Aldabra sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:NASA Aldabra Atoll.jpg|right|thumb| Aldabra atolli|251x251px]]'''Aldabra''' ({{Lang-en|Aldabra}}, {{Lang-fr|Aldabra}})  — [[Hind okeani|Hind okeanidagi]] atol (marjon oroli), [[Seyshel orollari]] davlatiga mansub, Aldabra orollari guruhi tarkibiga kiradi.
== Geografiya ==
[[Fayl:Aldabra_islands_seychelles_76.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Aldabra_islands_seychelles_76.jpg/220px-Aldabra_islands_seychelles_76.jpg|left|thumb| Aldabra atolli.]]
Bu [[Rojdestvo oroli|Rojdestvo orolidan]] (yoki Kiritimati) keyin dunyodagi ikkinchi eng katta atoldir.

Oʻlchamlari: uzunligi 34 km va kengligi 14,5 km, balandligi dengiz sathidan 8 m gacha. Lagunaning maydoni 224 km². Atollning tubiga choʻkkan suv osti vulqonining krateri (ogʻzi) joylashgan.

Soʻnggi ikki million yil ichida Aldabra atolli [[Hind okeani|Hind okeaniga]] kamida olti marta choʻkib, yana yuzaga chiqdi. Buning sababi muzlik davrining boshlanishi bilan dunyo ummoni sathining isishi bilan almashinib kamayishi yoki koʻtarilishi edi.

Atoll quyidagi asosiy orollardan (18 ta kichikroq) iborat:

* Janubiy yoki Grand Terre (Grand Terre, 116,1 km²).
* Oʻrta yoki Malabar (Malabar, 26,8 km²).
* Wyestern yoki Picard (Picard, 9,4 km²).
* Polimni (4,75 km²). 

== Tarixi ==
[[Fayl:О._Альдабра_Индийский_океан.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0e/%D0%9E._%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0_%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BE%D0%BA%D0%B5%D0%B0%D0%BD.jpg/150px-%D0%9E._%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0_%D0%98%D0%BD%D0%B4%D0%B8%D0%B9%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9_%D0%BE%D0%BA%D0%B5%D0%B0%D0%BD.jpg|left|thumb|150x150px| Aldabra, 1978-yil]]
[[XX asr|XX-asrga]] qadar qaroqchilar uzoq vaqt davomida Seyshel orollarini boshqarishgan. 

[[1840]]-yildan buyon atoll Hindiston orollarining gʻarbiy qismida Testudo gigantea gigant toshbaqasi omon qolgan oxirgi maskani edi. “[[Sovuq urush]]” davrida Britaniya harbiy idorasi orolda radiostansiya va harbiy aerodrom barpo etish niyatini e’lon qildi, bu esa ekologlarning noroziligiga sabab boʻldi<ref>Англия // журнал «Охота и охотничье хозяйство», № 4, 1970. стр.46</ref>.

[[1978]]-yilda atoll Sovet geograflari tomonidan "Akademik Petrovskiy" ilmiy-tadqiqot kemasida, 9-reysda oʻrganildi<ref>Острова западной части Индийского океана / ред. Л. Г. Никифоров. М.: Изд-во МГУ, 1982. 200 с.</ref>.

[[1978]]-yilda atoll Sovet geograflari tomonidan "Akademik Petrovskiy" ilmiy-tadqiqot kemasida, 9-reysda oʻrganildi.

== Tabiatni muhofaza qilish ==
[[Fayl:О._Альдабра_-_поднятый_атолл_в_архипелаге_Сейшельских_островов.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e1/%D0%9E._%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0_-_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BB_%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B2.jpg/150px-%D0%9E._%D0%90%D0%BB%D1%8C%D0%B4%D0%B0%D0%B1%D1%80%D0%B0_-_%D0%BF%D0%BE%D0%B4%D0%BD%D1%8F%D1%82%D1%8B%D0%B9_%D0%B0%D1%82%D0%BE%D0%BB%D0%BB_%D0%B2_%D0%B0%D1%80%D1%85%D0%B8%D0%BF%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D0%B3%D0%B5_%D0%A1%D0%B5%D0%B9%D1%88%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D1%85_%D0%BE%D1%81%D1%82%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%BE%D0%B2.jpg|left|thumb|150x150px| Toshbaqalar, 1978-yil]]
Orolda ulkan quruqlik toshbaqalarining (Seyshel orollari gigant toshbaqasi) noyob populyasiyasi (152 000 dan ortiq) yashaydi.

[[1982]]-yilda Aldabra atolli noyob tabiiy yodgorlik sifatida [[UNESCO|YUNESKO]]ning [[Jahon merosi|Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan]]. Aldabra sivilizasiya tomonidan deyarli qoʻl urilmagan yer yuzida qolgan sanoqli marjon atollaridan biridir. [[1982]]-yilda Aldabra atolli noyob tabiiy yodgorlik sifatida YUNESKOning Butunjahon merosi roʻyxatiga kiritilgan. Aldabra sivilizasiya tomonidan deyarli qoʻl urilmagan yer yuzida qolgan sanoqli marjon atollaridan biridir.  

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* Aldabra. Sirli orolga sayohat. Hujjatli film // Dir. Stiv Lixtag. - [[Chexiya]], 2015-yil
* [http://www.aldabra.org/ www.aldabra.org]

[[Turkum:Alfavit boʻyicha butun jahon yodgorliklari]]