. Geografik jihatdan togʻli hududda joylashganligi sababli [[Turkiya qishloq xo'jaligi|qishloq xoʻjaligida]] hosildorlik past. 6360-sonli qonun bilan markaz tuman munitsipalitetiga aylantirilgan. U 31 ta mahallani oʻz ichiga oladi<ref name="Aladağ ilçesi-2" />.

Turizm nuqtayi nazaridan eng mashhur joylar: Akören cherkovi, Meydan qal’asi, Küp sharsharasi, Ağacakise yodgorlik daraxti, Simit, Eğner va Kapuzbaşı sharsharalari, Mazilik Ören qal’asi, Posyağbasan qal’asi, Sandıklı va Acı su kabilardir.
== Etimalogiyasi ==
Aladağning avvalgi nomi ''Karaköy'' boʻlib, u 1973-yilda ''Karsantı'' oʻlaroq oʻzgartirilgan. 1987-yilda Karsantı tuman markaziga aylangach, hozirgi nomini olgan. Tuman nomi [[Tavr togʻlari|Tavr togʻlarining]] [[Antitavr|Aladağlar]] deb nomlangan qismidan kelib chiqqan<ref name="Aladağ, Adana-2">{{Kitob manbasi|title="Şehrim! Adını kim koydu?"|year=2004|publisher=Tablet Basım Yayın|pages=s. 61}}</ref>. Bu nom [[Qadimgi dunyo tarixi|Qadim]] [[Onadoʻli|Onadoʻlida]] soʻzlashilgan Luvi tilidan kelib chiqqani taxmin qilinadi<ref name="Aladağ, Adana-3" />. [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli davlati]] manbalarida ''Karsandı'' shaklida qayd qilingan. Shuningdek, Karaköy nomi bilan ham tilga olinadi<ref name="Aladağ, Adana-4">{{Kitob manbasi|title="Dahiliye Mektubi Kalemi"|year=1894|pages=dosya no: 191, gömlek no: 3}}</ref>.

== Tarixi ==
Qadimiy aholi yashash manzilgohi sifatida bilingan Aladağ [[Xettlar|Xet]], [[Rim imperiyasi|Rim]] va [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] hukmronligidan soʻng [[Saljuqiylar|Saljuqiylar sulolasi]] davrida koʻchmanchi aholi kelib oʻrnasha boshlagan. 1360-yillarda shahar Ramazonoʻgʻullari bekligiga keyinchalik esa [[Salim I Yovuz|Yavuz Sulton Salim]] davrida Usmonli imperiyasiga qoʻshib olingan<ref name="Aladağ, Adana-5">{{Veb manbasi|url=http://www.aladag.bel.tr/|sarlavha=İlçe Tarihi|qaralgan sana=4 Ekim|nashriyot=Aladağ Belediyesi|til=Türkçe|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150429220303/http://aladag.bel.tr/|arxivsana=29 Nisan 2015}}</ref>. [[1973-yil]]da bu hududda alohida maʼmuriy markaz tashkil etilgan. [[1987-yil|1987-yildan]] Aladağ shu nomdagi tuman markaziga aylangan<ref name="Aladağ, Adana-2" />.

== Mahallalar ==
{| class="wikitable"
| rowspan="2" |#
| rowspan="2" |Mahalla
| rowspan="2" |Km*
| rowspan="2" |Balandligi
| colspan="4" |'''Aholisi'''
|-
|- bgcolor="#ccccff"
|2016<ref>TÜİK 31 Ocak 2017 verileri</ref>
|2017
|2018
|2019
|
|-
|1
|'''Akpınar Mah.'''
|'''4,4'''
|
|'''486'''
|449
|
|
|-
|2
|'''Başpınar Mah.'''
|'''4,1'''
|
|'''713'''
|693
|
|
|-
|3
|'''Mansurlu Mah.'''
|'''3,5'''
|
|'''1.519'''
|1.497
|
|
|-
|4
|'''Sinanpaşa Mah.'''
|'''0,0'''
|
|'''1.489'''
|1.441
|
|
|-
|- bgcolor="#B9FFC5"
|
|'''ALADAĞ (Merkez)'''
|
|'''862'''
|'''4.207'''
|'''4.080'''
|
|
|-
|5
|[[Akören, Aladağ|Akören]] Mah.
|17,9
|427
|996
|958
|
|
|-
|6
|[[Boztahta, Aladağ|Boztahta]] Mah.
|32,8
|296
|255
|262
|
|
|-
|7
|[[Büyüksofulu, Aladağ|Büyüksofulu]] Mah.
|27,3
|1.046
|1.697
|1.664
|
|
|-
|8
|[[Ceritler, Aladağ|Ceritler]] Mah.
|12,7
|882
|1.031
|974
|
|
|-
|9
|[[Dayılar, Aladağ|Dayılar]] Mah.
|24,1
|246
|118
|108
|
|
|-
|10
|[[Darılık, Aladağ|Darılık]] Mah.
|13,2
|823
|144
|139
|
|
|-
|11
|[[Dölekli, Aladağ|Dölekli]] Mah.
|22,8
|800
|602
|584
|
|
|-
|12
|[[Ebrişim, Aladağ|Ebrişim]] Mah.
|14,7
|966
|127
|125
|
|
|-
|13
|[[Eğner, Aladağ|Eğner]] Mah.
|22,2
|271
|133
|124
|
|
|-
|14
|[[Gerdibi, Aladağ|Gerdibi]] Mah.
|38,0
|925
|1.208
|1.166
|
|
|-
|15
|[[Gireğiyeniköy, Aladağ|Gireğiyeniköy]] Mah.
|6,5
|976
|293
|293
|
|
|-
|16
|[[Gökçeköy, Aladağ|Gökçeköy]] Mah.
|104,0
|560
|299
|296
|
|
|-
|17
|[[Kabasakal, Aladağ|Kabasakal]] Mah.
|6,9
|684
|226
|214
|
|
|-
|18
|[[Karahan, Aladağ|Karahan]] Mah.
|103,0
|749
|215
|212
|
|
|-
|19
|[[Kıcak, Aladağ|Kıcak]] Mah.
|23,9
|996
|867
|864
|
|
|-
|20
|[[Kışlak, Aladağ|Kışlak]] Mah.
|106,0
|870
|268
|234
|
|
|-
|21
|[[Kızıldam, Aladağ|Kızıldam]] Mah.
|21,1
|1.164
|540
|557
|
|
|-
|22
|[[Kökez, Aladağ|Kökez]] Mah.
|15,2
|829
|1.036
|1.037
|
|
|-
|23
|[[Köprücük, Aladağ|Köprücük]] Mah.
|34,7
|1.015
|363
|340
|
|
|-
|24
|[[Küp, Aladağ|Küp]] Mah.
|38,0
|813
|81
|73
|
|
|-
|25
|[[Madenli, Aladağ|Madenli]] Mah.
|18,7
|921
|107
|98
|
|
|-
|26
|[[Mazılık, Aladağ|Mazılık]] Mah.
|10,8
|825
|95
|91
|
|
|-
|27
|[[Posyağbasan, Aladağ|Posyağbasan]] Mah.
|21,4
|847
|405
|396
|
|
|-
|28
|[[Topallı, Aladağ|Topallı]] Mah.
|39,5
|170
|258
|248
|
|
|-
|29
|[[Uzunkuyu, Aladağ|Uzunkuyu]] Mah.
|14,2
|711
|215
|209
|
|
|-
|30
|[[Yetimli, Aladağ|Yetimli]] Mah.
|13,6
|853
|456
|462
|
|
|-
|31
|[[Yüksekören, Aladağ|Yüksekören]] Mah.
|30,8
|575
|91
|88
|
|
|-
|- bgcolor="#ffdba4"
|
|ALADAĞ (tog‘li qismi)
|
|
|12.126
|11.816
|
|
|-
|- bgcolor="#00ffff"
|
|'''ALADAĞ  '''
|
|
|'''16.333'''
|'''15.896'''
|
|
|}
<small>'''Eslatma:''' Qishloq aholisi 2013-yildan beri jadvalga kiritilmagan, chunki yangi qabul qilingan metropoliten qonuniga koʻra, qishloqlar mahalla maqomidadir.</small>

Aladağning 31 mahallasidan 4 tasi markazda joylashgan. 4080 nafar aholi (25,7%) markaziy mahallalarda istiqomat qilib keladi. Aladağning markazdan eng chetda joylashgan mahallasi 106.km uzoqlikda joylashgan '''Kışlak'''dir. Aholisi eng koʻp boʻlgan '''Büyüksofulu''' mahallasida 1664 kishi yashaydi. 2017-yil hisobotiga koʻra, Aladağ aholisi 2,68%ga kamaygan<ref name=":0">TÜİK 1 Şubat 2018 verileri</ref>.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
[[Turkum:Adana tumanlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]