Anilin sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Aniline-3D-vdW.png|thumb|right|220px]]

'''Anilin''' ('''aminobenzol''', '''amidobenzol''', '''fenilamin''') umumiy formulasi [[Uglerod|C]]<sub>6</sub>[[Vodorod|H]]<sub>5</sub>[[Azot|N]]H<sub>2</sub> boʻlgan aromatik aminlarning eng oddiysidir. [[Molyar massa]]si 93,2. Anilin rangsiz boʻlib, suvda oz (100 gramm suvda 20° da 3,4 g) eriydi, oʻziga xos yomon hidli suyuqlik; suyuqlanish temperaturasi – 6,15°, qaynash temperaturasi 184,4°, 20° da zichligi 1027&nbsp;kg/m<sup>3</sup>.

Anilin [[Spirt|etil spirt]], [[efir]] va [[benzol]]da yaxshi eriydi. Nilin bugʻi juda zaharli. Anilinni birinchi marta 1826-yilda O. Unferdorben indigoni ohak bilan birga havosiz qizdirish yoʻli bilan olgan va „kristallin“ deb atagan. 1841-yilda Y. F. Fritsshe indigoga oʻyuvchi ishqor taʼsir ettirib olgan moddani nilin deb nomlagan. 1842-yilda esa N. N. Zinin nitrobenzolni (NH<sub>4</sub>)<sub>2</sub> SO<sub>3</sub> taʼsirida qaytarish reaksiyasi orqali nilinni [[sintez]] qildi va uni „benzidom“ deb nomladi. Bu usul sanoatda keng miqyosda tatbiq etildi. 1843-yilda yuqorida koʻrsatib oʻtilgan usullar yordamida olingan barcha moddalarning bir xil birikma ekanligini isbotladi va shu bilan anilin boʻyoqlar sanoatiga asos solindi. Anilin kuchsiz asos xossali boʻlib, unga tegishli reaksiyalar orasida diazotlash reaksiyasi, yaʼni nitrit kislota bilan boʻladigan reaksiya katta ahamiyatga ega, chunki bunda olinadigan diazobirikmalar koʻpchilik organik boʻyoqlarni sintez qilishda ishlatiladi. Anilin oksidlansa qora nilin va emeraldin degan boʻyoqlar hosil boʻladi. Anilin farmatsevtika moddalari, plastmassalar olishda ham ishlatiladi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{OʻzME}}


{{chala}}
{{Tashqi havolalar}}