Aq Shams al-Din sahifasining manbasini koʻrish

'''Aq Shams al-Din''' ({{Lang-ar|آق شمس الدين}}; {{Lang-tr|Akşemseddin}}) toʻliq ismi Muhammad Shams al-Din ibn Hamza (1389-yil, [[Damashq]] — 1459-yil 16-fevral, [[Göynük]], [[Bolu shahri (Turkiya)|Bolu]]), [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar davlatining]] nufuzli arab [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy musulmon]] olimi, [[shoir]] va [[tasavvuf]] [[Valiy|valiyi]].

== Biografiyasi ==
Aq Shams al-Din [[Shihobiddin Umar as-Suhravardiy]]ning nevarasi va [[Abu Bakr Siddiq|Abu Bakr al-Siddiqning]] avlodidir<ref>{{Veb manbasi |url=https://sijjada-bakria.com/en/blog/2017/05/28/sheikh-aq-shams-al-din-akshamsaddin/ |sarlavha=Sheikh Aq Shams Al-Din (Akshamsaddin) |nashriyot=Sijjada Bakria |ish=sijjada-bakria.com |arxivurl=https://web.archive.org/20220519043426/https://sijjada-bakria.com/en/blog/2017/05/28/sheikh-aq-shams-al-din-akshamsaddin/ |arxivsana=19 May 2022}}</ref>. U Sultan Mehmed Qobilning oʻqituvchisi va maslahatchisi boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=A Part of the Eyoub (i.e., Uyüp) Cemetery, I, Constantinople, Turkey |url=http://www.wdl.org/en/item/8824/ |qaralgan sana=2024-04-22 |arxivsana=2015-09-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150920100631/http://www.wdl.org/en/item/8824/ }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://dergipark.ulakbim.gov.tr/abuifd/article/view/5000114392 |sarlavha=Sûfîlere Yöneltilen Tenkitlere Bir Cevap: Akşemseddin ve Def'U Metâini's-Sûfiyye İsimli Eseri |qaralgan sana=2015-07-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170911120505/http://dergipark.ulakbim.gov.tr/abuifd/article/view/5000114392 |arxivsana=2017-09-11}}</ref>. Aq Shams al-Din Shamsiyya-Bayramiyya [[tasavvuf]] diniga asos solgan. U [[Konstantinopol]] qamalidan oldin [[Abu Ayyub al-Ansoriy|Abu Ayyub al-Ansoriyning]] yoʻqolib ketgan qabrini topgan<ref>Murtaza Gürsoy: ''Meşhur Eyüp Sultan'' (The famous Ayyub Sultan), pp. 179-180</ref><ref>Ibn Athir: ''Usudul Ghaba'' (Lions of the Jungle), v. 2, p. 90</ref><ref>Al-Istiab, v. 1, p. 151</ref>.

Aq Shams al-Din nafaqat diniy va [[tasavvuf]] ilmi borasida, balki [[tibbiyot]] va [[farmakologiya]] sohalarida ham mashhur boʻlgan. Uning bu bilimlarni qanday egallagani haqida koʻp maʼlumot yoʻq, lekin [[Sharqshunoslik|sharqshunos olim]] Elias John Wilkinson Gibb „''Usmonli sheʼriyati tarixi''“ asarida Aq Shams al-Din u bilan birga boʻlgan yillarida uning Hoji Bayram Validan saboq olganini qayd etgan<ref>Elias John Wilkinson Gibb: ''History of Ottoman Poetry''. London, 1900-1909, v. 3, p. 138</ref>. U, shuningdek, [[Ruhiy kasallik|ruhiy]] kasalliklarni davolashda ham bilimdon kishilardan edi<ref>Taşköprülüzâde: ''Şakayık-ı Nûmâniye'', v. 1, p. 147.</ref><ref>Nezihe Araz: ''Anadolu Evliyaları''</ref><ref>Nişancızâde Muhammed bin Ahmed: ''Mirat-ı Kâinat'', p. 556</ref><ref>Emir Hüseyin Enîsî: ''Menâkıb-ı Akşemseddin'', p. 12</ref><ref>İslam Ansiklopedisi, v. 1, p. 320</ref>. Aq Shams al-Din oʻzining „''Maddat ul-hayot''“ asarida [[Levenguk Antoni van]]dan taxminan ikki asr avval [[mikroorganizmlar]] haqida tilga olgan.

Turli manbalarda Aq Shams al-Dinning yetti yoki oʻn ikki nafar oʻgʻillari boʻlganligi taʼkidlanadi, ulardan eng kichigi mashhur [[shoir]] Hamdulloh Hamdiy edi.

== Ishlari ==

* „Risolat an-Nuriya“
* „Halu al-Mushkilat“
* „Maqomat al-Avliyo“
* „Kitob at-Tib“
* „Madat al-Hayot“

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Mikrobiologiya]]
[[Turkum:1459-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1389-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]]
[[Turkum:Sunniy soʻfiylar]]
[[Turkum:Abu Ayyub al-Ansoriy]]
[[Turkum:Abu Bakr]]
[[Turkum:Mehmed II]]