Ангела Воде (1892-йил 5-январда туғилган – 1985-йил 5-майдс вафот этган) – словениялик педагог, феминист ёзувчи ва инсон ҳуқуқлари ҳимоячиси. Югославия Коммунистик партиясининг илк аъзоларидан бири бўлиб, 1939-йилда Гитлер-Сталин пактига билдирган танқидлари сабаб партиядан ҳайдалган. Иккинчи жаҳон уруши даврида словен халқининг Озодлик фронтига қўшилган, бироқ 1942-йилда Словениядаги Коммунистик партия билан келишмовчиликлари туфайли ундан ҳам чиқариб юборилган. 1944-йилда нацистларнинг конслагерига юборилган. Урушдан кейин Югославия коммунистик ҳукумати томонидан ҳибсга олинган, машҳур Нагоде суд жараёнида судланган ва бир неча йилга қамалган. Озодликка чиққач, бутун умри давомида жамоатчилик ишларидан четлатилган. 1990-йилларда Словения тарихида тоталитар репрессияларнинг рамзий қурбони сифатида тан олинган[1][2].

Ангела Воде

Ангела Воде 1939-йилда
Таваллуди 1892-йил 5-январ
Вафоти 1985-йил 5-май
Любляна
Касби педагог, феминист, ёзувчи, инсон ҳуқуқлари фаоли

Ёшлик даври

Ангела Воде 1892-йил 5-январда ўша пайтдаги Австрия-Венгрия империясининг Любляна шаҳрида туғилган. 1912-йилда Любляна ўқитувчилар коллежини тамомлагач, бир нечта мактабларда ўқитувчи бўлиб ишлаган[3].

1921-йилда ақли заиф болаларни ўқитиш бўйича фаолият олиб борган ва кейинги 25 йил давомида дефектолог-ўқитувчи сифатида фаолият юритган[3]. У ногирон болаларни ўқитиш масаласида бир қанча мақолалар чоп этган ва 1936-йилда бу борадаги „Помен помоžнега šолства ин нжегов развож в Жугославижи“ (таржимаси „Югославия ёрдамчи мактабларининг аҳамияти ва уларнинг ривожланиши“) номли китобини нашр этган[4].

Ангела Воде Словения тарихидаги илк аёллар ҳуқуқлари ҳимоячиларидан бири, инсон ҳуқуқлари ташкилотларини ташкил этган биринчи фаоллардан саналади. Икки уруш оралиғида у Югославия аёллар ҳаракати раиси ҳамда Словения аёл ўқитувчилар жамияти президенти этиб сайланган[3]. ижтимоий адолацизлик ва аёллар ҳуқуқлари ҳақида кўплаб асарлар ёзган. „Žэна в седанжем свету“ (Замонавий дунёда аёл, 1934), „Žэна и фаšизам“ (Аёл ва фашизм, 1935) асарлари шулар жумласидандир. Унинг энг муҳим назарий асари 1938-йилда чоп этилган „Спол ин усода“ (ЖИнс ва тақдир) китоби ҳисобланади[4].

Словен тилидан ташқари Ангела Воде немис, инглиз, франсуз ва серб-хорват тилларини яхши билган, шунингдек, италян ва рус тилларида ҳам гаплашган[5].

Манбалар

Ҳаволалар

Инглиз тилида

Словен тилида