Anne Carson
Бу мақола айни дамда усер:Камол Аззам томонидан фаол таҳрирланяпти. Илтимос, мазкур огоҳлантириш хабари саҳифадан олиб ташланмагунга қадар саҳифага ўзгартиришлар киритмай туринг. Акс ҳолда, таҳрирлар тўқнашуви юз бериши мумкин. Бу саҳифа охирги марта 16:01, 4-ноябр 2026 (УТC) (0 сония аввал) да таҳрир қилинган. |
Анне Патриcиа Cарсон (1950-йил 21-июнда туғилган) — канадалик шоира, эссеист, таржимон, антик давр мутахассиси ва профессор. У 2026-йилда „классик анъаналар билан ўйноқи мулоқотга киришиб, замонавий адабиёт учун янги шаклларни яратган жасур ва кашфиётчиликка бой асарлари учун“ Адабиёт бўйича Нобел мукофоти билан тақдирланган.
| Анне Cарсон | |
|---|---|
| Таваллуди |
1950-йил 21-июн |
| Касби | Шоира, эссеист, таржимон, антик давр мутахассиси, профессор |
| Таълими | Торонто университети |
| Мукофотлари | Адабиёт бўйича Нобел мукофоти (2026) |
Ёшлик йиллари ва таълими
Анне Cарсон 1950-йил 21-июнда Торонто шаҳрида туғилган. Отаси банкир бўлганлиги сабабли, унинг болалиги Канаданинг турли кичик шаҳарчаларида ўтган. Ўрта мактабда ўқиб юрган кезларида лотин тили ўқитувчиси Cарсонни Қадимги Юнонистон дунёси ва тили билан таништирган ҳамда унга хусусий тарзда дарс берган. Кейинчалик у Торонто университетига (Университй оф Торонто) ўқишга кириб, у ерда 1974-йилда бакалавр (Б. А.), 1975-йилда магистратура (М. А.) ва 1981-йилда Пҳ. Д. илмий даражасини ёқлаган.
Ёзувчилик фаолияти
Cарсон ўзининг шеърият, эссеистика ва қадимги юнон адабиёти таржималарини ўзида мужассам этган ўзига хос ижодий услуби билан машҳур. Унинг энг таниқли асарлари қаторига Эрос тҳе Биттерсwеэт (1986), шунингдек, Аутобиограпҳй оф Ред (1998) шеърий романи киради. Аутобиограпҳй оф Ред асари қадимги юнон мифи (Герион ва Ҳеракл ҳақида) асосида ёзилган бўлиб, адабиёт оламида кенг эътироф этилган ва кўплаб нуфузли мукофотларга номзод бўлган. Ушбу асарнинг мантиқий давоми сифатида 2013-йилда Ред Доc> асари нашр этилган.
Cарсоннинг Тҳе Беаутй оф тҳе Ҳусбанд: А Фиcтионал Эссай ин 29 Тангос (2001) асари Т. С. Элиот мукофотига (Т. С. Элиот Призе) сазовор бўлган ва у ушбу нуфузли мукофотни қўлга киритган биринчи аёл ижодкор ҳисобланади. Асар, шунингдек, шеърият йўналишида Лос Ангелес Тимес Боок Призе мукофотини ҳам қозонган.
Ўзининг таржимонлик фаолиятида у Сапфо, Еврипид, Софокл ва Эсхил каби қадимги юнон драматурглари ҳамда шоирларининг асарларини инглиз тилига ўгирган. Унинг Иф Нот, Wинтер (2002) асари Сапфо шеърларининг инглиз тилига қилинган энг машҳур таржималаридан бири саналади. Ёзувчи ва академик олима сифатида у ўзини кўпроқ сўз санъаткори эмас, балки визуал ижодкор деб ҳисоблашини таъкидлаб ўтган.
Академик фаолияти
Cарсон олима сифатида АҚШ ва Канаданинг бир қатор олийгоҳларида фаолият юритган. 1986–1987-йилларда Ню-Ёркдаги 92нд Стреэт Й марказида тадқиқотчи (Роcкефеллер Счолар-ин-Ресиденcе) бўлган. 2012-йилда Торонто университети, 2014-йилда эса Сент-Эндрюс университети (Университй оф Ст Андреwс) томонидан унга фахрий докторлик даражалари берилган. У, шунингдек, АҚШ Санъат ва фанлар академияси (Америcан Аcадемй оф Арц анд Сcиэнcес) ҳамда АҚШ Санъат ва адабиёт академияси (Америcан Аcадемй оф Арц анд Леттерс) ташкилотларининг хорижий фахрий аъзоси ҳисобланади.
Мукофотлари ва ютуқлари
Анне Cарсон ўз фаолияти давомида кўплаб нуфузли мукофотлар ва стипендияларга лойиқ кўрилган:
- 1996-йил: Ланнан Литерарй Аwард (Шеърият йўналишида)
- 1998-йил: Гуггенхайм стипендияси (Гуггенҳеим Феллоwшип)
- 2000-йил: МаcАртҳур Феллоwшип
- 2001-йил: Гриффин Поэтрй Призе (Мен ин тҳе Офф Ҳоурс асари учун)
- 2001-йил: Т. С. Элиот мукофоти (Тҳе Беаутй оф тҳе Ҳусбанд асари учун)
- 2005-йил: Канада ордени аъзоси (Мембер оф тҳе Ордер оф Cанада)
- 2010-йил: ПЕН Аwард (Ан Орестеиа таржимаси учун)
- 2014-йил: Гриффин Поэтрй Призе (Ред Доc> асари учун)
- 2020-йил: Астурия маликаси мукофоти (Принcесс оф Астуриас Аwард) (Адабиёт йўналишида)
- 2021-йил: ПЕН/Набоков мукофоти (Халқаро адабиётдаги ютуқлари учун)
- 2025-йил: Парис Ревиэw Ҳадада Призе (Фаолиятидаги ютуқлари учун)
- 2025-йил: Збигниэw Ҳерберт халқаро адабий мукофоти (Збигниэw Ҳерберт Интернатионал Литерарй Аwард)
- 2026-йил: Адабиёт бўйича Нобел мукофоти