Aravonsoy sahifasining manbasini koʻrish

{{Daryo bilgiqutisi
|Tasvir=Aravan-Say.jpg
|Tasvirga izoh=Quyi oqimidagi Aravonsoy (Qulla qishlogʻi)
|Uzunligi=102 
|Maydoni=1960 
|Suv sarfi=7 
|Nomi=Aravonsoy
|Davlat=Oʻzbekiston va Qirgʻiziston
|Boshlanishi=Qizilqoʻrgʻon va Otyaylov tizmalaridan
}}

'''Aravonsoy yoki Aravon''' ({{Lang-ky|Аравансай/Aravansay}}) — [[Andijon viloyati]]dagi [[soy]]. [[Qoradaryo|Qoradaryoning]] chap irmogʻi. Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hududidan oqib oʻtadi. Shahrixonsoy kanaliga quyiladi. [[Qirgʻiziston]] hududidagi Qizilqoʻrgʻon va Otyaylov tizmalaridan boshlanadi.

Yuqori oqimida (Akart irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin) daryo Gezart deb ataladi, keyin (Qirgʻiziston irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin) — Chili nomi bilan ataladi, Koschan irmogʻi bilan qoʻshilishdan oldin — Ishkejan deb nomlanadi{{sfn|Ильин|1959|с=138}}.

== Umumiy tavsif ==
Uzunligi 90&nbsp;km. Togʻ oraliklarida tor va chuqur [[dara]]lardan oqadi. [[Qor]] va [[muz]]dan suv oladi. Suv yigʻadigan havza maydoni 464&nbsp;km². Havzasida umumiy maydoni 49,1 km boʻlgan 18 ta nisbatan katta muzliklar mavjud. Oʻrtacha yillik suv sarfi 7 m³/sek. Yillik suv sarfining qariyb 1/3 qismi yer osti suviga toʻgʻri keladi. Mart — sentabrda toʻlib boʻlib oqadi. [[Vegetatsiya davri]]da qariyb 80% suv [[sugʻorish]]ga sarf boʻladi. Taʼminotning muhim qismi qor yoki yer osti suvlaridir (yer osti suvlari yillik oqimning 1/3 qismini tashkil qiladi). Quyi oqimida daryo muzlamaydi, lekin yozda u koʻpincha sugʻorish uchun suvning sarflanishi tufayli quriydi.

== Daryo qimi ==
Oqim Kichik-Oloy tizmasidagi (Qirgʻiziston) Gezart muzligidan taxminan 3950 m balandlikda hosil boʻlgan. Togʻli qismida tor va chuqur daralar hosil qiladi. Togʻli hududdan oʻtib, Naukat havzasida oqadi. Bu yerda Chili Qirgʻiz va Koschan irmoqlarini oʻzlashtirib, Aravonsay nomini oladi. Keyin daryo kichik Kara-Chatyr togʻ tizmasini kesib oʻtadi. Qorakoʻktu qishlogʻi yaqinida Dangi kanyonidan oʻtadi<ref>{{cite encyclopedia|url=https://new.bizdin.kg/media/books/География_Кыргызстана.pdf|title=Сюрприз үңкүрү|trans-title=Surprise cave|encyclopedia=Кыргызстандын Географиясы [Geography of Kyrgyzstan]|page=318|language=ky|year=2004|location=Bishkek}}</ref>.

Bu hududdagi Sayyo vodiysi kengligini 3 marta oʻzgartiradi, ohaktosh massivlaridan oʻtganda qisqaradi va slanetslarda koʻpayadi. Qorachotirdan pastda daryo Fargʻona vodiysi tekisligida tugaydi. Fargʻona vodiysida uning oqimi deyarli toʻliq aylanma kanallar orqali sugʻorishga yoʻnaltiriladi. [[Janubiy Fargʻona kanali|Janubiy Fargʻona kanali]] Langar yaqinidagi daryoni kesib oʻtadi.

Aravonsoyning quyi oqimi sohilida [[Aravon (Aravon tuman)|Aravon]] shaharchasi joylashgan. Soʻngra Qirgʻiziston va Oʻzbekiston davlat chegarasini kesib oʻtib, Andijon viloyatining [[Asaka tumani|Asaka]] tumaniga yetib boradi. Bu yerda uning suvlaridan sugʻorishda ham foydalaniladi{{sfn|Ильин|1959|с=139}} Asaka shahridan oqib oʻtib, shimoli-shimoli-gʻarbiy tomonga buriladi. Oltinkoʻl qishlogʻidan oʻtib, [[Qoradaryo (daryo)|Qoradaryoga]] quyiladi.

Qulla va Beshmurza qishloqlari oraligʻida Aravonsoy daryoning tarixiy yoʻnalishi boʻylab yotqizilgan [[Shahrixonsoy|Shahrixonsoy kanaliga]] quyiladi.

'''Yirik irmoqlari:''' Qirgʻiz-Ota, Koschan, Agart, Oq-Dobe.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil

[[Turkum:Qirgʻizistondagi daryolar]]
[[Turkum:Andijon viloyati daryolari]]