Amazonka sahifasining manbasini koʻrish

{{Daryo
 |Nomi                       = Amazon daryosi
 |Asl nomi                     = {{lang-pt|Rio Amazonas}}
 |Tasvir                      = Rio Amazonas - Parintins.jpg
 |Tasvirga izoh                   = 
 |Xarita                      =Amazon river basin.png 
 |Xaritaga izoh                   =Amazon daryosining havzasi 
 |Uzunligi                     = 6400
 |Havza maydoni                   = 7050000
 |Havzasi                      = 
 |Daryolar havzasi                 = 
 |Suv sarfi                     = 209000
 |Oʻlchangan joyi                  = Quyilish joyi
 |Boshlanishi                    = [[And togʻlari]]
 |Boshlanish joyi                  = [[Nevado Mismi]]
 |Boshlanish joyining balandligi          = 110
 |s_lat_dir = S |s_lat_deg = 4 |s_lat_min = 26 |s_lat_sec = 25.10
 |s_lon_dir = W |s_lon_deg = 73 |s_lon_min = 26 |s_lon_sec = 50
 |Quyilishi                     = Atlantika okeani
 |Quyilish joyi                   = 
 |Quyilish joyining balandligi           = 0
 |m_lat_dir = S |m_lat_deg = 0 |m_lat_min = 35 |m_lat_sec = 35.94
 |m_lon_dir = W |m_lon_deg = 49 |m_lon_min = 57 |m_lon_sec = 22.59
 |Daryo burilishi                  = 0,016
 |Davlat                      = 
 |Mintaqa                      = 
 |Tuman                       = 
 |Vikiombordagi turkum               = Amazon River
}}'''Amazon daryosi''' yoki '''Amazonka''' ({{lang-pt|Rio Amazonas}}) — [[Janubiy Amerika|Janubiy Amerikadagi]] daryo, sersuvligi va havzasi maydonining kattaligi jihatidan dunyoda birinchi oʻrinda, uzunligi jihatidan (6,4 ming km, Ukayali irmogʻi bilan taxminan 7 ming km) Nil daryosidan keyin ikkinchi oʻrinda turadi. Amazon 7180 ming km² maydondan suv yigʻadi. Asosiy irmogʻi — Maranon. Sharqiy Kordilera togʻ tizmasini kesib oʻtgandan keyin Amazonka pasttekisligiga chiqadi va Ukayali daryosi bilan qoʻshilib Amazonni hosil qiladi. Amazonga taxminan 500 irmoq quyiladi, koʻpchiligi yirik daryo hisoblanadi. Oʻng tomondan Ukayali, Jurua, Madeyra, Tapajos, Shingu, chapdan — Isa, Yapura, Riu-Negru daryolari qoʻshilib kengaya boradi, oʻrta oqimida 5&nbsp;km, dengizga quyilish oldida 80-150&nbsp;km gacha kengayadi. Amazonning chuqurligi oʻrta oqimida taxminan 70 m, quyilish joyida 15-45 m. Daryo doim sersuv, may, iyun oylarida daryo sathi balandlashadi. Amazon yil davomida oʻz havzasidan 1 mlrd. tonna loyka oqizib keladi. Oʻrtacha suv sarfi 220 ming m³/sek. Aling irmoqlarida yirik viktoriya-re-giya oʻsimligi oʻsadi, suv hayvonlaridan lamantinlar, delfinlar, suv choʻchqalari yashaydi. 2000 baliq turi bor. Amazon kemalar qatnay oladigan qismining uz. 4300&nbsp;km. Manaus shahrigacha (okeandan 1690&nbsp;km) yirik okean kemalari qatnaydi. Asosiy portlari: Ikitos, Manaus, Obidus, Santa-rel, Belen<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.
[[Fayl:Amazonas floating village, Iquitos, Photo by Sascha Grabow.jpg|thumb|upright=1.1|Amazon daryosidagi suzuvchi qishloq, Ikitos]]

== Havolalar ==
{{manbalar}}
{{Brazil-geo-stub}}
{{OʻzME}}
[[Turkum:Braziliyadagi daryolar]]
[[Turkum:Perudagi daryolar]]
[[Turkum:Kolumbiyadagi daryolar]]