Gilli slanes

Гилли сланес (нем. Греисен — парчаланиш), аспид, қоплама сланес — гилли минераллардан ташкил топган чўкинди тоғ жинси. Гилларнинг Ер пўстида босим таъсирида зичланишидан ва қисман қайта кристалланишидан ҳосил бўлади. Кейинчалик ўзгариб филлита ёки хлоритли сланесга айланади. Г. с. қатланиш, ажралиш хоссасига эга. Сувда ивимайди. Гилга нисбатан қаттиқ. Геосинклинал чўкиндиларига хос. Таркибида гилдан ташқари кварс, слюда, дала шпати ва б. минерал зарралари ҳам бўлади. Қора, кулранг, гоҳо яшил рангда учрайди. Ўзбекистонда Нурота, Зирабулоқ-Зиёвуддин, Чатқол-Қурама тоғларида кенг тарқалган. Хўжаликда Г. с.нинг ёнувчи турлари ёқилғи сифатида, бошқа турлари қурилишда, қоплама материал, баъзи бир электр асбоблари, қалам тайёрлашда, қишлоқ хўжалигида ўғит сифатида ишлатилади. Таркибида кианит, дистен ва андалузит бўлган Г. с. юқори температурага чидамли материал сифатида ишлатилади.

Адабиётлар

• ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил