Анатолий Алексеэвич Иванишин (русча: Анатолий Алексеевич Иванишин; 1969-йил 15-январда туғилган) - собиқ рус космонавти. Унинг коинотга биринчи ташрифи 2011-йил ноябр ойида бўлган ва 2012-йил апрелида қайтиб келган. Экспедиция 29/30 экипажи аъзоси сифатида Союз ТМА-22 космик кемасида Халқаро космик стансияда бўлган. Иванишин 49-экспедиция учун Халқаро космик станция қўмондони эди.

Анатолй Иванишин
Анатолий Алексеевич Иванишин
Таваллуди 1969-йил 15-январ (1969-01-15) (57 ёш)
Иркуцк, Совет Иттифоқи
Касби Учувчи
Миллати Рус
Космик карера
Космосдаги вақт
476 кун 4 соат 41 дақиқа
Танлаш 2003
Миссиялар Союз ТМА-22 (Эхпедитион 29/30), Союз МС-01 (Эхпедитион 48/49), Союз МС-16 (Эхпедитион 62/63)
Миссия белгиси
Истеъфо 2021-йил 15-октабр

Шахсий ҳаёти

У Сибирнинг Иркуцк шаҳрида туғилган. Иванишин Светлана Иванишина билан турмуш қурган. Уларнинг 1993-йилда туғилган Владислав Иванишин исмли бир ўғли бор. Унинг отаси Алексей Иванишин ва онаси Нина Иванишина[1].

Шахсий ҳаёти ва та'лим

1986-йилда Иванишин Иркуцкдаги ўрта мактабни тугатди. 1986-йилдаЧернигов олий ҳарбий авиация учувчилар мактабига киришга уриниб кўрди. У Иркуцк политехника институтига ўқишга кирди ва 1987-йилда биринчи курсни тамомлади. Иванишин 1987-йилда, иккинчи уринишда Чернигов олий ҳарбий авиация мактабига ўқишга кирди ва 1991-йилда уни олтин медал билан тамомлади. 2003-йилда Иванишин Москва давлат университетининг иқтисод, статистика ва ахборот назарияси факултетини тамомлаган[2].

Ҳарбий мартаба

Анатолий Иванишин НАСАнинг Жонсон космик марказида машғулотда қатнашмоқда.

1991-йилдан бери Иванишин Россия Ҳарбий-ҳаво кучларининг жанговар бўлинмаларида хизмат қилган. Чернигов олий ҳарбий авиация мактабини тугатгач, у Воронеж вилоятининг Борисоглебск ҳарбий қисмида хизмат қилган. Иванишин МиГ-29 реактив қирувчи самолётларини бошқарган. 1992-йилдан бери у Карелиянинг Петрозаводск шаҳрида жойлашган 6-ҳаво армияси таркибига кирувчи 159-қирувчи авиация полкида катта қирувчи учувчи бўлиб хизмат қилган. Хизмат давомида у Су-27 реактив қирувчи самолётларини бошқарган. У 507 соат парвоз қилди ва 180 марта муваффақиятли парашютдан сакрашни амалга оширди. 

Космонавт фаолияти

2003-йил 29-майда Иванишин космик тайёргарликдан ўтиш учун космонавт номзоди сифатида қабул қилинди. 2003-йил 16-июнда машғулотларни бошлади ва 2005-йил 28-июнда давлат имтиҳонларини "а'ло" баҳо билан топширди. 2005-йил 5-июлда Иванишинга синов космонавти малакаси берилди.

2021-йил 15-октябрда Иванишин Роскосмос космонавтларни тайёрлаш марказидан нафақага чиқиб, кўп вақтини “илмий фаолият”га бағишлаганини э’лон қилди[3].

Экспедиция 29/30

Бўрон шароитида "Союз ТМА-22" учирилиши
Иванишин (чапда) 30-экспедиция пайтида "Союз" экипажи а'золари билан бирга суратга тушган

Иванишин россиялик космонавт Димитрий Кондратевни ИСС 26/27 экспедициясида қўллаб-қувватлаган ҳолда, "Союз ТМА-20" захира қўмондони сифатида хизмат қилди ва бевосита 27-экспедициянинг захира қўмондони лавозимини эгаллади. ТМА-20 2010-йил 15-декабрда ишга туширилди. Шундан сўнг Иванишин ИСС 29/30 экспедициясига парвоз муҳандиси этиб тайинланди.

2011-йил 14-ноябрда Иванишин Роскосмос космонавти Антон Шкаплеров ва НАСА астронавти Дениэл Бурбанк билан бирга Союз ТМА-22 бортида борт муҳандиси сифатида коинотга биринчи парвозини амалга оширди. Учлик икки кунлик автоном парвоздан сўнг 16-ноябр куни космик стансияга муваффақиятли етиб келишди[4]. Улар расмий равишда Роскосмос космонавти Сергей Волков, ЖАХА астронавти Сатоши Фурукава ва НАСА астронавти Майк Фоссумга Экспедиция 29 экипажи а'золари сифатида қўшилди. Экспедиция 2011-йил 21-ноябрда Волков, Фурукава ва Фоссумни Ерга қайтарган Союз ТМА-02Мнинг жўнаб кетиши билан якунланди[5]. Шундан сўнг Бурбанк 30-экспедиция стансиясини қўмондонлигини ўз қўлига олди.

Тез орада бу учликка Роскосмос космонавти Олег Кононенко, Голландиялик ЭСА астронавти Андре Куиперс ва 2011-йил 21-декабрда Союз ТМА-03М бортида учирилган НАСА астронавти Доналд Петтит қўшилди[6]. 2012-йил 16-февралда Иванишин ўзининг космонавтлари Шаклперов ва Кононенконинг космосга чиқишини қўллаб-қувватлади. Улар ХКСнинг Россия сегментида Пирс ҳаво блокировкаси модулидан олти соат 15 дақиқалик ЭВАни бажардилар. Иккаласи стансиянинг ташқарисида бир нечта тажриба ўтказдилар ва Стрела кранини Пирсдан Поиск модулига ўтказдилар. Бурбанк ва Иванишин эса фавқулодда вазиятда Союз ТМА-22 ичида қолишди[7].

Союз ТМА-04М бортида 31/32 Экспедиция экипажининг ишга туширилиши кечикиши туфайли Союз ТМА-22 нинг қайтиши 2012-йилнинг мартидан апрел ойининг охиригача кечиктирилди[8].  ] Иванишин Шаклепров ва Бурбанк билан биргаликда 27-апрел куни Қозоғистонга эсон-омон қўнди ва орбитада бўлган 165 кундан сўнг ўзининг биринчи космик парвозини якунлади[9].

Экспедиция 48/49

Иванишин (чапда) 48-экспедиция қўмондони Жефф Уилямсга сочини олаётган ҳолати

Иккинчи парвози учун Иванишин ИСС 48/49 экспедицияси экипажига тайинланди. У 48-экспедицияда борт муҳандиси ва 49-экспедицияда командир сифатида хизмат қилди. Дастлаб бу парвоз "Союз ТМА-М" серияли космик кемасининг сўнгги парвози бўлган "Союз ТМА-20М "да амалга оширилиши керак эди. Дастлаб Экспедиция 47/48 экипажини учириш режалаштирилган Союз МС серияли биринчи космик кеманинг ишга туширилиши билан кечикишлар бўлса ҳам, у 48/49 экспедициясига қайтарилди. Шунинг учун "ТМА-М" ўрнига Иванишин экипажи Союз МС-01 бортида учишга тайинланди[10].

Иванишин ЖАХА астронавти Такуя Ониши ва НАСА астронавти Кетлин Рубинс билан биргаликда 2016-йил 7-июлда Союз МС-01 бортида космик кема дастурий та'миноти билан боғлиқ муаммолар туфайли кечиктирилган ҳолда коинотга учирилди. Учлик икки кун давомида орбитада турли хил янги тизимларни "Союз МС" космик кемасида синовдан ўтказди. 9-июл куни у ХКС билан учрашишдан олдин ва НАСА астронавти Жефф Уилямс ва россиялик космонавтлар Алексей Овчинин ва Олег Скрипочка билан бирга расмий равишда Экспедиция 48 экипажининг а'зоси бўлди[11].

Иванишин (чапда) ИССда "Союз" экипаж а'золари билан бирга

48-экспедиция 2016-йил 6-сентябрда “Союз ТМА-20М”нинг жўнаб кетиши билан расман якунланди. Шундан сўнг, Иванишин 49-экспедиция стансияси қўмондонлигини олди. 25-сентабр куни уларга Союз МС-02да уч экипаж а'зоси қўшилиши керак эди. "Союз МС" космик кемасини жорий этиш билан боғлиқ давом этаётган муаммолар техник сабабларга кўра МС-02 учирилишини кечиктиришга мажбур қилди[12]. “Союз МС-02” 2016-йил 19-октябрда муваффақиятли учирилди. У Роскосмос космонавтлари Сергей Рижиков ва Андрей Борисенко ҳамда НАСА астронавти Шейн Кимброни стансияга олиб келди. Улар 21-октябрда етиб келишиб, Иванишин ва унинг экипажига қўшилишди[13].

"Союз МС-02" экипажи билан олтита экипажнинг жуда қисқа муддатли операциясидан сўнг Иванишин стансия қўмондонлигини Кимброга топширди. Шундан сўнг у 2016-йил 29-октябрда 115 кунлик коинотда бўлганидан сўнг икки экипаждоши билан Ерга қайтиб келди. Иванишиннинг орбитадаги умумий вақти 280 кунгача етди[14].

Экспедиция 62/63

Иванишин россиялик "Союз" қўмондони Николай Тихоновнинг 2020-йил апрел ойида ишга туширилиши режалаштирилган "Союз МС-16" миссияси учун захира сифатида тайинланган. 2020-йил феврал ойида Тихонов ва россиялик борт муҳандиси Андрей Бабкин соғлиғи сабабли вақтинчалик парвоздан четлаштирилди. Шундан сўнг Иванишин ва Иван Вагнер (Бабкиннинг захираси) асосий экипажга ўтди.

Иванишин, Cассидй ва Вагнер космосга учишдан олдин.

Иванишин 2020-йил 9-апрелда Вагнер ва НАСА астронавти Кристофер Кессиди билан биргаликда Союз МС-16 бортида учирилган. Учлик орбитага муваффақиятли етиб келди ва олти соатдан кейин ХКС билан туташди. Улар расмий равишда Роскосмос космонавти Олег Скрипочка ва НАСА астронавтлари Жессика Меир ва Эндрю Р. Морган билан бирга Эхпедитион 62 экипажига қўшилди. Саккиз кунлик олти кишилик операциялардан сўнг Морган, Меир ва Скрипочка "Союз МС-15" бортида космик стансиядан жўнаб кетишди. Шундан сўнг Иванишин ва унинг икки экипаждоши 63-экспедицияга ўтишди. Кессиди стансияга қўмондонлик қилди[15].

"Союз МС-16" кемаси келганидан кейин 62-экспедиция.

Экспедиция 63 экипажи Cреw Драгон Демо-2 миссиясини 2020-йил 31-май куни стансия бортида кутиб олди[16]. Бу парвоз СпаcеХ Cреw Драгон космик кемасининг биринчи экипажли синов парвози ва 2011-йилда Спаcе Шуттле дастурининг сўнгги парвози бўлган СТС-135 дан кейин АҚШ тупроғидан учирилган биринчи экипажли орбитал космик кема бўлди[17]. Миссия экипажи НАСА астронавтлари Даг Херли ва Роберт Бенкен эди. Улар ХКС бортида икки ой қолишди[18].

Манбалар

  1. ↑ „Анатолий Алексеевич Иванишин“ (30-апрел 2010-йил). Қаралди: 20-июн 2010-йил.
  2. ↑ НАСА. „Префлигҳт Интервиэw: Анатолй Иванишин“. НАСА (26-август 2011-йил). Қаралди: 16-сентабр 2011-йил.
  3. ↑ „Тwиттер ҳттпс://тwиттер.cом/росcосмос/статус/1448961763534426116. Ретриэвед 15-октабр 2021-йил.“ (эн). Тwиттер. Қаралди: 2021-йил 15-октябр.
  4. ↑ Зак. „Союз ТМА-22“ (5-май 2012-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  5. ↑ „Эхпедитион 29“. НАСА (15-ноябр 2018-йил). 2022-йил 12-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-июн.
  6. ↑ Зак. „Союз ТМА-03М“ (1-июл 2012-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  7. ↑ „Спаcеwалкерс Мове Cране, Инсталл Эхперимент“. НАСА (16-феврал 2012-йил). 2017-йил 21-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-июн.
  8. ↑ „ЛИВЕ: Союз ТМА-04М лаунч анд доcкинг - Май 15/17, 2012“. НАСАСпаcеФлигҳт.cом. Қаралди: 8-май 2020-йил.
  9. ↑ „Союз ТМА-22 миссион то тҳе спаcе статион“. cоллеcтСПАCЕ.cом. Қаралди: 8-май 2020-йил.
  10. ↑ „ИСС Союз“. Қаралди: 8-май 2020-йил.
  11. ↑ Гебҳардт. „Статион cреw арривес ат тҳе ИСС виа Союз МС-01“. НАСАСпаcефлигҳт.cом (8-июл 2016-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  12. ↑ Ҳарwоод. „Руссианс делай нехт cреw лаунч то статион“. Спаcефлигҳт Ноw / Поле Стар Публиcатионс Лтд (17-сентабр 2016-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  13. ↑ Зак. „Союз МС-02 миссион“ (16-март 2019-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  14. ↑ Бергин. „Союз МС-01 трио ретурн то Эартҳ“. НАСАСпаcефлигҳт.cом (29-октабр 2016-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  15. ↑ Пеарлман. „Союз спаcеcрафт ландс сафелй wитҳ УС-Руссиан cреw фром спаcе статион“. Футуре УС. Қаралди: 8-май 2020-йил.
  16. ↑ „Cреw Демо-2 Миссион“. СпаcеХ (17-апрел 2020-йил). 4-май 2020-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-май 2020-йил.
  17. ↑ Гроҳ. „СпаcеХ, НАСА реадй фор фирст cреwед лаунч фром УС соил ин алмост а деcаде“. Тесларати (18-март 2020-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.
  18. ↑ „НАСА, СпаcеХ Инвите Медиа то Фирст Cреw Лаунч то Статион фром Америcа Синcе 2011“. НАСА (18-март 2020-йил). Қаралди: 8-май 2020-йил.