Armanistonda boks sahifasining manbasini koʻrish

'''Armanistonda boks''' ({{lang-hy|բռնցքամարտ}} ''břntsk'amart'', soʻzma-soʻz „mushtlashish“) - mashhur sport turi<ref>{{Kitob manbasi|last=Hoehner|first=Jane|title=Junior Worldmark encyclopedia of world cultures.|year=1999|publisher=UXL|location=Detroit, Mich.|isbn=9780787617578|page=72}}</ref>, Armaniston togʻli hududida qadimgi davrlardan beri mavjud boʻlgan<ref name="history">{{veb manbasi|title=Armenian Boxing Federation|url=http://eubc-boxing.org/boxing-federation-armenia|publisher=European Boxing Confederation|accessdate=17-noyabr 2012-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20120626193743/http://eubc-boxing.org/boxing-federation-armenia|archive-date=26-iyun 2012-yil|url-status=dead}}</ref>. Mamlakatdagi havaskor boks maktablari 1900-yillarning boshlarida paydo boʻlgan, 1950-yillarning oʻrtalariga kelib boks [[Armaniston]]ning anʼanaviy sport turlaridan biriga aylangan. [[1956-yil]]da Vladimir Yengibaryan Sovet jamoasi uchun Olimpiadada oltin medalni qoʻlga kiritgan. XXI asr boshlarida Armanistonda professional va havaskor boks yana bir choʻqqiga chiqdi. Artur Avram va Vik Darchinyan bir necha bor professional jahon chempioni unvonlarini qoʻlga kiritishdi. Oʻnlab havaskor bokschilar oʻz vazn toifalarida dunyoning va Yevropaning kuchli 3 taligiga kiritilgan. Vladimir Yengibarian Armanistonda boks maktablarini ochgan birinchi odam boʻlgan.
== Tarixi ==
=== Qadimgi tarix ===
Boks bilan odamlar qadim zamonlardan beri Armaniston togʻli hududida shugʻullanganlar. Mintaqada ikki erkak oʻrtasidagi boksga oʻxshash janjal tasvirlangan petrogliflar topilgan<ref name="history"/>.

Armaniston qiroli Varazdat (Varasdates) koʻpincha Qadimgi Olimpiya oʻyinlarining soʻnggi ishtirokchilaridan biri sifatida qaraladi. Varazdatning gʻayritabiiy gʻalabasi Muse Chorenening „Armaniston tarixi“ asarida qayd etilgan. U 374-78-yillarda hukmronlik qilgan va uning gʻalabasi 360-yillar<ref>{{Kitob manbasi|last=Young|first=David C.|title = A Brief History of the Olympic Games|url=https://archive.org/details/briefhistoryofol0000youn|publisher = Wiley-Blackwell|date =2004|isbn=1-4051-1130-5|page=[https://archive.org/details/briefhistoryofol0000youn/page/135 135]}}</ref>, baʼzan 369-yilda qoʻlga kiritilgan deb taxmin qilinadi<ref>{{Kitob manbasi|last=Wallechinsky|first=David|title=The complete book of the summer Olympics: Athens 2004 edition|url=https://archive.org/details/completebookof00wall|url-access=registration|year=2004|publisher=Sport Classic Books|location=Wilmington, Delaware|isbn=9781894963329|edition=Athens 2004|page=[https://archive.org/details/completebookof00wall/page/4 4]}}</ref>. Qirolning gʻalabasi Olimpiya muzeyida (Yunoniston) Olimpiya shahrida yodgorlik plitasida mavjud boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=Armenian Olympians: Ancient Olympiads to London 2012|author=Arman Sanentz|url=http://www.armenianweekly.com/2012/08/13/armenian-olympians-ancient-olympiads-to-2012-london-olympics/|agency=''[[The Armenian Weekly]]''|date=13-avgust 2012-yil|accessdate=17-noyabr 2012-yil }}</ref>.
=== Zamonaviy tarix ===
Armanistonda zamonaviy boks tarixi XX asrning boshlaridan boshlanadi.

[[Fayl:Vladimir Yengibaryan 2010 post stamp.jpg|thumb|175px|Vladimir Yengibaryan aks etgan [[2010-yil]]gi [[Armaniston]] pochta markasi]] 
==== Sovet davri ====
Armanistonda Sovet rejimi [[1920-yil]]da oʻrnatildi. Toʻrt yil oʻtgach, [[1924-yil]]da Gevorg Alixaniyan va Mxitar Aybabiyanlar Leninakan shahrida birinchi boks maktabini ochdilar va bir yildan soʻng Alixaniy Yerevanda oʻspirin bolalarni tayyorlashni boshladi. [[1931-yil]]da 30 ta bokschi oʻrtasida birinchi Armaniston boks chempionati boʻlib oʻtdi. Sport asosan yirik shaharlarda rivojlangan.

Armaniston boksidagi birinchi yirik muvaffaqiyat [[1956-yil]]da sodir boʻlgan. Yerevanlik Vladimir Yengibaryan Melburn Olimpiadasida Sovet Ittifoqi nomidan oltin medalga sazovor boʻldi. Sovet Armaniston boksi oʻzining eng yuqori choʻqqisiga 1970-yillardan 1990-yillarning boshlariga qadar erishdi. Davrning koʻzga koʻringan shaxslari orasida Mexak Gazariyan va Israyel Xakobkoxyan bor, keyinchalik Israyel Xakobkoxyan [[1989-yil]]da havaskorlar oʻrtasida Jahon chempioni boʻlgan.

[[1957-yil]]da Yengibaryan boksdagi yutuqlari uchun ham [[SSSR]]da xizmat koʻrsatgan sport ustasi, ham „Qizil mehnat bayrogʻi“ ordeni bilan taqdirlangan. Faoliyatini tugatgandan soʻng u [[SSSR]]da birinchi boʻlib Yerevandagi boks bolalar va 1smirlar sport maktabini tashkil etgan.

==== Mustaqillik davri ====
Armaniston [[1991-yil]]da mustaqil davlatga aylandi. Armanistonda sportning boshqaruv organi boʻlgan Armaniston boks federatsiyasi oʻsha yili tashkil etilgan. Ikki yil ichida u Yevropa havaskor boks assotsiatsiyasi va Xalqaro boks assotsiatsiyasiga toʻlaqonli aʼzo sifatida qabul qilindi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Armanistonda boks]]