Amina Begim sahifasining manbasini koʻrish

{{For|bangladeshlik siyosatchi|Amina Begim (siyosatchi)}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi| tasvir= 

| tavsif         = [[Pir|Pironi]] Amina Begim
| tavallud_paytidagi_ismi    = Ora Ray Baker
| tavallud_sanasi     = 8-may 1892
| tavallud_joyi     = [[Albukerke|Albuquerque, Nyu-Meksiko]], AQSh
| vafot_sanasi     = 1 may 1949
| vafot_joyi    = [[Parij]], Fransiya

| kasbi     = [[Tasavvuf]]ning Gʻarb dunyosiga tarqalishida koʻrsatgan taʼsiri bilan tanilgan

| turmush_oʻrtogʻi= [[Inoyat Xon]]
| bolalari= [[Noor Inayat Khan|Nur-un-Niso]], Viloyat, [[Hidoyat]] va Xayr-un-Niso (Kler)
| qarindoshlari= Pierre Bernard (oʻgay aka)
| otasi          = Erastus Verren Beyker
}}

[[Pir|Pironi]] '''Amina Begim''' ([[Hindistoniy|hindustoncha]]: {{Lang|hi| अमीना बेगम}} / {{Lang|ur|{{Script/Nastaliq|امینہ بیگم}}}}; asl ismi '''Ora Ray Baker'''; 8-may 1892 – 1-may 1949){{Sfn|Fuller|1988|pp=30-32, 47-49}} yozuvchi va shoir boʻlib, u [[Tasavvuf|tasavvuf]] ustozi Inoyat Xonning rafiqasi{{Sfn|Curtis|2008|p=47}} va uning toʻrt farzandi onasi edi. Ikkinchi jahon urushi davrida [[SOE]] agenti boʻlgan [[Noor Inayat Khan|Nur-un-Niso]] (1914–1944), Viloyat (1916–2004), [[Hidoyat]] (1917–2016) va Xayr-un-Niso (Kler) (1919–2011){{Sfn|Keesing|1974|pp=106, 119}}.

== Hayoti ==
Baker birinchi marta [[Inoyat Xon]] bilan 1911-yilda Nyu-Yorkda uchrashgan, oʻshanda uning oʻgay akasi va homiysi [[Pierre Bernard]] bu mohir musiqachi va soʻfiy orifni oʻz tarbiyasidagi qizga hind musiqasini oʻrgatish uchun chaqirgan edi. Ammo u ularning turmush qurishiga qarshi chiqdi va Xon Londonga joʻnab ketdi. Baker Bernardning stolini yigʻishtirayotganida uning Hindistondagi uy manzilini topib oladi, xat yuboradi va u yolgʻiz holda Angliyaga qaytib ketadi. Ular 1912 yoki 1913-yilda Londonda turmush qurishdi va shu paytdan boshlab u „Amina Begim“ ismini oldi{{Sfn|Basu|2007|pp=19-21}}{{Sfn|Witteveen|1997|p=36}}. London va soʻng Parijda yashagach, ular Moskvaga sayohat qilishdi, u yerda u Nurni (1914-yil 1-yanvar) dunyoga keltirdi, yangi oila iyul oyida Parijga qaytdi. Birinchi jahon urushi avgustda boshlandi va ular urush yakunigacha Angliyaga joʻnab ketishdi. U „Bir yuz bir donadan iborat tasbeh“ nomli 101 ta sheʼr toʻplamini yozgan<ref>{{Cite web |date=2011-06-29 |title=Ameena Begum {{!}} WISE Muslim Women Ameena Begum |url=https://www.wisemuslimwomen.org/muslim-woman/ameena-begum/ |access-date=2025-06-05 |website=WISE Muslim Women}}</ref>. Baʼzi sheʼrlar [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] davrida yoʻqolgan, biroq 54 tasi saqlanib qolgan va 1998-yilda nashr etilgan{{Manba kerak|date=February 2025}}. Baʼzida u [[Mary Baker Eddy]]ning amakivachchasi deb ham qayd etilgan, biroq bu haqiqatga boʻlmasligi mumkin{{Efn|Robert Lovening taʼkidlashicha, "Ora Ray Baker haqidagi qisqa tarjimai hollarida, jumladan uning Xon bilan nikoh sanasi va Mary Baker Eddy bilan goʻyoki qarindoshlik aloqalariga oid koʻplab xatolar bor. Fuller nikoh guvohnomasidan ishonchli tarzda iqtibos keltiradi. Baker Eddy bilan bogʻliqlik masalasiga kelsak, bunday aloqaning mavjudligi aniq emas."{{Sfn|Love|2010|pp=360-361}}}}

[[Hidoyat Inoyat Xon]] shunday yozgan: „1926-yilda Hazrat Inoyat Xon Onamga alohida '[[Pir|Pironi]]' initsiatsiyasini berdi, bu faqat unga berilishi lozim boʻlgan martaba edi. Ushbu maxsus initsiatsiya hozirda ham, kelajakda ham Tasavvuf harakatida hech kimga berilmasligi kerak edi.“{{Sfn|Khan|1998|p=}}. Hazrat Inoyat Xon oʻz tarjimai holida, Amina Begimning yordamisiz u oʻzining Tasavvufiy xabarini Gʻarb dunyosiga yetkaza olmagan boʻlar edi, deb yozgan{{Sfn|Khan|1979|pp=115-118}}.

== Maqolalari va sheʼrlari ==
* {{Jurnal manbasi|title=Onaning vahyi |date=Fevral 1915 |magazine=The Sufi |volume=I |issue=1}}
* {{Jurnal manbasi|title=Sharqda ayollarning xonadon ichida saqlanishi |date=Sentabr 1915 |magazine=The Sufi |volume=I |issue=3}}
* {{Jurnal manbasi|title=Bugunning bolalari |date=May 1917 |magazine=The Sufi}}
* {{Jurnal manbasi|title=Senning Bir yuz donalik tasbehchingdan sheʼrlar |date=Noyabr 1988 |magazine=Caravanseari |pages=31–34 |url=https://caravanserai-magazine.blogspot.com/1988/01/1988-volume-1-sharda-pirani-ameena.html}} Sheʼrlar toʻplami.
* {{Kitob manbasi|title=Bir bor ekan... |chapter=Senning Bir yuz donalik tasbehchingdan sheʼrlar |date=Noyabr 1988 |publisher=Groningen |pages=53–87 }}
* {{Kitob manbasi|title=Bir yuz donalik tasbeh |date=2008 |publisher=Petama Books}}

== Izohlar ==
{{Notelist}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{Kitob manbasi|last1=Basu |first1=Shrabani |authorlink=Shrabani Basu |title=Josus malika: Nur Inoyat Xon hayoti |url=https://archive.org/details/spyprincesslifeo0000basu_q2n0 |date=2007 |publisher=Omega Publications |isbn=978-0-930872-78-6}}
* {{Kitob manbasi|editor1-last=Curtis |editor1-first=Edward E. IV |title=Amerikadagi musulmonlar boʻyicha Kolumbiya manba kitobi |date=2008 |publisher=Columbia Univ. Press |isbn=978-0-231-13957-1}}
* {{Kitob manbasi|last1=Fuller |first1=Jean Overton |author1-link=Jean Overton Fuller |title=Nur-un-nisa Inoyat Xon: Jorj kresti, MBE, oltin yulduzli "Krua de Gyer" sohibasi |date=1988 |publisher=East-West Publications |isbn=978-0-85692-067-7}}
* {{Kitob manbasi|last1=Helminski |first1=Camille Adams |title=Tasavvuf ayollari: Yashirin xazina |url=https://archive.org/details/womenofsufismhid0000unse |date=2003 |publisher=Shambhala |isbn=978-1-57062-967-9}}
* {{Kitob manbasi|last1=Keesing |first1=Elisabeth E. |title=Inoyat Xon: Biografiya |url=https://archive.org/details/inayatkhanbiogra0000kees |date=1974 |publisher=East-West Publications |isbn=978-0-7189-0243-8}}
* {{Kitob manbasi|last1=Khan |first1=Hidoyat |title=Pir-o-Murshid Inoyat Xon biografiyasi |date=1979 |publisher=East-West Publications |location=London |isbn=978-0-85692-013-4}}
* {{Kitob manbasi|last1=Khan |first1=Hidoyat |title=Bir bor ekan. Sevikli otam va onam haqidagi dastlabki kunlar hikoyalari |publisher=Groningen |year=1998}}
* {{Kitob manbasi|last1=Love |first1=Robert |title=Buyuk Um: Amerikada yoga paydo bo‘lishining kutilmagan tarixi |date=2010 |publisher=Viking |isbn=978-0-670-02175-8 |url=https://archive.org/details/greatoomimprobab0000love/ |url-access=registration}}
* {{Kitob manbasi|last1=Melton |first1=J. Gordon |authorlink1=J. Gordon Melton |last2=Clark |first2=Jerome |authorlink2=Jerome Clark |last3=Kelly |first3=Aidan A. |authorlink3=Aidan A. Kelly |title=Yangi asr ensiklopediyasi |publisher=Gale Research |year=1990 |isbn=0-8103-7159-6 |oclc=20022610 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/newageencycloped00jgor/page/442}}
* {{Kitob manbasi|last1=Melton |first1=J. Gordon |authorlink1=J. Gordon Melton |title=Amerika diniy yetakchilari |url=https://archive.org/details/religiousleaders0000melt |publisher=Gale Research |year=1999 |isbn=0-8103-8878-2 |oclc=41000889}}
* {{Kitob manbasi|last1=Witteveen |first1=Hendrikus Johannes |author1-link=Johan Witteveen |title=Umumjahon tasavvufi |url=https://archive.org/details/universalsufism0000witt |date=1997 |publisher=Element |isbn=1-86204-093-1 }}
* {{Kitob manbasi|title=Rus-hind munosabatlari 1900–1917-yillarda |date=1999 |publisher=Sharq adabiyoti (Rossiya Fanlar akademiyasi) |isbn=5-02-018155-2 |language=ru}}

== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20090214105315/http://www.bbc.co.uk/history/programmes/timewatch/gallery_spy_01.shtml bbc.co.uk/timewatch „Nur Inoyat Xon: Josus malika hayoti“], bbc.co.uk; 24 sentabr 2016-yilda koʻrilgan.

{{Tashqi havolalar}}

{{DEFAULTSORT:Begim, Amina}}
[[Turkum:1892-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1949-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Soʻfiy shoirlar]]
[[Turkum:Inoyatiy soʻfiylar]]
[[Turkum:20-asr amerikalik shoirlari]]
[[Turkum:Angliyaga hijrat qilgan amerikaliklar]]
[[Turkum:Fransiyaga hijrat qilgan amerikaliklar]]
[[Turkum:20-asr amerikalik ayol shoirlar]]