Ananke
Ананке, Ананка (қадимги юнонча: Ἀνάγκη, „муқаррарлик, тақдир, эҳтиёж, зарурат“ маъноларида) — қадимги юнон мифологиясида[1] зарурат, муқаррарлик худоси, қисмат, тақдир ва тақдирнинг олдиндан белгиланганлик тимсоли[2].
У орфизм эътиқодларида ҳурматга сазовор бўлган.
Ананка Адрастея ва Дикага яқин.
Орфикларга кўра, Афродита Ураниянинг қизи[3]. Уларнинг[4] ва Платоннинг[5] фикрича, онаси мойр (Зевсдан). Плутархнинг ёзишича, у Зевсдан Адрастеяни туғган[6].
Унинг ибодатхонаси Коринфда жойлашган эди[7].
Платоннинг сўзларига кўра, Ананке тиззалари ўртасида урчуқ айланади, унинг ўқи дунё ўқи бўлиб, мойрлар вақти-вақти билан айланишга ёрдам беради[8].
Ананке ҳақида тасаввур Эсхилнинг „Прометей“ асарида аниқ акс этган (Ананкенинг қурбони Прометей); бунга қуйидагилар: „Эвменидлар“ трагедиясида эриниялар томонидан онақотил Орестнинг таъқиб қилиниши, Эсхилнинг тугалланмаган фожиасидаги Эдип оиласининг лаънати ва даҳшатли беихтиёр жиноятлари, айниқса Софоклнинг „Қирол Эдип“ ва „Эдип Колонда“ трагедиялари киради.
Платоннинг ўнинчи китоби „Давлат“да Ананке урчуғи тасвирланган, бу ҳикояни якунловчи матнда айтиб ўтилган.
„Ананке“ сўзи Виктор Гюгонинг „Париж Биби Марям ибодатхонаси“ романида учрайди: романнинг асосий қаҳрамонларидан бири, Клод Фролло уни ибодатхона деворига ёзади.
Манбалар
- ↑ Мифи народов мира. В 2 т. Т.1. — М., 1991-92. — С.75
- ↑ См. Алкман, фр.102 Пейдж, Орфическиэ гимни ИИИ 13, Симий Родосский. Криля Эрота (АП ХВ 24); Нонн. Деяния Диониса ИИ 678.
- ↑ Орфические гимны ЛВ 4
- ↑ Орфика, фр.126 Керн
- ↑ Платон. Государство Х 617с.
- ↑ Плутарх. Почему божество медлит с воздаяниэм 25
- ↑ Павсаний. Описаниэ Эллади ИИ 4, 7
- ↑ См. Платон. Государство Х 616с, Тимей 48а.