Ali Daya sahifasining manbasini koʻrish

'''Abulhasan Ali ibn Ubaydulloh Sodiq''' ({{lang-fa|ابوالحسن علی بن عبیدالله صادق}}), shuningdek, '''Ali Daya''' (علی دایا) dastlabki [[Gʻaznaviylar]] hukmdorlari xizmatida boʻlgan qoʻmondon. Biroq keyinchalik ularning eʼtiboridan tushib, qatl etilgan.

== Hayoti ==
Ali Dayaning nomi ilk bor 1030-yilda tilga olinadi. Oʻsha yili Gʻaznaviylar [[sulton]]i [[Mahmud Gʻaznaviy|Mahmud]] vafot etib, oʻrniga oʻgʻli [[Muhammad Gʻaznaviy|Muhammad]] taxtga oʻtirgan edi. Biroq Gʻaznaviy qoʻshinlarining katta qismi, jumladan, Ali Daya ham Muhammadga qarshi qoʻzgʻolon koʻtardi va uning tajribaliroq ukasi [[Masʼud Gʻaznaviy|Masʼud]] tomoniga oʻtdi. Masʼud oʻsha paytda [[Nishopur]]da edi{{sfn|Bosworth|1985|p=101}}. Oxir-oqibat Mas’ud gʻalaba qozondi va Ali Dayani uning [[vazir]]i [[Ahmad Maymandiy]] Gʻaznaviylar qoʻshinining [[Katta Xuroson|Xuroson]]dagi bosh qoʻmondoni (''[[sipohsolor]]'') etib tayinlandi. Shu tariqa Ali obroʻsizlangan [[Turkiy xalqlar|turkiy]] sarkarda Astigʻtegin oʻrnini egalladi. Tez orada Ali Daya {{nts|4000}} kishilik qoʻshin bilan [[Saljuqiylar davlati|saljuq turklari]]ga qarshi yuborildi. 1035-yilda esa Ali lavozimidan olinib, safdoshi [[Begtogʻdi]] Xurosondagi bosh qoʻmondon lavozimiga tayinlandi{{sfn|Bosworth|1989|p=86}}.

Ali Daya 1040-yilda boʻlib oʻtgan [[Dandanakon jangi]]da ham qatnashgan. Ushbu jangda Gʻaznaviylar halokatli magʻlubiyatga uchradi. Magʻlubiyat uchun Ali Daya va uning safdoshlarini aybdor deb bilgan Masʼud ularni qamab, soʻng [[Hindiston]]da qisqa fursatda qatl ettirdi{{sfn|Bosworth|1989|p=86}}{{sfn|Bosworth|1985|p=853}}. [[Forsiy xalqlar|Fors]] shoiri [[Manuchehriy]] Ali Dayaga bagʻishlab bitta lirik sheʼr yozgani maʼlum.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
{{refbegin}}
* {{cite encyclopedia | article = ʿALĪ B. ʿOBAYDALLĀH ṢĀDEQ | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/ali-b-obayd | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 8 | pages = 853 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 1985 }}
* {{cite encyclopedia | article = BEGTOḠDÏ | last = Bosworth | first = C. Edmund | url = http://www.iranicaonline.org/articles/begtogd-turkish-lit | encyclopedia  = Encyclopaedia Iranica, Vol. IV, Fasc. 1 | pages = 86 | location = London et al. | publisher = C. Edmund Bosworth | year = 1989 }}
* {{cite book | title = The Ornament of Histories: A History of the Eastern Islamic Lands AD 650-1041: The Persian Text of Abu Sa'id 'Abd Al-Hayy Gardizi | year = 2011 | publisher = I.B.Tauris | last = Bosworth | first = C. E. | author-link = C. E. Bosworth | pages = 1–169 | isbn = 978-1-84885-353-9 | url = https://books.google.com/books?id=VG36ym3H3CQC&q=false}}
{{refend}}


{{s-start}}
{{s-bef|before=[[Astigʻtegin]]}}
{{s-ttl|title=[[Katta Xuroson|Xuroson]] ''[[sipohsolor]]i'' |years=1030/1 — 1035}}
{{s-aft|after=[[Begtogʻdi]]}}
{{s-end}}


[[Turkum:1040-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:11-asr eroniylari]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar sarkardalari]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar davlatida qatl etilganlar]]
[[Turkum:Gʻaznaviylar hokimlari]]