Ziyosfera

Avstriya-Vengriya imperiyasi: Versiyalar orasidagi farq

UzWikidan yoʻnaltirish sahifasi import qilindi
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Avstriya-Vengriya imperiyasi]]
== Adabiyotlar =={{Tarixiy davlat
|nomi                    = Avstriya-Vengriya imperiyasi
|oʻz nomi                = <small>{{lang-de|Österreich-Ungarn}}<br>{{lang-hu|Ausztria-Magyarország}}</small>
|holati                  = Imperiya
|madhiya                  = {{lang-de|Gott erhalte, Gott beschütze}}<br><small>([[Гимн Австро-Венгрии|«Боже, храни, Боже, защищай»]])</small> <br>[[Fayl:HaydnGottErhalteFranzDenKaiserQuartetVersionPianoReduction.ogg|center]]
|bayroq                  = Civil Ensign of Austria-Hungary (1869–1918).svg
|bayroq_izohi            = Fuqarolik bayroği
|gerb                    = Austro-hungarian coat of arms 1914.svg
|gerb_izohi              = Avstriya-Vengriya gerbi
|xarita                  = Austro-Hungarian Monarchy (1914).svg
|izohi                    = Avstriya-Vengriya [[1908]]—[[1918]]-yillarda
<!-- |type_before              = agar bu koʻrsatkich andozada mavjud boʻlsa,
u holda deyarli quyidagini koʻrsatish lozim: «Davlat-asoschilar»,
aks holda uni oʻchiring, avtomatik ravishda koʻrsatiladi: «Oʻtmishdoshlari».-->
|p1                      = Avstriya Imperiyasi
|flag_p1                  = Flag of the Habsburg Monarchy.svg
|p2                      =
|flag_p2                  =
|p3                      =
|flag_p3                  =
|p4                      =
|flag_p4                  =
|tashkil_topdi            = [[15-mart]] [[1867-yil]]
|barham_topdi            = [[12-noyabr]] [[1918-yil]]
<!-- |type_after              = agar bu koʻrsatkich andozada mavjud boʻlsa,
u holda deyarli quyidagini koʻrsatish lozim: «Tugatilgandan keyingi davlatlar…»,
aks holda uni oʻchiring, avtomatik ravishda koʻrsatiladi: «Vorislar».-->
|s1                      = German Avstriyasi
|flag_s1                  = Flag of Austria.svg
|s2                      = Vengriya Demokratik Respublikasi
|flag_s2                  = Flag of Hungary.svg
|s3                      = Italiya Qirolligi (1861—1946)
|flag_s3                  = Flag_of_Italy_(1861-1946)_crowned.svg
|s4                      = Birinchi Chexslovakiya Respublikasi
|flag_s4                  = Flag of Czechoslovakia.svg
|s5                = Sloven, xorvat va serblar davlati
|flag_s5          =Flag of the State of Slovenes, Croats and Serbs.svg
|s6                      = Polsha Respublikasi (1918—1939)
|flag_s6                  =Flag_of_Poland.svg
|s7                      = Ruminiya Qirolligi
|flag_s7                  =Flag of Romania.svg
|s8                      = GʻUXR
|flag_s8                  =Flag_of_Ukraine.svg
|s9                      =Gutsul Respublikasi 
|flag_s9                  =Flag_of_Ukraine.svg
|s10                      = Komancha Respublikasi 
|flag_s10                  =Flag_of_Ukraine.svg
|s11                      = Baranya-Bayya Serb-Venger Respublikasi
|flag_s11                  =Civil_Flag_of_Serbia.svg
|s12                      =Lemklar Rus Xalq Respublikasi   
|flag_s12                  =Прапор Лемко-Русинської Республіки.svg
|s13                      = Tarnobjeg Respublikasi
|flag_s13                  =POL_Tarnobrzeg_COA.svg
|shiori                  =  {{lang-la|Viribus Unitis}}<br>(«Birlashgan harakat»)<br>hamda<br>{{lang-la|Indivisibiliter ac Inseparabiliter}}<br>(«Boʻlinmas va ajralmas»)
|poytaxti                = [[Vena]], [[Budapesht]]
|shaharlari              =
|tili                    = nemis, venger
|valyutasi                =gulden, krona (1892-yildan)
|qoʻshimcha_koʻrsatkich    =
|koʻrsatkich_tarkibi      =
|maydoni                  = 676 615 km²
|aholisi                  = 52 749 900  kishi
|boshqaruv_shakli        = qoʻshhokimlik
|sulola                  = Gabsburg-Lotaringlar
|hukmdorlar_unvoni        = <center>[[Fayl:Imperial Crown of Austria (Heraldry).svg|50px|link=Корона Австрийской империи]][[Fayl:Crown of Saint Stephen (alternate).png|65px|link=Корона святого Иштвана]]<br>Avstriya Imperatori, Vengriya apostol qiroli, Bogemiya qiroli va b.</center>
|hukmdor1                = Frants Iosif I
|hukmdor1_yili            = 1848-1916
|hukmdorlar_unvoni2      = <!--keyingi hukmdor unvoni oʻzgarganda ishlatiladi-->
|hukmdor2                = Karl I
|hukmdor2_yili            = 1916-1918
|hukmdorlar_unvoni3      = <center>Avstriya Vazir-Prezidenti</center>
|hukmdor3                = Fridrix fon Beyst
|hukmdor3_yili            =
|hukmdorlar_unvoni4      =
|hukmdor4                =
|hukmdor4_yili            =
|hukmdorlar_unvoni5      =
|hukmdor5                =
|hukmdor5_yili            =
|hukmdorlar_unvoni6      =
|hukmdor6                =
|hukmdor6_yili            =
|dini                    = katolik,<br> provaslav, kalvinizm, yahudiylik, [[lyuteranlik]] va [[islom]] (1908-yildan keyin)<ref>{{Veb manbasi |url=http://ah.milua.org/avstrijskoe-dvoryanstvo-1806%E2%80%931919-gg |title=История государства Габсбургов: Австрийское дворянство 1806—1919 гг. Декрет императора Иосифа II от 1781 г. «Право веротерпимости» ({{lang-de|Toleranzpatent}}) |access-date=2012-06-03 |archive-date=2020-09-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927082322/http://ah.milua.org/avstrijskoe-dvoryanstvo-1806%E2%80%931919-gg |deadlink=yes }}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200927082322/http://ah.milua.org/avstrijskoe-dvoryanstvo-1806%E2%80%931919-gg |date=2020-09-27 }}</ref>
|qoʻshimcha_koʻrsatkich1    =
|koʻrsatkich_tarkibi1      =
|Bosqich1                =
|Sana1                    =
|Yil1                    =
|Bosqich2                =
|Sana2                    =
|Yil2                    =
|Bosqich3                =
|Sana3                    =
|Yil3                    =
|Bosqich4                =
|Sana4                    =
|Yil4                    =
|Bosqich5                =
|Sana5                    =
|Yil5                    =
|Bosqich6                =
|Sana6                    =
|Yil6                    =
|Bosqich7                =
|Sana7                    =
|Yil7                    =
|Bosqich8                =
|Sana8                    =
|Yil8                    =
|Bosqich9                =
|Sana9                    =
|Yil9                    =
|Bosqich10                =
|Sana10                  =
|Yil10                    =
|Bosqich11                =
|Sana11                  =
|Yil11                    =
|qoʻshimcha_koʻrsatkich2    =
|koʻrsatkich_tarkibi2      =
|gacha                    =
|g1                      =
|g2                      =
|g3                      =
|g4                      =
|g5                      =
|g6                      =
|g7                      =
|keyin                    =
|k1                      =
|k2                      =
|k3                      =
|k4                      =
|k5                      =
|k6                      =
|k7                      =
|eslat                    =
}}
 
'''Avstriya-Vengriya imperiyasi''' — Avstriya va Vengriyaning hukmron sinflari oʻrtasidagi bitim asosida 1867-yilda Avstriya imperiyasini qayta tuzish natijasida tashkil topgan dualistik (birlashgan ikki davlatli) monarxiya. Bu monarxiya: Avstriya (Sis-leytaniya) va Vengriya qirolligi (Transleytaniya)dan tashkil topdi. Avstriya tarkibiga Chexiya, [[Moraviya]], Galitsiya, Bukovina va boshqa yerlar, Vengriya qirolligiga Slovakiya, Xorvatiya, Transilvaniya va boshqa yerlar kirdi. Oʻsha yili yangi konstitutsiya qabul qilindi. Avstriya-Vengriya imperiyasi hokimiyatini Avstriya imperatori boshqardi (u Ven-griya qiroli degan unvonga ham ega edi). Imperator hokimiyati rasman Avstriyada reyxstag, Vengriyada seym tomonidan cheklandi. Butun imperiya boʻyicha uch ministrlik: 1) tashqi ishlar; 2) harbiy va dengiz; 3) moliya ministrliklari tashkil etildi. Harbiy va dengiz hamda moliya ministrliklari imperiyaning har ikki qismida ham mavjud edi. Boshqa ministrliklar Avstriyada ham, Vengriyada ham mustaqil ish yuritgan. 1867-yil bitimiga binoan, Vengriya oʻz parlamentiga, ministrliklariga, siyosiy va maʼmuriy muxtoriyatga ega boʻldi. Birinchi jahon urushida Avstriya-Vengriya imperiyasining magʻlubiyati va milliy ozodlik kurashlari natijasida 1918-yilning oxirida Avstriya-Vengriya imperiyasi parchalanib ketdi. Avstriya-Vengriya imperiyasi oʻrnida Avstriya, Vengriya, Chexoslovakiya davlatlari tuzildi, hududning bir qismi esa Yugoslaviya, Ruminiya va Polsha tarkibiga kiritildi{{OʻzME-A}}.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
{{hist-stub}}
{{Tashqi havolalar}}
Imperiya aholisi asosan buysundirilgan slavyanlar xalqi tashkil etgan
 
[[Turkum:Xristian davlatlari]]
[[Turkum:Imperiyalar]]
[[Turkum:XIX asr]]
[[Turkum:XX asr]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Adabiyotlar

Avstriya-Vengriya imperiyasi
olmoncha: Österreich-Ungarn
veng.: Ausztria-Magyarország
Imperiya
←
15-mart 1867-yil — 12-noyabr 1918-yil


↓
Fuqarolik bayroği Avstriya-Vengriya gerbi
Shiori
lotincha: Viribus Unitis
(«Birlashgan harakat»)
hamda
lotincha: Indivisibiliter ac Inseparabiliter
(«Boʻlinmas va ajralmas»)
Madhiya
olmoncha: Gott erhalte, Gott beschütze
(«Боже, храни, Боже, защищай»)
Fayl:HaydnGottErhalteFranzDenKaiserQuartetVersionPianoReduction.ogg

Avstriya-Vengriya 1908—1918-yillarda
Poytaxti Vena, Budapesht
Til(lar)i nemis, venger
Dini katolik,
provaslav, kalvinizm, yahudiylik, lyuteranlik va islom (1908-yildan keyin)[1]
Pul birligi gulden, krona (1892-yildan)
Maydoni 676 615 km²
Aholisi 52 749 900 kishi
Boshqaruv shakli qoʻshhokimlik
Sulola Gabsburg-Lotaringlar

Avstriya Imperatori, Vengriya apostol qiroli, Bogemiya qiroli va b.
 - 1848-1916 Frants Iosif I
 - 1916-1918 Karl I
Avstriya Vazir-Prezidenti
 -  Fridrix fon Beyst
Oʻtmishdagilar:		 Vorislar:
Avstriya Imperiyasi
German Avstriyasi
Vengriya Demokratik Respublikasi
Italiya Qirolligi (1861—1946)
Birinchi Chexslovakiya Respublikasi
Sloven, xorvat va serblar davlati
Polsha Respublikasi (1918—1939)
Ruminiya Qirolligi
GʻUXR
Gutsul Respublikasi
Komancha Respublikasi
Baranya-Bayya Serb-Venger Respublikasi
Lemklar Rus Xalq Respublikasi
Tarnobjeg Respublikasi

Avstriya-Vengriya imperiyasi — Avstriya va Vengriyaning hukmron sinflari oʻrtasidagi bitim asosida 1867-yilda Avstriya imperiyasini qayta tuzish natijasida tashkil topgan dualistik (birlashgan ikki davlatli) monarxiya. Bu monarxiya: Avstriya (Sis-leytaniya) va Vengriya qirolligi (Transleytaniya)dan tashkil topdi. Avstriya tarkibiga Chexiya, Moraviya, Galitsiya, Bukovina va boshqa yerlar, Vengriya qirolligiga Slovakiya, Xorvatiya, Transilvaniya va boshqa yerlar kirdi. Oʻsha yili yangi konstitutsiya qabul qilindi. Avstriya-Vengriya imperiyasi hokimiyatini Avstriya imperatori boshqardi (u Ven-griya qiroli degan unvonga ham ega edi). Imperator hokimiyati rasman Avstriyada reyxstag, Vengriyada seym tomonidan cheklandi. Butun imperiya boʻyicha uch ministrlik: 1) tashqi ishlar; 2) harbiy va dengiz; 3) moliya ministrliklari tashkil etildi. Harbiy va dengiz hamda moliya ministrliklari imperiyaning har ikki qismida ham mavjud edi. Boshqa ministrliklar Avstriyada ham, Vengriyada ham mustaqil ish yuritgan. 1867-yil bitimiga binoan, Vengriya oʻz parlamentiga, ministrliklariga, siyosiy va maʼmuriy muxtoriyatga ega boʻldi. Birinchi jahon urushida Avstriya-Vengriya imperiyasining magʻlubiyati va milliy ozodlik kurashlari natijasida 1918-yilning oxirida Avstriya-Vengriya imperiyasi parchalanib ketdi. Avstriya-Vengriya imperiyasi oʻrnida Avstriya, Vengriya, Chexoslovakiya davlatlari tuzildi, hududning bir qismi esa Yugoslaviya, Ruminiya va Polsha tarkibiga kiritildi[2].

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ „История государства Габсбургов: Австрийское дворянство 1806—1919 гг. Декрет императора Иосифа II от 1781 г. «Право веротерпимости» (olmoncha: Toleranzpatent )“ (deadlink). 2020-yil 27-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-yil 3-iyun.(Wayback Machine saytida 2020-09-27 sanasida arxivlangan)
  2. ↑ Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png „Avstriya-Vengriya imperiyasi“, Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (A-harfi). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2000–2006-yillar.



Imperiya aholisi asosan buysundirilgan slavyanlar xalqi tashkil etgan 

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Avstriya-Vengriya?oldid=197611" dan olindi